Ο Χουσείν Ντεραχκσάν καταδικάστηκε και φυλακίστηκε από το καθεστώς του Ιράν εξαιτίας της ενασχόλησης του με το blogging. Την ημέρα της αποφυλάκισής του δήλωσε ότι το διαδίκτυο αποστερήθηκε των δυνατοτήτων του να αλλάξει τον κόσμο. Αντιθέτως κατάφερε να υπηρετεί μια πλημμυρίδα άσκοπων κοινωνικών τετριμμένων πραγμάτων, σκέψεων και πράξεων, σύμφωνα με τον Γκάρντιαν. 

3678

                                                                                 Αδειο κελί στη φυλακή Εβίν Photograph: Kaveh Kazemi/Getty Images

Περί τα τέλη του 2014 έλαβα χάρη από το ιρανικό καθεστώς και βγήκα από τη διάσημη φυλακή Εβίν στη βόρεια πλευρά της Τεχεράνης. Το Νοέμβριο του 2008, ιρανικό δικαστήριο με είχε καταδικάσει σε κάθειρξη 20 ετών, εξαιτίας των διαδικτυακών δραστηριοτήτων μου. Τότε πίστεψα ότι θα περνούσα το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μου σε εκείνα τα κελιά. Ετσι, όταν αφέθηκα ελεύθερος εξεπλάγην.  `Επινα τσάι με συγκρατούμενους μου, τη στιγμή που ο υπεύθυνος του ορόφου, όπου ήμουν φυλακισμένος – και ο ίδιος έγκλειστος – έκανε την εξής ανακοίνωση : Αγαπητοί σύντροφοι, το πουλί της τύχης για άλλη μια φορά κάθησε στον ώμο ενός συγκρατούμενου μας. Κύριε Χοσσέιν Ντεραχκσάν από αυτή τη στιγμή είστε ελεύθερος

`Εξω από τη φυλακή, τα πάντα έμοιαζαν καινούργια. Το φθινοπωρινό αεράκι, το κυκλοφοριακό χάος στην κοντινή γέφυρα, οι μυρουδιές, τα χρώματα της πόλης στην οποία είχα ζήσει σχεδόν όλη μου τη ζωή… Γύρω μου, όμως, ώρα την ώρα διαπίστωνα ότι ζούσε και κινείτο ένας άλλος κόσμος, μια διαφορετική Τεχεράνη από εκείνη που θυμόμουν όταν φυλακίστηκα. Πολυτελείς κατοικίες και συγκροτήματα, πολυτελή μαγαζιά είχαν αντικαταστήσει τα μικρά, γοητευτικά σπίτια που τόσο αγαπούσα. Νέοι δρόμοι, νέοι μεγάλοι αυτοκινητόδρομοι, ορδές από αυτοκίνητα SUV΄. Τεράστια διαφημιστικά ταμπλώ στους δρόμους με διαφημίσεις ελβετικών ρολογιών και κορεατικών τηλεοράσεων. Γυναίκες με πολύχρωμες μαντήλες και μαντώ, άνδρες με βαμμένα μαλιά και μούσια και εκαντονάδες όμορφα καφέ με δυτική μουσική και γυναίκες υπαλλήλους. `Ηταν το είδος των αλλαγών που φαίνονταν πάνω στους ανθρώπους. Το είδος της ζωής που εσύ κάποτε θεωρούσες φυσιολογική είχε “πετάξει” και είχε αντικατασταθεί από αυτόν το καινούργιο τρόπο.

Δύο εβδομάδες αργότερα, έπεσα με τα μούτρα στο γράψιμο. Κάποιοι φίλοι συμφώνησαν να ξεκινήσω με ένα μπλογκ σε δικό τους περιοδικό τέχνης. Kertabkhan λεγόταν το μπλογκ μου και στη γλώσσα μου σημαίνει αναγνώστης.  Τα έξι χρόνια στη φυλακή είναι πολλά, αλλά το να γράφεις στο διαδίκτυο δεν το θεωρούσα αλλαγή. Διαπίστωσα όμως ότι το διάβασμα, ή μάλλον ο τρόπος διαβάσματος είχε αλλάξει δραματικά. Μου είπαν ότι τα κοινωνικά δίκτυα είχαν γίνει πολύ must κι έτσι προσπάθησα να ανεβάσω μια από τις ιστορίες μου στο Facebook. Να όμως που το Facebook δεν ενδιαφέρθηκε! Κατέληξαν οι ιστορίες μου σαν μια βαρετή αγγελία και τίποτα περισσότερο. Καμιά περιγραφή, καμιά εικόνα, τίποτα. Μόνο τρία λάικ. Τρία! Αυτό ήταν. `Ημουν απελπισμένος…

 Hossein-Derakhshan-006

Τα μπλογκ και οι μπλογκερς λίγο πριν τη φυλάκισή μου ήταν σημαντικά. Οι μπλόγκερς θύμιζαν ροκ σταρ. Και παρ’ ότι όσο με αφορά, οι ιρανικές υπηρεσίες είχαν μπλοκάρει την πρόσβασή μου στο μπλογκ μου, είχα ένα “ακροατήριο” είκοσι χιλιάδων ανθρώπων την ημέρα. Οι αναγνώστες μου διάβαζαν με προσοχή τις αναρτήσεις μου και άφηναν σχόλια, ακόμη και εκείνοι που μισούσαν όσα έγραφα. Θεωρητικά θα μπορούσα να επηρεάσω όποιον ήθελα. Αισθανόμουν σαν μονάρχης….

…Σήμερα μπαίνεις στο κινητό σου και βυθίζεσαι σ’ αυτόν το νέο κόσμο. Το βουνό έρχεται σε σένα κι όχι εσύ στο βουνό.  Οι αλγόριθμοι τα κάνουν όλα για σένα. Και φυσικά προβλέπουν τι θα μπορούσε να σου αρέσει και στο σερβίρουν με μεγάλη άνεση. Εχει σημασία να την σπαταλάς αδίκως το χρόνο ψάχνοντας ενδιαφέροντα πράγματα σε τόσους πολλούς ιστότοπους. Το σύστημα σε διευκολύνει.  Τελικά όμως τί είναι αυτό που χάνουμε;

Το φοβερό, αλλά και φοβιστικό είναι ότι από παντού σε παρακολουθούν και σε ελέγχουν. Οταν το facebook μας γνωρίζει καλύτερα από τους γονείς μας μέσα από 150 λάικς και καλύτερα από τις γυναίκες μας με 300 λάικς , ο κόσμος φαίνεται αρκετά προβλέψιμος, τόσο για τις κυβερνήσεις όσο και για τις επιχειρήσεις. Και το προβλέψιμο έχει την έννοια του ελέγχου!

5431

                                                                    Muslims in Tehran. Photograph: SIPA/Rex Shutterstock

Η μεσαία τάξη Ιρανών, όπως και οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο, έχουν εμμονή με τις νέες τάσεις. Από το 2014 η διαφημιστική εκστρατεία περιστρέφεται γύρω από το Instagram. Τα κείμενα στα κοινωνικά δίκτυα έχουν περιοριστεί σε μερικές γραμμές, βλέπεις περισσότερα βίντεο, εικόνες και γενικά όλο κάτι να …κινείται.  Είναι φοβερό να διαπιστώνεις ότι η ανάγνωση κινδύνει να γίνει ανύπαρκτη στο διαδίκτυο, ενώ αυξάνεται ό,τι έχει σχέση με το “παρακολουθώ και ακούω”. Το διαδίκτυο ξεκίνησε μιμούμενο βιβλία και για πολλά χρόνια το κείμενο κυριαρχούσε. Οι μηχανές αναζήτησης, όπως η Google έδωσαν τεράστια αξία σε αυτά τα πράγματα, και ολόκληρες επιχειρήσεις ολόκληρα μονοπώλια χτίστηκαν πάνω σ’ αυτή τη λογική. Αλλά καθώς ο αριθμός των σαρωτών εικόνας, οι ψηφιακές φωτογραφίες και οι βιντοκάμερες αυξήθηκαν υπερβολικά πολύ, αυτό άρχισε να αλλάζει. Τα εργαλεία αναζήτησης αρχίζουν να προσθέτουν  αλγόριθμους προηγμένης αναγνώρισης εικόνας και το διαφημιστικό χρήμα ρέει προς τα εκεί.

Οταν μπαίνω στο Facebook, η προσωπική μου τηλεόραση ξεκινά. Το μόνο που πρέπει να κάνω είναι να τρέξω στις σελίδες. Νέες φωτογραφίες προφίλ των φίλων μου, μικρές απόψεις για τα τρέχοντα γεγονότα, συνδέσεις, διαφημίσεις και φυσικά παιγνίδια και βίντεο.  Κάνω γενικά ο,τι κάνει εκείνος που…ζει στο Facebook. `Ομως αυτό δεν είναι το διαδίκτυο που ήξερα όταν μπήκα στη φυλακή. Αυτό δεν είναι το μέλλον του web. Σύντομα το διαδίκτυο θα αποτελεί συλλογή από εφαρμογές κινητών περισσότερο και λιγότερο websites.  Και τα χρήματα που αυτές οι εφαρμογές θα παράγουν θα είναι εκτός της μηνιαίας συνδρομής, κάτι σαν καλωδιακή τηλεόραση με ειδικά πακέτα και σε ειδικές ώρες μετάδοσης. Ηδη, αν θέλουμε να δημοσιεύσουμε ένα μικρό κείμενο ή μια φωτογραφία σε κοινωνικό δικτυο, θα πρέπει να το κάνουμε ή νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ, αλλιώς δεν θα το δει κανείς. Εκείνες οι ώρες είναι οι ώρες που οι περισσοτεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν τις εφαρμογές στα κινητά τους.

2718                                                                      Derakhshan. Photograph: Arash Ashoorinia for the Guardian

Μερικές φορές νομίζω ότι ίσως γίνομαι υπερβολικά αυστηρός, σαν να έχω μεγαλώσει πολύ. Ίσως όλα αυτά να είναι μια φυσική εξέλιξη της τεχνολογίας. Αλλά δεν μπορώ να κλείσω τα μάτια μου για το τι συμβαίνει γύρω μου. Κι αν δεν κάνω λάθος βρίσκομαι μπροστά σε μια απώλεια της πνευματικής δύναμης και της διαφορετικότητας. Στο παρελθόν, το διαδίκτυο ήταν ισχυρό και αρκετά σοβαρό για να με στείλει στη φυλακή. Σήμερα είναι σαν μια ψυχαγωγία ή λίγο παραπάνω από αυτήν. Τόσο πολύ, που ακόμη και στο Ιράν δεν γίνεται καμιά προσπάθεια περιορισμού του.

Μου λείπει η εποχή που οι άνθρωποι διέθεταν χρόνο για να προβάλουν τις απόψεις τους και διάβαζαν πολύ περισσότερα από τους 140 χαρακτήρες του twitter.

Μου λείπουν οι μέρες που μπορούσα να γράφω στο μπλογκ μου, να δημοσιεύω κείμενα στον ιστότοπό μου, χωρις να τρώω χρόνο για να τα προωθήσω σε διάφορα κοινωνικά δίκτυα.

Μου λείπει η εποχή που κανείς δεν νοιαζόταν για τα λάικς και το “μοίρασμα”…

Αυτό είναι το διαδίκτυο που θυμάμαι πριν τη φυλακή κι αυτό είναι που πρέπει να σώσουμε….

 

 *Ο Χουσείν Ντεραχκσάν είναι συγγραφέας και ζει στην Τεχεράνη @h0d3r

 

*Περίληψη άρθρου που δημοσιεύεται στον βρετανικό Γκάρντιαν

 

newsroom/ globalview.gr

Related Post