«Έξω από τη σπηλιά, ένας ισχυρός, επικίνδυνα παγωμένος άνεμος φυσούσε πάνω από τους παγετώνες. Ο μακρύς Αρκτικός χειμώνας πλησίαζε».

Βορειότερα του 60ου παράλληλου (66ος), στο βόρειο ημισφαίριο και σε μία έκταση εκατοντάδων χιλιάδων χιλιομέτρων, άλλοτε επάνω στην επιφάνεια της θάλασσας και άλλοτε σε αχανείς ηπειρωτικές εκτάσεις, εκτείνεται ο παγωμένος Αρκτικός Κύκλος.

Ο λεγόμενος Αρκτικός Κύκλος, του οποίου το όνομα προέρχεται από την λέξη άρκτος (αρκούδα) και που το οφείλει κατ’αναλογία στους αστερισμούς της Μεγάλης και Μικρής Άρκτου, οι οποίες βρίσκονται κοντά στον πολικό αστέρα, ως γεωγραφική περιοχή περιλαμβάνει τις εξής περιοχές του βορείου ημισφαιρίου: τα βορειότερα τμήματα του Καναδά, την Β.Αλάσκα και την νήσο Έλσμιρ στην Αμερική, τα βορειότερα τμήματα του βόρειου Ατλαντικού Ωκεανού, τις βορειότερες περιοχές της Σκανδιναβίας και της βόρειας Θάλασσας στην Ευρώπη, τις αχανείς εκτάσεις βόρεια της Ασίας (Σιβηρία) και την ήπειρο της Γροιλανδίας.

Το κλίμα στον Αρκτικό κύκλο όπως υποδηλώνει και το όνομα, είναι αρκτικό – πολικό ηπειρωτικό πάνω από τις ηπειρωτικές περιοχές (Σιβηρία, Καναδάς, Ισλανδία) και θαλάσσιο πάνω από τις θαλάσσιες επιφάνειες (καναδικές – γροιλανδικές ακτές, βόρειος αρκτικός ωκεανός), με τις χαμηλότερες θερμοκρασίες να παρατηρούνται στο εσωτερικό της Γροιλανδίας, της Σιβηρίας και του βόρειου Καναδά, ακόμα και κάτω από τους -50ο κελσίου (-60ο) κατά την διάρκεια του μεγάλου και εξαιρετικά ψυχρού αρκτικού χειμώνα. 

Ο χειμώνας ουσιαστικά ξεκινάει τον Οκτώβρη (ή τέλη Σεπτέμβρη) και διαρκεί έως και την Άνοιξη (Απρίλιος), δηλαδή περίπου 6 μήνες. Ωστόσο οι χαμηλές θερμοκρασίες (<0ο) συνεχίζονται έως και τις αρχές καλοκαιριού, ενώ στις βορειότερες περιοχές και στο εσωτερικό οι θερμοκρασίες παραμένουν υπό το μηδέν ακόμη και κατά την διάρκεια του καλοκαιριού. Ο αρκτικός χειμώνας δείχνει αμέσως το σκληρό του πρόσωπο, καθιστώντας το περιβάλλον εξαιρετικά αφιλόξενο για την ανθρώπινη ζωή. Ήδη από τον Οκτώβριο οι θερμοκρασίες πέφτουν και κάτω από τους -20ο κελσίου, ενώ τις ακτές και τα νοτιότερα τμήματα μαστίζουν συχνές χιονοθύελλες, παρόλο που η θερμοκρασία κυμαίνεται συνήθως από -4ο έως -20ο κελσίου. Στο εσωτερικό αντίθετα και τα βόρεια, ο καιρός είναι γενικά ξηρός και αίθριος (χαμηλά ύψη υετού) ωστόσο παρατηρούνται ακραία χαμηλές θερμοκρασίες εξαιτίας της μεγάλης διάρκειας της νύχτας και των συστημάτων υψηλής πίεσης που επικρατούν στις περιοχές αυτές και που ευνοούν τις ατμοσφαιρικές θερμοκρασιακές αναστροφές. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε περιοχές της Σιβηρίας, του Καναδά και της Γροιλανδίας, η θερμοκρασία πέφτει ακόμη και στους -60ο κελσίου.

Κατά την διάρκεια των κυρίως χειμερινών μηνών (Νοέμβριος – Μάρτιος) παρατηρείται το φαινόμενο, που είναι γνωστό με την ονομασία μεγάλη πολική νύχτα. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου, το σκοτάδι επικρατεί στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, ενώ ακόμη και το μεσημέρι η ηλιακή ακτινοβολία που φθάνει στην επιφάνεια είναι πολύ χαμηλή (επικρατεί ελάχιστος φωτισμός όπως το λυκόφως) και για λίγες μόνο ώρες. Το χιόνι και ο πάγος, που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του αρκτικού κύκλου τον χειμώνα, αντανακλούν περίπου το 70-90% της ηλιακής ακτινοβολίας, με αποτέλεσμα την περαιτέρω ψύξη των περιοχών αυτών.

Αυτό που αποτρέπει την Αρκτική από το να παγώσει ολοκληρωτικά, είναι το Ρεύμα του Κόλπου (Golf Stream). Τα ισχυρά ωκεάνια ρεύματα, μεταφέρουν θερμότερες υδάτινες και αέριες μάζες από τις τροπικές περιοχές του Μεξικού προς τις βορειότερες περιοχές του Ατλαντικού Ωκεανού και της Αρκτικής. Επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ενδεχόμενη διακοπή της κυκλοφορίας του Ρεύματος του Κόλπου, θα επισπεύσει την διαδικασία ψύξης του βορείου ημισφαιρίου, με επέκταση των παγετώνων και απότομη πτώση της θερμοκρασίας σε Ευρώπη, Β.Ασία και Β.Αμερική.

Το σίγουρο είναι ότι η Αρκτική και ο Βόρειος Πόλος είναι μία από τις τελευταίες παρθένες περιοχές στον πλανήτη μας και ένας τόπος στον οποίο ο άνθρωπος, παρά τις αντίξοες καιρικές συνθήκες μπορεί να νιώσει κοντά στην Φύση. Το δε μαγευτικό φαινόμενο του βορείου Σέλας, που στολίζει κατά την διάρκεια του χειμώνα, περιοδικά, τον αρκτικό νυχτερινό ουρανό, καθηλώνει όποιον έχει την τιμή να το αντικρίσει.

Απολαύστε το φωτογραφικό υλικό

Πηγή: Climate of the Arctic (wikipedia), Climate Crush (John.D.Cox), The Arctic Winter (Canada’s Arctic).

Επιμέλεια άρθρου: Μάρκος Στέφανος Γεωργιάδης

meteo-storm.com

Related Post