Γράφει η Εφη Αγραφιώτη

 

Η Vítězslava Kaprálová ήταν Τσέχα συνθέτρια και διευθύντρια ορχήστρας, γεννημένη στο Μπρνo της Ανατολικής Μοραβίας. Γεννήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 1915 και έζησε ζωή με πολλές τραγικές στιγμές.

Θα έχουμε την ευκαιρία να πάρουμε μια γεύση από τη μουσική της ιδιοφυία στην Εναλλακτική σκηνή, στις 17 Φεβρουαρίου στις 7μμ. Θα παρουσιάσουμε τρία τραγούδια της με την σοπράνο Μυρσίνη Μαργαρίτη.

Δυστυχώς ήταν μόλις 25 ετών όταν πέθανε από φυματίωση βαριάς μορφής. Ο θάνατος επήλθε σε νοσοκομείο του Μονπελιέ στις 16 Ιουνίου 1940, την ημέρα που έπεσε η Γαλλία.

Είχε προλάβει να γνωρίσει τη φρίκη του πολέμου, τους διωγμούς από ανάγκη και μόνο, τους εκβιασμούς και τις δολοφονίες δικών της ανθρώπων. Ευτυχώς το πάθος για τη μουσική της πρόσφερε ελπίδα. Μελέτησε με διαπρεπείς μουσικούς. Η Νάντια Μπουλανζέ, ο Μπούχοσλαβ Μαρτινού και ο Σαρλ Μυνχ ήταν δάσκαλοί της στο Παρίσι από το 1937 μέχρι το 1940.

 

https://www.youtube.com/watch?v=tFehvrBhTvQ

 

“Είμαι η Julietta”. Είναι τα τελευταία λόγια της 25χρονης συνθέτριας, που έσβησε επικαλούμενη την πρωταγωνίστρια στην όπερα σε τρεις πράξεις του Bohuslav Martinů «Julietta», άλλως «la Clé des songes», H. 253 (1937 Παρίσι) που υπήρξε καθηγητής, και στο χάος του πολέμου, φίλος και σύντροφος της. Η γλυκόπικρη μουσική στην Julietta του, δείχνει καθαρά ότι η Kaprálová εκπροσωπούσε για τον συνθέτη κάτι υπερβατικό. Ενώ όμως ο Martinů επέζησε ως συνθέτης,  η Kaprálová συνεχίζει να κείτεται άγνωστη ως συνθέτρια.

Μας άφησε 50 εξαιρετικά έργα. Η Kaprálová θα εξελισσόταν ως μία από τους σημαντικότερους συνθέτες, χάρη στο ιδιαίτερο στυλ γραφής, που συνδυάζει τον ιμπρεσιονισμό με τον τσέχικο μοντερνισμό και μια αυθεντική, μεγάλη εσωτερική δημιουργική στόφα.

 

Υπήρξε ένα γενναίο δείγμα της δύναμης των γυναικών στη ζωή και στη δημιουργία μουσικής, είπε γι αυτήν ο Ράφαελ Κούμπελικ που την θαύμαζε πάρα πολύ.

Ευτυχώς γι αυτήν, άνδρες στάθηκαν κοντά της σαν πρότυπα και την ενεθάρρυναν, με πρώτο τον συνθέτη πατέρα της Václav Kaprál, που ήταν μαθητής του Leoš Janáček. Ένας άλλος μαθητής του Janáček, ο Ludvik Kundera, πατέρας του μυθιστοριογράφου Milan Kundera, έπαιξε πρώτος, το 1935 το Concerto για πιάνο της Kaprálová σε ρε ελάσσονα, στην συναυλία αποφοίτησής της, όπου ακούστηκαν εξαιρετικά σχόλια.

 

Ο πιανίστας Rudolf Firkušný , φίλος και υποστηρικτής της που έπαιξε πολλά από τα έργα της σε πρώτη εκτέλεση, είχε διηγηθεί ότι η Kaprálová, μετά από τις σπουδές στο Μπρνο συνέχισε με θερμότερο ενδιαφέρον τις σπουδές της στην Πράγα και μετά από το 1937 μελέτησε σύνθεση με τον Martinů στο Παρίσι. Λίγο πριν από τα γενέθλιά της την χρονιά αυτή, ο Martinů είχε ολοκληρώσει το έργο του «Το όνειρο της Julietta». Εδώ, ο ήρωας, Μισέλ, ακολουθεί το πεπρωμένο του, δηλαδή την ιδανική γυναίκα, που την θαυμάζει γιατί είναι τόσο ελκυστικά τολμηρή, που έχει επιλέξει το να παραμείνει για το υπόλοιπο της ζωής της στο όνειρο και να μην επιστρέψει στον πραγματικό κόσμο. Ο 46χρονος τότε Martinů, παντρεμένος αλλά άτεκνος, θαυμάζοντας πραγματικά τη μουσική της Kaprálová αλλά και την ομορφιά  και την ευαισθησία της, δεν στέρησε από τους δυο τους το να εμφανίζονται σαν ζευγάρι αλλά και την βοήθησε στο να αναδειχθεί η εντυπωσιακή μουσική της φύση.

 

Με τον σύζυγό της

Με τη βοήθεια του Martinů, η Kaprálová κέρδισε διεθνή αναγνώριση με την πρώτη παρουσίαση στη Γαλλία, των Variations sur le carillon de l’église Saint-Etienne du Mont, για πιάνο. Ο Μαρτινού την συνόδευσε και στο Λονδίνο, όπου στην Αίθουσα της Βασίλισσας στις 17 Ιουνίου 1938 ήταν η πρώτη από τις γυναίκες διευθύντριες ορχήστρας που διηύθυναν τη Συμφωνική Ορχήστρα του BBC. Ανοίγοντας το φεστιβάλ της Διεθνούς Εταιρείας Σύγχρονης Μουσικής, η Στρατιωτική Συμφωνιέτα της κέρδισε τους ακροατές και τους κριτικούς. Να αναφέρουμε ότι είχε σπουδάσει για μια πενταετία, 1930-1935 διεύθυνση ορχήστρας στο Ωδείο του Μπρνο με καθηγητή τον περίφημο Zdeněk Chalabala .