Σπυρίδων Σαμάρας (29/11/1861 – 7/4/1917)

https://www.youtube.com/watch?v=yLQL2jkMy0w

Έφυγε νέος, καταβεβλημένος από την χρόνια νεφρίτιδα (που την ξέρουμε ως νόσο του Bright), μετά από 8μηνη νοσηλεία στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός». Πέρασαν 101 χρόνια. Χάρη σε μεμονωμένες αλλά αξιόλογες προσπάθειες των ερευνητών αλλά και χάρη στην παρουσίαση έργων του στο κοινό, το όνομά του γύρισε από το παρελθόν στο παρόν. Υπογραμμίζω τη συμβολή του βιβλίου του Θωμά Ταμβάκου με τίτλο «Σπυρίδων – Φιλίσκος Σαμάρας. Επίσημη δισκογραφία από το 1904 μέχρι το 1916 και συμβολή στα 100 χρόνια από την εκδημία του». Κυκλοφόρησε πέρυσι από τη Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπουλης. Στα πέντε κεφάλαια, καταγράφονται οι ηχογραφήσεις έργων του αλλά μαζί με την επίσημη δισκογραφία, εδώ διαβάζουμε και για την ανεπίσημη, τις ηχογραφήσεις μεγάλης σημασίας που διασώθηκαν σε αρχεία και καθώς ο χρόνος προχωράει εμπρός αποκτούν ακόμα πιο μεγάλη σημασία. Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό και οι σχολιασμοί πάνω σε θέματα που αφορούν την δημιουργική εργασία του Σαμάρα έχουν επίσης εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Το 2011 εξεδόθη ένα ακόμα ενδιαφερον βιβλίο με τίτλο «Σπυρίδων-Φιλίσκος Σαμάρας, Επετειακός τόμος για τα 150 χρόνια από τη γέννησή του». Μια εξαιρετική προσπάθεια των Χάρη Ξανθουδάκη, Στέλλας Κουρμπανά, Κώστα Καρδάμη και Γιώργου Λεωτσάκου. Εκδόθηκε από την Φιλαρμονική Εταιρεία της Κέρκυρας.
Κορυφαίος συνθέτης της Επτανησιακής Σχολής, που διακρίθηκε στο χώρο της όπερας. Το ανέβασμα της τρίπρακτης όπερας (μουσικού δράματος) «Ρέα», τον Απρίλιο του 1908 στο θέατρο Verdi της Φλωρεντίας έκανε τους ξακουστούς συνθέτες της λυρικής τέχνης, όπως τον Πουτσίνι και τον Μασκάνι, να εκφραστούν πολύ θερμά για τη μουσική του. Στάθηκε για τον Σαμάρα έργο τυχερό τότε, αφού ανεβάστηκε με επιτυχία και στο Βερολίνο. Η Ρέα πρωτοπαίχτηκε στην Αθήνα το 1911. Ο Σαμάρας όμως έγραψε και τρεις οπερέτες: Πόλεμος εν πολέμω, Η πριγκίπισσα της Σασσώνος και Η Κρητικοπούλα.

Για να φτάσουμε και στο πιάνο, ο Σαμάρας συνέθεσε έξι σερενάτες, την ίδια πάνω κάτω εποχή. Η δεύτερη και η τέταρτη εξ αυτών ίσως και να έχουν χαθεί. Οι τίτλοι των άλλων είναι: Sérénade française, Poupée Sérénade, Sérénade d’Autrefois ( που μετεγράφη από τον συνθέτη και για βιολί και πιάνο) και Sérénade d’Arlequin. Στην πρώτη δεκαετία του εικοστού αιώνα συνέθεσε τη «Γαλλική Σερενάτα» (για πιάνο) αλλά πολύ πιο πριν (μάλλον το 1876 ή 1877) είχε συνθέσει μία Σερενάτα για πιάνο, που ήταν αφιερωμένη στη Βασίλισσα Όλγα. «Σερενάδα» τιτλοφόρησε κι ένα τραγούδι του αλλά δεν ξέρουμε το όνομα του ποιητή.

Τι είναι όμως η Σερενάτα; Ως μουσικό είδος αναφερόταν ήδη από την εποχή του μπαρόκ. Τότε η Σερενάτα παιζόταν σε εξωτερικό χώρο με αφορμή μια γιορτή. Μετά, οι σερενάτες έγιναν μέρη συνθέσεων ή αυτοτελείς συνθέσεις που ως επί το πλείστον παραπέμπουν σε ένα τραγούδι ζεστό, τρυφερό, που εκφράζει αισθήματα φτάνοντας και στην έξαρση.
Είναι γνωστές οι εικόνες του τραγουδιστή στο παραθύρι της αγαπημένης του αλλά και του κιθαρωδού δίπλα στη θάλασσα το δείλι.

Η «Μελαγχολική Σερενάτα» του Τσαϊκόφσκι είναι , για παράδειγμα, μια χαρακτηριστική υπερβολικά θλιμμένη σύνθεση, που διαπνέεται από ατέρμονη λυρικότητα και θλίψη. Στην περίπτωση του Σαμάρα, η Γαλλική του Σερενάτα δεν νομίζω να έχει τόσο ρομαντική ερμηνευτική ανάγκη ή απαίτηση. Είναι μια εγκάρδια τραγουδιστική έκφραση συναισθημάτων, αναμνήσεων, ενός επτανήσιου κάποιο δειλινό, ας το απλοποιήσουμε κάπως έτσι. Τώρα, γιατί γαλλική κι όχι κερκυραϊκή; Δεν το αποκλείω γιατί είναι λογικό να παραπέμπει στα χρόνια του Παρισιού. Από τον Δεκέμβριο του 1881 ο Σαμάρας σπούδαζε στο Παρίσι. Εκεί μελέτησε σύνθεση με καθηγητή τον πασίγνωστο Λεό Ντελίμπ. Αφιερωμένο στον δάσκαλο του είναι το Marche Religieuse. Ακόμη κι όταν μετακόμισε στην Ιταλία, μάλλον το 1885, διατήρησε το σπίτι του στο Παρίσι και πήγαινε εκεί για πολλά χρόνια μετά.

 

Γαλλική σερενάτα λοιπόν, τραγουδήστε μαζί της τα επόμενα δυόμισι λεπτά