Τι ακριβώς συμβαίνει με την πολυσυζητημένη συνεργασία του Facebook με τα Ellinika Hoaxes; Θα ελέγχονται οι αναρτήσεις των χρηστών, θα ευνοούνται συγκεκριμένα κόμματα και θα επιβληθεί λογοκρισία, όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση;

 

Στις αρχές Μαΐου το Facebook ανακοίνωσε την επέκταση του προγράμματος επαλήθευσης των γεγονότων στην Ελλάδα, προκειμένου να συμβάλει στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και τον περιορισμό των ψευδών ειδήσεων. Πρώτος –και μοναδικός προσώρας– συνεργάτης του κοινωνικού δικτύου στη χώρα μας είναι το μη κερδοσκοπικό site Ellinika Hoaxes (ή Greek Hoaxes όπως αναφέρεται), το οποίο νωρίτερα φέτος έλαβε την –απαραίτητη σύμφωνα με το Facebook– πιστοποίηση από το IFCNΔιαβάστε περισσότερα στο Β’ μέρος του θέματός μας με τίτλο «Πώς επιλέγει το Facebook τους fact-checkers».

Η πιστοποίηση των Ellinika Hoaxes

Η αξιολόγηση της αίτησης των Ellinika Hoaxes έγινε από τη Σοφία ΙγνατίδουSophia Ignatidou | Chatham House τον περασμένο Ιανουάριο. Όπως αναφέρει στην έκθεσή της η ελληνίδα δημοσιογράφος, τα Ellinika Hoaxes είναι ανεξάρτητος ιστότοπος ελέγχου ειδήσεων που λειτουργεί ως ΜΚΟ, και ελέγχει ένα ευρύ φάσμα δημοσιεύσεων, από τις τρέχουσες ειδήσεις έως τις θεωρίες συνωμοσίας, hoaxes για την υγεία και την ψευδοεπιστήμη κ.ά. Σημειώνει ότι η προσέγγιση του ιστοτόπου στα fake news είναι «εντυπωσιακή», αλλά αναφέρει ότι θα ήταν χρήσιμα στατιστικά στοιχεία για τους ελέγχους που διενήργησαν οι αναγνώστες.

Η θετική εισήγησή της και τα σχόλια για το Ellinika Hoaxes είναι διαθέσιμα εδώEllinika Hoaxes (Greek Hoaxes) | International Fact Checking Network.

poynterstamp.png

Η «σφραγίδα» του IFCN για τα Ellinika Hoaxes.

 

Παράλληλα, εγκρίθηκε η συμμετοχή των ΕΗ στην πλατφόρμα FactCheckEUFactCheckEU, που θα επιτρέπει την αξιολόγηση περιεχομένου που θα σχετίζεται με τις επερχόμενες εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ποια είναι τα Ellinika Hoaxes

Το ΕΗ ξεκίνησε την πορεία του προ πενταετίας. Το όνομα ιστοχώρου καταχωρήθηκε το 2013, και περιεχόμενο ξεκίνησε να αναρτάται στις αρχές του 2014. Η εταιρεία που έκανε την αίτηση συνεργασίας με το Facebook συστάθηκε προ εξαμήνου. Όπως προκύπτει από το αρχείο του ΓΕΜΗ, η σύσταση της Αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ, με διακριτικό τίτλο ΕΙΙΙΝΙΚΑ ΗΟΑΧΕ$ καταχωρήθηκε στις 21/11/2018. Στις 27/11/2018 έγινε η έναρξη εργασιών στην αρμόδια ΔΟΥ.

O σκοπός της εταιρείας περιγράφεται στο καταστατικό της που επίσης έχουμε στη διάθεσή μας.

Από τις αναρτήσεις του προκύπτει ότι δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κατάρριψη ψευδοεπιστημονικών ισχυρισμών και θεωριών συνωμοσίας. Ενδεικτικά ασχολήθηκαν με το αντιεμβολιαστικό «κίνημα»Τα αντιγριπικά εμβόλια είναι αναποτελεσματικά για τους ηλικιωμένους και τα βρέφη; – Καταρρίπτεται! | Ellinika Hoaxes, με την υπόθεση «Πασχαλίδη»Ακαδημαϊκός, αντιπρύτανης και καθηγητής έδρας, απόφοιτος Δημοτικού… | Ellinika Hoaxes, ενός αποφοίτου δημοτικού που επικαλούνταν την ακαδημαϊκή καριέρα του για να «θεραπεύει παιδιά», τον Δρ. Μουρούτη«Δρ» Μουρούτης, ο «γιατρός» με τα ανύπαρκτα πτυχία | Ellinika Hoaxes, έναν γιατρό με σωρεία πλαστών πτυχίων και πολλούς ακόμη. Κατέρριψαν επίσης πολλούς αστικούς μύθους: από τις τερατολογίες για τον θάνατο του ΧριστόδουλουΕΡΕΥΝΑ – Θάνατος Χριστόδουλου και θεωρίες συνωμοσίας | Ellinika Hoaxes, τα ελληνικά «τελωνεία του διαστήματος»Ο Χρουστσόφ, τα ελληνικά τελωνεία του διαστήματος και ένα παπούτσι | Ellinika Hoaxes, την απάτη της παραγωγής ηλεκτρικού από νερόΟ Πέτρος Ζωγράφος και η απάτη της παραγωγής ηλεκτρισμού από νερό | Ellinika Hoaxes που οδήγησε σε θεσμική «κόντρα»Παρέμβαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων Κώστα Γαβρόγλου στην ΕΡΤ1 σχετικά με τη θέση της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών | Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων της Ένωσης Φυσικών με το Υπουργείο Παιδείας. Συχνά πυκνά εκθέτουν όσους επιδίδονται στο προσοδοφόρο like farmingLike Farming | Ellinika Hoaxes ή διακινούν scamsScams | Ellinika Hoaxes. Φιλοδοξούν επίσης να «εκπαιδεύσουν» το κοινό ώστε να αναγνωρίζει τις ψευδείς ειδήσεις, αναπτύσσοντας κριτική ικανότητα μέσω συμβουλών. ΄

Τα πολιτικής στόχευσης άρθρα του μέσου (με τη στενή τουλάχιστον έννοια) δεν είναι πολλά συγκριτικά. Αυτό άλλωστε σημειώνει και η αξιολογήτριά του στο IFCN, Σοφία Ιγνατίδου.

H συνεργασία με το Facebook

Η πιστοποίηση από το IFCN ήταν το διαβατήριο για να αιτηθούν οι υπεύθυνοι του site την ένταξή τους στο άτυπο μητρώο ελεγκτώνFact-checking on Facebook: What publishers should know | facebook business του Facebook. H αίτηση έγινε γρήγορα αποδεκτή και στις αρχές Μαΐου το γνωστό κοινωνικό δίκτυο μας ενημέρωσε για τη συνεργασία. Ως ανεξάρτητος σύμβουλος του Facebook, τα ΕΗ θα αναλαμβάνουν την επαλήθευση γεγονότων στην Ελλάδα. Ο ιδρυτής τους, Θεόδωρος Δανιηλίδης, δήλωσε μεταξύ άλλων: «Τα Ellinika Hoaxes απολαμβάνουν πλέον διεθνούς αναγνώρισης για την εγκυρότητα και τον επαγγελματισμό τους στη δημοσιογραφική έρευνα και ειδικότερα στην επαλήθευση ειδήσεων». Πρόσθεσε επίσης ότι η συνεργασία αυτή θα προσφέρει στο site περισσότερες δυνατότητες, προκειμένου ανταποκρίνεται άμεσα στη μάστιγα της παραπληροφόρησης. Η εκπρόσωπος του κοινωνικού δικτύου, Λάουρα Μπονοντσίνι, εστίασεProtecting the EU Elections From Misinformation and Expanding Our Fact-Checking Program to New Languages | facebook newsroom με τη σειρά της στη σημασία του ελέγχου των ειδήσεων ως μέτρο για την προστασία από την παραπληροφόρηση κατά την προεκλογική εκστρατεία των Ευρωεκλογών.

Οι έντονες κυβερνητικές αντιδράσεις

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της συνεργασίας, κυβερνητικοί παράγοντες εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους. Τόσο ο υπουργός ΨΗΠΤΕ Νίκος Παππάς,

 

Νίκος Παππάς@nikospappas16
Μας ξένισε η απόφαση του Facebook για συνεργασία με τα ellinika hoaxes για την καταπολέμηση των fake news. H συγκεκριμένη επιλογή δεν ανταποκρίνεται στη φύση των επιλογών που έγιναν σε άλλες χώρες.

67

64 άτομα συζητούν σχετικά με αυτό

 

…όσο και ο υφυπουργός ΨΗΠΤΕ, Λευτέρης Κρέτσος καταφέρθηκαν κατά της απόφασης.

Το inside story επικοινώνησε με τον κ. Κρέτσο και ζήτησε διευκρινίσεις για τις δηλώσεις του. «Έχετε κατ’ επανάληψη αναφερθεί στην ανάγκη καταπολέμησης του φαινομένου των ψευδών και κατασκευασμένων ειδήσεων. Πού εδράζεται λοιπόν η έντονη αντίδρασή σας στην πρώτη οργανωμένη προσπάθεια στο εγχώριο διαδικτυακό περιβάλλον;» τον ρωτήσαμε.

«Για τα fake news έχω καταθέσει δημοσίως τις απόψεις μου και νομίζω ότι η αντιμετώπισή τους μπορεί να αποτελεί πεδίο συνεργασίας και όχι αντιπαράθεσης» δήλωσε στο inside story o κ. Κρέτσος. Όσον αφορά τα ερωτηματικά για τη συνεργασία των EH και του Facebook, ο κ. Κρέτσος μας δήλωσε ότι «σχετίζονται με την επάρκεια της Ellinika Hoaxes να ανταποκριθεί στα καθήκοντα που της ανατίθενται από τη Facebook». Όπως χαρακτηριστικά μας είπε «τα διαθέσιμα στοιχεία για τις μέχρι σήμερα δυνατότητές της, αλλά και η παρελθούσα παρουσία της ως fact checker δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά». Ο κ. Κρέτσος ανέφερε επίσης ότι «δεν είναι ξεκάθαρο το πώς χρηματοδοτούνται τα ellinikahoaxes, το πώς θα ανταποκριθούν στον νέο τους ρόλο, η ασαφής συνεργασία τους με την AthensVoice και το γιατί η Facebook δεν διερεύνησε τη δυνατότητα να λάβει τη συνδρομή άλλων φορέων και ειδικών προτού ανακοινώσει τη συνεργασία αυτή και μάλιστα 20 περίπου ημέρες πριν τις κρίσιμες Ευρωεκλογές». Όπως τόνισε ο κ. Κρέτσος, παρότι έθεσε με ειλικρίνεια αυτά τα ερωτήματα, δεν έχει λάβει ακόμη τις απαιτούμενες απαντήσεις «και δεν βλέπουμε διάθεση ανταπόκρισης, γεγονός το οποίο επιτείνει την ανησυχία μας».

Όσον αφορά τη συνεργασία με την Athens VoiceΗ Athens Voice και τα Ellinika Hoaxes μαζί | Athens Voice, από τα Ellinika Hoaxes πληροφορηθήκαμε ότι πρόκειται για μια αμιγώς εμπορική συνεργασία, η οποία πρόσφατα διεκόπη. Ουσιαστικά, αφορούσε στην παραχώρηση διαφημιστικού χώρου προς εκμετάλλευση από το εμπορικό τμήμα της AV, με αντάλλαγμα την παραχώρηση χώρου στον server και τεχνικής υποστήριξης προς την ομάδα των ΕΗ. Μας ενημέρωσαν επίσης ότι δεν δέχονται οποιουδήποτε είδους χρηματοδότηση και ότι οι συνεργάτες τους είναι εθελοντές που δεν αμείβονται.

Εν συνεχεία ρωτήσαμε τον υφυπουργό ΨΗΠΤΕ αν θα πρότεινε κάποιον άλλο φορέα να αναλάβει τον ρόλο, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν άλλοι πιστοποιημένοι fact-checkers στη χώρα (που να πληρούν τουλάχιστον τα κριτήρια του FB). Αναρωτηθήκαμε αν είναι προτιμότερο να παραμείνει ανεξέλεγκτο το τοπίο ως έχει, ή να αναλάβει τον ρόλο κάποιος άλλος φορέας – ενδεχομένως η ΕΡΤ ή το ΑΠΕ, όπως διαρρέεται.

Η πιστοποίηση της ellinikahoaxes δεν μας κάνει να νιώθουμε απολύτως ασφαλείς, δεδομένου ότι ακόμη και η ίδια η αξιολογήτριά τους παρά τη θετική της απόφαση έθεσε σοβαρά ζητήματα αρτιότητας
Λευτέρης Κρέτσος, υφυπουργός ΨΗΠΤΕ

«Θεωρώ ότι ούτε η ΕΡΤ ούτε το ΑΠΕ πρέπει να αναλάβει αυτόν τον ρόλο» δήλωσε κατηγορηματικά ο υφυπουργός. «Αυτό δήλωσα εξαρχής όπως και ότι η οποιαδήποτε παρέμβαση στο περιεχόμενο από πλευράς κυβέρνησης θα συνιστούσε σοβαρό ατόπημα και απειλή προς τη δημοκρατία». Όπως εξηγεί ο κ. Κρέτσος, τόσο η ΕΡΤ και το ΑΠΕ, όσο και όλα τα ΜΜΕ θα ήταν καλό να είχαν τις δικές τους ομάδες επαλήθευσης ειδήσεων για το περιεχόμενο που μεταφέρουν και αναπαράγουν. «Η πιστοποίηση της ellinikahoaxes δεν μας κάνει να νιώθουμε απολύτως ασφαλείς, δεδομένου ότι ακόμη και η ίδια η αξιολογήτριά τους παρά τη θετική της απόφαση έθεσε σοβαρά ζητήματα για την αρτιότητα της ellinikahoaxes» συμπλήρωσε.

Το inside story ρώτησε επίσης τον υφυπουργό για την πρόθεσή του να θέσει το θέμα στο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ. «Έχει ουσιαστικό νόημα η πρωτοβουλία αυτή; Έχει δηλαδή δικαιοδοσία ή γνωμοδοτική ικανότητα η ΕΕ για το εν λόγω θέμα; Πώς δύναται να παρέμβει στις αποφάσεις και τις συμφωνίες δύο ανεξάρτητων οργανισμών/επιχειρήσεων;» τον ρωτήσαμε.

Η ρύθμιση του διαδικτύου αποτελεί ίσως το πιο σημαντικό πολιτικό ζήτημα της εποχής και θα καθορίσει το μέλλον της ανθρωπότητας
Λευτέρης Κρέτσος, υφυπουργός ΨΗΠΤΕ

«Η συμφωνία αυτή αφορά δυο ιδιωτικές επιχειρήσεις, το επίδικο όμως της δράσης τους αφορά τον δημόσιο χώρο του διαδικτύου» μας δήλωσε ο κ. Κρέτσος. «Η ρύθμιση του διαδικτύου αποτελεί ίσως το πιο σημαντικό πολιτικό ζήτημα της εποχής και θα καθορίσει το μέλλον της ανθρωπότητας». Συμπλήρωσε επίσης ότι οι γίγαντες του διαδικτύου δεν μπορούν να δρουν ανεξέλεγκτα, ειδικά ενόψει προεκλογικών αναμετρήσεων, και μας υπενθύμισε την υπόθεση της Cambridge AnalyticaΗ σκιώδης μηχανή προπαγάνδας πίσω από την εκλογή Τραμπ και το Brexit.

Όσον αφορά τη θεσμική του θέση, σημείωσε: «Οφείλω εκ της θέσεώς μου να θέσω το ζήτημα τόσο εκτός όσο και εντός Ελλάδας και καλώ όλους τους σχετικούς με το αγαθό της ενημέρωσης φορείς και τους πολιτικούς θεσμούς να πάρουν θέση ως το προς το αν πρέπει το Facebook και οι άλλοι μεγάλοι τιτάνες της πληροφορικής να επιβάλλουν τις στρατηγικές τους επιδιώξεις, αδιαφορώντας για τις σοβαρές συνέπειες της παραπληροφόρησης και της ασφάλειας των προσωπικών δεδομένων». Έσπευσε μάλιστα να συμπληρώσει ότι «γεννά ερωτηματικά και το γιατί τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης και κυρίως η ΝΔ σιωπούν για ένα τόσο σοβαρό θέμα, όταν θορυβούν για οτιδήποτε άλλο».

Στην τελευταία ερώτησή μας σχετικά με το αν υπάρχει αντίστοιχο προηγούμενο σε άλλη χώρα της ΕΕ, να επεμβαίνει δηλαδή ο αρμόδιος υπουργός στη διαδικασία ανάθεσης του fact-checking από το Facebook ή έστω να εκφέρει άποψη δημοσίως, ο κ. Κρέτσος τοποθετήθηκε ως εξής:

Σε άλλες χώρες της Ευρώπης αλλά και στις ΗΠΑ, οι δημόσιες τοποθετήσεις είναι πολύ πιο έντονες και επικριτικές ως προς το θέμα λειτουργίας του Facebook
Λευτέρης Κρέτσος, υφυπουργός ΨΗΠΤΕ

«Εξέφρασα τις επιφυλάξεις και τις απόψεις μου δημοσίως με την ελπίδα ότι θα υπάρξει μια απάντηση και ότι θα δοθούν εγγυήσεις ότι δεν θα ζήσουμε στο μέλλον περιπτώσεις λογοκρισίας και αποκλεισμών. Φαντάζομαι δεν είναι κακό να λες τη γνώμη σου. Δεν φιμώσαμε κανέναν ούτε επιβάλαμε τις απόψεις μας, αλλά αναζητήσαμε απλώς απαντήσεις για μια τόσο σοβαρή εξέλιξη. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όπως η Βρετανία και η Γαλλία, αλλά και στις ΗΠΑ, οι δημόσιες τοποθετήσεις είναι πολύ πιο έντονες και επικριτικές ως προς το θέμα λειτουργίας του Facebook και ευρύτερα των κολοσσών της πληροφορικής τόσο για θέματα μη ικανοποιητικής φορολόγησής τους όσο και για θέματα διασποράς ψευδών ειδήσεων και χειραγώγησης της κοινής γνώμης».

Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Κρέτσος επισήμανε: «Αισθάνομαι ότι η τοποθέτηση της ellinikahoaxes ως τροχονόμου στο ελληνικό διαδίκτυο, ανοίγει επικίνδυνους δρόμους και ατραπούς. Αν κάνουμε λάθος ας τοποθετηθεί δημοσίως κάποιος αρμόδιος από τη Facebook και τα ellinikahoaxes ώστε να μην υπάρχουν σκιές και να μας εξηγήσει αν υπερβάλλουμε ή πού έχουμε λάθος. Και πιστέψτε με είμαι και ανοιχτός στην κριτική και έτοιμος να παραδεχθώ αν κάνω λάθος αρκεί να λάβουμε σοβαρές απαντήσεις», κατέληξε ο Λευτέρης Κρέτσος.

Ο ιδρυτής των Ellinika Hoaxes, Θεόδωρος Δανιηλίδης, δήλωσε στο inside story: «Η συνεργασία μας με το Facebook, ως μέλη του International Fact Checking Network (IFCN), είναι ένα ζήτημα που αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα. Η ομάδα μας στα Ελληνικά Hoaxes θα συνεχίσει να κάνει ό,τι έκανε τα τελευταία έξι χρόνια, δηλαδή την ανεύρεση και κατάρριψη αναληθών δημοσιευμάτων στο ίντερνετ, αλλά και κάθε πηγή ενημέρωσης στην Ελλάδα».

Μήπως να αναλάβει το fact-checking η ΕΡΤ και το ΑΠΕ;

Ποιος άλλος όμως μπορεί να κάνει την ίδια δουλειά, δεδομένου ότι δεν υπάρχει άλλος πιστοποιημένος fact-checker στη χώρα; Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της συνεργασίας FB-EH, κυβερνητικοί κύκλοι διέρρεαν ότι τόσο η ΕΡΤ όσο και το ΑΠΕ έχουν τη δυνατότητα ελέγχου ψευδών ειδήσεων ή θα τη διαθέτουν πολύ σύντομα.

Στην έντυπη έκδοση της Αυγής της 4ης Μαΐου δημοσιεύτηκε ρεπορτάζFacebook: ποιον βάλανε να φυλάει τα πρόβατα; | Η Αυγήτης Αγγέλας Νταρζάνου, σύμφωνα με το οποίο η ΕΡΤ έχει συστήσει οκταμελή ομάδα fact-checking ήδη από τον Φεβρουάριο. Η ομάδα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, λειτουργεί ήδη πιλοτικά ενώ θα είναι επιχειρησιακά έτοιμη έως το τέλος του 2019. Ακόμη όμως και αν ήταν σήμερα έτοιμα να αναλάβουν τον ρόλο, πόσο θεμιτό και δεοντολογικό θα ήταν, δεδομένου του δημόσιου χαρακτήρα τους, και του κυβερνητικού ελέγχου;

Στο ίδιο ρεπορτάζ αναμεταδίδεται και η πληροφορία για τις επαφές του ΑΠΕ με διεθνή πρακτορεία προς την ίδια κατεύθυνση. Την ίδια μέρα μάλιστα, το ΑΠΕ έσπευσε να αποστείλει επιστολή στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων, διερευνώντας τις δυνατότητες συνεργασίας προκειμένου να αναλάβει λειτουργίες fact checking.

Στις 6 Μαΐου ο κ. Κρέτσος εμφανίστηκε στην εκπομπή «Δεύτερη Ματιά»«Δεύτερη Ματιά», 6 Μαΐου 2019 | webtv.ert, από όπου επίσης αναφέρθηκε στην ομάδα fact-checking της ΕΡΤ.

Με τη δήλωσή του στο inside story διέψευσε κάθετα τις φήμες περί ανάθεσης ρόλου fact-checker στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ή στην ΕΡΤ.

Ή μήπως να κατεβάσει η κυβέρνηση τους διακόπτες α λα Έρντογαν;

Κατά σύμπτωση [;] στις 4 Μαΐου, εκτός από τα δελτία ειδήσεων της ΕΡΤ, το σύνολο σχεδόν των ενημερωτικών εκπομπών της δημόσιας τηλεόρασης ασχολήθηκε με το θέμα, παρουσιάζοντας τις κυβερνητικές θέσεις (χωρίς αντίλογο). Το ίδιο συνέβη και στην εκπομπή «Δεύτερη Ματιά»«Δεύτερη Ματιά», 3 Μαΐου 2019 με παρουσιάστρια την Κατερίνα Ακριβοπούλου, μόνο που εκεί ο καλεσμένος της Νίκος Βασιλάκος εξέφρασε μια θέση που προκάλεσε καταιγίδα αντιδράσεων στα κοινωνικά δίκτυα. Αφού αναφέρθηκε σε «λογοκρισία»,

Ενσωματωμένο βίντεο

Δεύτερη Ματιά@DefteriMatiaERT
Το μήνυμα του Προέδρου Ένωσης Ελλήνων Χρηστών Internet, @vasilakos στη για τη συμφωνία @facebook@ellinikahoaxes: «Αυτό που συμβαίνει δεν έχει εκτιμηθεί σωστά. Οποιαδήποτε προσπάθεια φιλτραρίσματος είναι λογοκρισία».
Δείτε άλλα Tweet του χρήστη Δεύτερη Ματιά

…στην ερώτηση της κ. Ακριβοπούλου «τι μπορεί να κάνει τώρα η κυβέρνηση;» ο κ. Βασιλάκος απάντησε: «Να καταργήσει τα πάντα. Να πει ότι δεν ισχύει αυτό το πράγμα. Μπορεί να φωνάξει το Facebook εδώ και να πει: έλα εδώ, έχω προεκλογική περίοδο και ταράζεις τα νερά;». «Δικαιούται;» αναρωτιέται η Κατερίνα Ακριβοπούλου. «Εγώ θα κατέβαζα τους διακόπτες όπως έκανε ο Ερντογάν» απαντάει ο κ. Βασιλάκος. «Δεν κατέβασε τους διακόπτες;», για να συμπληρώσει «Πώς θ’ αντιδράσω όταν μπαίνεις δικαστής και δικηγόρος και δεν αφήνεις να ακουστεί η φωνή μου;».

Η δήλωση είναι ούτως ή άλλως ακραία και το γεγονός ότι εκφράστηκε μέσω δημόσιας συχνότητας την καθιστά οριακά επικίνδυνη. Το εξωφρενικό όμως είναι ότι ο Νίκος Βασιλάκος παρουσιάστηκε στην εκπομπή (όπως και σε πολλές άλλες εμφανίσεις του στην ΕΡΤ) ως πρόεδρος της ΕΕΧΙ. Η Ένωση Ελλήνων Χρηστών Ίντερνετ είναι ένα σωματείο που δραστηριοποιήθηκε τη δεκαετία του ’90, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει ελάχιστες δραστηριότητες. To site της μάλιστα, είναι εδώ και χρόνια ανενεργό – δεν έχει ενημερωθεί από το 2007, ενώ τις τελευταίες ημέρες είναι «υπό κατασκευή». Άνθρωποι με γνώση της αγοράς κάνουν λόγο για σωματείο-σφραγίδα που λειτουργεί εξυπηρετώντας την προβολή του προέδρου του, Νίκου Βασιλάκου.

Το inside story επικοινώνησε με τον κ. Βασιλάκο και του έθεσε τα πρόδηλα ερωτήματα για δημόσιες θέσεις του που εκφράζονται βάσει της ιδιότητάς του. Καταρχάς, ζητήσαμε να μάθουμε από πότε είναι πρόεδρος της Ένωσης, πόσα και ποια είναι τα μέλη, πότε έγιναν οι τελευταίες εκλογές, πόσοι ψήφισαν και ποιοι άλλοι εξελέγησαν.

Ο κ. Βασιλάκος μας ενημέρωσε ότι η Ένωση «έχει εγγεγραμμένα περισσότερα από 4.800 μέλη από το 1994 που ιδρύθηκε μέχρι σήμερα», αλλά δεν μας απάντησε πόσα αυτά είναι ενεργά, ούτε πόσα συμμετείχαν στις διαδικασίες εκλογής προεδρείου. «Δημόσια λίστα δεν δημοσιεύει κανένα Σωματείο στην Ελλάδα, τα ιδρυτικά μέλη όμως είναι δημοσιευμένα, όπως προβλέπεται», μας ενημέρωσε αλλά όταν ζητήσαμε να δούμε τη δημοσιευμένη λίστα επίσης δεν λάβαμε απάντηση.

Αντ’ αυτής, ο κ. Βασιλάκος αναφέρθηκε στις διαπραγματεύσεις της ΕΕΧΙ για να μην αυξηθεί το κόστος σύνδεσης στο internet, αλλά και στη «συνεργασία» του με την ΕΕΤΤ, με τα συναρμόδια υπουργεία και με όλες τις κυβερνήσεις από το 2003 μέχρι σήμερα. Η αναφορά αυτή που υποδεικνύει προς έναν θεσμικό ρόλο, μας υποχρέωσε σε επιπλέον διευκρινιστικά ερωτήματα για το καταστατικό της Ένωσης, τη διαδικασία εγγραφής νέων μελών, το ύψος της συνδρομής κ.ά., αλλά επίσης δεν λάβαμε απάντηση. Σε νεότερη επικοινωνία, ο κ. Βασιλάκος μας ευχαρίστησε «ειλικρινά για την ευκαιρία» που του δώσαμε να απαντήσει σε όλα αυτά, αλλά τελικά μας ενημέρωσε: «Θα έχετε τις απαντήσεις σας στο ανανεωμένο site της ΕΕΧΙ με το καταστατικό και τις λοιπές πληροφορίες».

Όσον αφορά την ακραία παραίνεση προς την κυβέρνηση για «κατέβασμα του διακόπτη» α λα Έρντογαν, ο κ. Βασιλάκος διευκρίνισε: «Η υπερβολή είναι ρητορικό σχήμα. Είπα ότι όπως ως ΕΕΧΙ κατέβηκα με μαύρη σελίδα, θα έκανα κάτι ανάλογο ως πολιτικό πρόσωπο, με την έννοια ότι θα λάμβανα άμεσα και δραστικά μέτρα. Ή μήπως δεν έχουμε και δεν ασκούμε πολιτική στην επικράτειά μας;».

Ο κ. Βασιλάκος επανέλαβε τη θέση του περί «προληπτικής λογοκρισίας» αναρωτώμενος αν «θα ήταν πιο δημοκρατικό να ανατεθεί αυτή η εργασία σε περισσότερους φορείς;», ενώ ισχυρίστηκε ότι το Facebook θα έπρεπε να γνωστοποιήσει την πρόθεσή του σε προγενέστερο χρόνο, «ώστε να ενδιαφερθούν και άλλοι φορείς για την πιστοποίησή τους».

Ενσωματωμένο βίντεο

Δεύτερη Ματιά@DefteriMatiaERT
«Αν ήμουν Πρόεδρος της ΕΕΤΤ δεν θα κοιμόμουν το βράδυ. Δεν έχουμε καθηγητές; Δεν έχουμε φορείς; Δεν μπορώ να πιστέψω αυτό που έχει συμβεί», υπογράμμισε στη o Πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων Χρηστών Internet, @vasilakos για τη συμφωνία @facebook@ellinikahoaxes.

11

Δείτε άλλα Tweet του χρήστη Δεύτερη Ματιά
Πληροφορίες και απόρρητο για τις Διαφημίσεις του Twitter

Όσον αφορά μιαν άλλην αποστροφή του: «Αν ήμουν Πρόεδρος της ΕΕΤΤ δεν θα κοιμόμουν το βράδυ. Δεν έχουμε καθηγητές; Δεν έχουμε φορείς; Δεν μπορώ να πιστέψω αυτό που έχει συμβεί», ο Νίκος Βασιλάκος δήλωσε στο inside story: «H EETT θέσπισε κανόνες δεοντολογίας που διέπουν την λειτουργία των παρόχων ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Το Facebook δεν εμπίπτει σε αυτόν τον κώδικα δεοντολογίας; Δεν είναι υποχρεωμένο να τηρεί τους νόμους και τις διατάξεις της χώρας που το φιλοξενεί;».

*Μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης, ο κ. Βασιλάκος δεν μας είχε στείλει τα στοιχεία που πιστοποιούν την ιδιότητά του. Δεσμευόμαστε ότι όταν το πράξει θα τα συμπεριλάβουμε στο άρθρο.

Γιατί ενοχλούν τα Ellinika Hoaxes την κυβέρνηση;

Η ομοβροντία των κυβερνητικών στελεχών και πολλών δημοσιογράφων κατά των Ellinika Hoaxes εκκινεί από μια λογικοφανή βάση: Πώς θα μπορεί μία τόσο μικρή εταιρεία να ελέγχει τόσο μεγάλο όγκο πληροφοριών, ειδικά όταν δεν απασχολεί πολλούς δημοσιογράφους;

Η απάντηση δίνεται εμμέσως από τους ίδιους τους όρους του Facebook, καθώς δεν δεν θέτει οποιοδήποτε ποσοτικό όριο δημοσιεύσεων στους fact-checkers, ούτε απαιτεί συγκεκριμένο αριθμό συνεργατών ή ποσόστωση δημοσιογράφων. Από τη διεθνή εμπειρία άλλωστε, δεν προκύπτειU.S. journalists agree that fact-checking is important. But they can’t agree on when to use the L-word | Poynter ότι η ιδιότητα του δημοσιογράφου και του fact-checker συμπίπτουν.

Πράγματι, στις περισσότερες χώρες ο έλεγχος ανατέθηκε σε μεγάλους οργανισμούς ΜΜΕ ή πρακτορεία, τα οποία όμως είχαν συστήσει αυτόνομα τμήματα fact-checking. Δεν λείπουν βέβαια και οι συνεργασίες με μικρότερους οργανισμούς. Στις ΗΠΑ π.χ. ανατέθηκε ο ρόλος του ελεγκτή στο Lead Stories, στο οποίο εργάζονται μόλις δύο fact-checkers.

Στο ίδιο πλαίσιο, το ΕΗ ισχυρίζεται ότι στη δουλειά των τακτικών συνεργατών του συνεισφέρουν και οι χρήστες, προτείνοντας ειδήσεις που ενδεχομένως είναι ψευδείς. Τονίζουν επίσης, ότι σε αντίθεση με τα γραφόμενα και λεγόμενα, δεν θα ελέγχουν απόψεις ή πολιτικές θέσεις.

Πολλοί εικάζουν πως η δυσαρέσκεια της κυβέρνησης με την επιλογή των ΕΗ σχετίζεται με συγκεκριμένες αποκαλύψεις τους

Πολλοί πάντως εικάζουν ότι η δυσαρέσκεια των κυβερνητικών στελεχών σχετίζεται με συγκεκριμένες αποκαλύψεις του ΕΗ. Πλέον ενδεικτική ήταν η κατάρριψη της «είδησης»Ανύπαρκτες οι αρχικές εστίες φωτιάς στη παρουσίαση. Απόλυτη επιβεβαίωση των ΕΗ | Ellinika Hoaxesπου παρουσιάστηκε στην υπουργική συνέντευξη Τύπου μετά τις πυρκαγιές στην Αν. Αττική, όπως και της συνακόλουθης φήμης για εμπρησμούςΑποκάλυψη: Fake News η φωτογραφία με τον εμπρηστικό μηχανισμό της εφημερίδας ΕΘΝΟΣ | Ellinika Hoaxes.

Τα ΕΗ αποκάλυψαν επίσης την υπόθεση της νεοσυσταθείσας εταιρείας δημοσκοπήσεων Vox Pop Analysis, η οποία «τροφοδοτεί» φιλοκυβερνητικά μέσα με κατά κανόνα ευνοϊκά για την κυβέρνηση δημοσκοπικά ευρήματα. Τα ΕΗ αποκάλυψανΗ «μεγάλη δημοσκόπηση» της εφημερίδας documento. Από ποια εταιρία έγινε και με ποιο τρόπο; | Ellinika Hoaxes ότι η εν λόγω εταιρεία ιδρύθηκε από έναν πολιτευτή του Σύριζα με μετοχικό κεφάλαιο €100, ενώ δεν εμφανίζεται ως μέλος στον Σύλλογο Εταιριών Δημοσκόπησης και Έρευνας Αγοράς.

Μια πρόχειρη έρευνα στις αναρτήσεις των ΕΗ, είναι αρκετή για να πειστεί και ο πλέον κακόπιστός ότι κατά καιρούς έχουν καταπιαστεί με όλα τα κόμματα και τα ατοπήματά τους – π.χ. με τον αντιπρόεδρο της ΝΔ, Άδωνι ΓεωργιάδηΣυγγνώμη του Άδωνι Γεωργιάδη στο «στέλεχος του Σύριζα» | Ellinika Hoaxes, τον υποψήφιο βουλευτή Γιάννη ΛοβέρδοΤα hoaxes του δημοσιογράφου και υποψήφιου βουλευτή, Γ. Λοβέρδου | Ellinika Hoaxes, τον βουλευτή της Χρυσής Αυγής Αντώνη Γρέγο, τον τέως βουλευτή των ΑΝΕΛ Δημήτρη ΚαμμένοΑναξιόπιστο δημοσίευμα γίνεται επερώτηση στη Βουλή! | Ellinika Hoaxes, τον Κυριάκο Βελόπουλο και πολλούς ακόμη.

Αξιοσημείωτο είναι ότι τα ΕΗ κατέρριψαν ήδη προ τριετίας τον ισχυρισμό ότι ο πατέρας του πρωθυπουργού εικονίστηκε στο πλευρόΠοιος είναι ο κύριος στη φωτογραφία; | Ellinika Hoaxesτου δικτάτορα Παπαδόπουλου, ή ότι ήταν συγγενής του ΠαττακούΚαταρρίπτεται – ΠΑΤΤΑΚΟΣ & ΤΣΙΠΡΑΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ; | Ellinika Hoaxes. Εντωμεταξύ διέψευσαν ότι ο Αλέξης Τσίπρας μιλούσε με τον Τζορτζ ΣόροςΜιλούσε ο «Τουρκο-Εβραίος Τσίπρας» με τον Σόρος μέσω Skype στη Βουλή; | Ellinika Hoaxes μέσα στη Βουλή, αλλά και ότι «διασώθηκεΠήγαν τα ΟΥΚ να διασώσουν τον Τσίπρα από τις Μαλδίβες; | Ellinika Hoaxes» από μονάδα τον ΟΥΚ ενώ παραθέριζε στις Μαλδίβες.

Τα ΕΗ έχουν πολλές φορές επισημάνει γκάφες και παραπληροφόρηση προερχόμενη από την ΕΡΤ

Ξεχωρίζουν επίσης οι αναφορές των Ellinika Hoaxes στην ΕΡΤ: Αποκάλυψε για παράδειγμα την γκάφα του κρατικού καναλιούΗ ΕΡΤ παρουσίασε Έλληνες μετανάστες που συνάντησε ο Τσίπρας ως «χρηματοοικονομικούς συμβούλους και επενδυτές» | Ellinika Hoaxesμε την παρουσίαση ελλήνων μεταναστών που συνάντησε ο Τσίπρας ως «χρηματοοικονομικούς συμβούλους και επενδυτές», την αναπαραγωγήΗ ιστοσελίδα της ΕΡΤ αναπαράγει δημοσίευμα από blog της συμφοράς! | Ellinika Hoaxes δημοσιεύματος από περιθωριακό blog στην επίσημη σελίδα της, το πολυσυζητημένο λάθος για την ΕσθονίαΗ ΕΡΤ διορθώνει το λάθος της για την Εσθονία, με ένα νέο | Ellinika Hoaxes που «επανορθώθηκε» με νέο λάθος και βέβαια τη διερεύνηση των υποθέσεων των «νεκρών της ΕΡΤΥπήρξαν νεκροί εξαιτίας του κλεισίματος της ΕΡΤ; | Ellinika Hoaxes».

«Στις Ευρωεκλογές θα διαπιστώσουμε αν οι πρωτοβουλίες είναι αρκετές»

Όσον αφορά την ανάθεση του έργου της επαλήθευσης ειδήσεων του Facebook στα «Ελληνικά Hoaxes», ο επίκουρος καθηγητής ΜΜΕ του ΑΠΘ, Νίκος Παναγιώτου, σημειώνει: «Είναι αυτονόητο ότι ως ιδιωτική εταιρεία έχει την ευθύνη της επιλογής των συνεργατών της, με βάση τα συγκεκριμένα κριτήρια που η ίδια έχει θέσει. Ταυτόχρονα, λόγω του πλήθους των χρηστών και του όγκου της πληροφορίας που διαχειρίζεται, η θεσμική θωράκιση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας με την εμπλοκή οργανισμών, όπως, π.χ. δημοσιογραφικών ενώσεων, θα αντιμετώπιζε πολλές από τις προεκτάσεις του προβλήματος με πιο συντονισμένο και πιθανόν με πιο αποτελεσματικό τρόπο».

npanagiotou.jpg

Ο Νίκος Παναγιώτου.

Σχολιάζοντας την εμπλοκή της ΕΕ, ο κ. Παναγιώτου επισημαίνει: «Το μέτρο που εφάρμοσε η Facebook είναι αποτέλεσμα των δεσμεύσεών της από τον Κώδικα Δεοντολογίας της Ε.Ε. για την παραπληροφόρηση. Παρόλο που τα κράτη μέλη έχουν τον πρώτο λόγο, η διασυνοριακή διάσταση της παραπληροφόρησης επέβαλε την ανάληψη δράσεων σε επίπεδο Ε.Ε. Βασικό πρόταγμα της ενεργούς ανάμιξης της Ε.Ε. είναι ότι η παραπληροφόρηση υπονομεύει την ελευθερία έκφρασης, το θεμελιώδες δικαίωμα που καθορίζεται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ελευθερία της έκφρασης εμπεριέχει τον σεβασμό για την ελευθερία και τον πλουραλισμό των μέσων ενημέρωσης, καθώς και τo δικαίωμα των πολιτών να έχουν απόψεις και να δέχονται και να μοιράζονται πληροφορίες και ιδέες “χωρίς την ανάμειξη δημοσίων αρχών και αδιακρίτως συνόρων”». Όπως όμως καταλήγει ο Νίκος Παναγιώτου, «το αν αυτές οι πρωτοβουλίες είναι αρκετές, θα έχουμε μια πρώτη ευκαιρία να το εξακριβώσουμε στις επερχόμενες Ευρωεκλογές».

Οι γκρίζες ζώνες και οι κόκκινες γραμμές

To πρόγραμμα του Facebook έχει κι άλλες αμφιλεγόμενες πτυχές πλην της διαδικασίας επιλογής των συνεργατών. Η αποχώρηση για παράδειγμα του γνωστού αμερικανικού site Snopes.comSnopes.com | The definitive fact-checking site and reference source for urban legends, folklore, myths, rumors and misinformation από την πλατφόρμα fact-checking προκάλεσε πολλές συζητήσεις. Όπως ανέφερε ο ιδρυτής τουSnopes founder explains why Facebook fact-checking partnership dissolved | GeekWire, Ντέιβιντ Μίκελσον, ο λόγος της αποχώρησης ήταν η έλλειψη επικοινωνίας με το Facebook και η αδυναμία επαναδιαπραγμάτευσης της σύμβασης – ουσιαστικά κατήγγειλε μονομέρεια.

Άλλοι ελεγκτές ειδήσεων που μίλησαν στον Guardian‘They don’t care’: Facebook factchecking in disarray as journalists push to cut ties | The Guardian, ανέφεραν ότι η συνεργασία της πλατφόρμας με ανεξάρτητους δημοσιογράφους έχει επιφέρει μηδαμινά αποτελέσματα, ενώ ορισμένοι ανέφεραν ότι έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στο Facebook, το οποίο έχει επανειλημμένα αρνηθεί να δημοσιοποιήσει αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τα αποτελέσματα της δουλειάς τους.

Οι ιθύνοντες του μέσου πάντως επιχειρούν να δώσουν απαντήσειςHard Questions: How Is Facebook’s Fact-Checking Program Working? | facebook.

Εκτός των παραπάνω, το Facebook επικρίθηκε για τη συνεργασίαFacebook fact checker has ties to news outlet that promotes climate doubt | Science με το CheckYourFact.com, μια θυγατρική του Daily Caller, ενός δεξιόστροφου και λαϊκίστικου site του παρουσιαστή του Fox News, Τάκερ Κάρλσον. Από τη σωρεία αμφιλεγόμενων απόψεων του Κάρλσον ξεχωρίζει ο σκεπτικισμός του για την κλιματική αλλαγή.

Το βασικό εμπόδιο είναι ο όγκος των δημοσιεύσεων που πρέπει να ελεγχθούν και ο σχεδιασμός του αλγόριθμου, που ανταποκρίνεται στο «engagement» των χρηστών

Φαινομενικά, και όπως τονίζουν πολλοί συνεργαζόμενοι ελεγκτές, το βασικό εμπόδιο είναι ο όγκος των δημοσιεύσεων που πρέπει να ελεγχθούν, καθώς είναι εκατομμύρια τα posts που πλημμυρίζουν καθημερινά τα timelines των χρηστών σε όλον τον κόσμο. Το πρόβλημα όμως έγκειται στην αρχιτεκτονική του Facebook, που βασίζεται στην αρχή της δέσμευσης. Ο αλγόριθμος δηλαδή είναι σχεδιασμένος ώστε να προωθεί αναρτήσεις που ανταποκρίνονται στο λεγόμενο «engagement», μαγνητίζουν δηλαδή το ενδιαφέρον των χρηστών. Καλώς ή κακώς οι ψευδείς ειδήσεις είναι ελκυστικές για το ευρύ κοινό – όσο πιο εξωφρενικές είναι μάλιστα, τόσο πιο ισχυρό αντίκτυπο έχουν.

Λύνουν λοιπόν οι fact-checkers το κολοσσιαίο πρόβλημα των ψευδών ειδήσεων; Προφανώς το περιορίζουν, αλλά επ’ ουδενί δεν προσφέρουν οριστική λύση. Και όπως όλα δείχνουν, το πρόβλημα θα συνεχίσει να μας απασχολεί και να αποτελεί δυνάμει κίνδυνο για τις σύγχρονες δημοκρατίες.

Γράφει για τεχνολογία, επιστήμη και ψηφιακή κουλτούρα σε περιοδικά, εφημερίδες και websites. Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ και πρόσφατα ξεκίνησε ένα εντελώς άσχετο μεταπτυχιακό. Η συλλογή διηγημάτων «24» (Εκδόσεις Πατάκη) είναι το πρώτο του βιβλίο.