Γνώρισα την Πολυξένη Ματέυ πριν πάρα πολλά χρόνια. Δεν θα ξεχάσω τα υπέροχα μάτια της, το τεράστιο χαμόγελό της, δεν φεύγει από το νου μου η φωνή της, να διηγείται σαν ποταμός αναμνήσεις της από τον Νίκο Σκαλκώτα κι ούτε θα υποτιμήσω την γαλαντόμο προσφορά της προς εμένα μιας φωτοτυπίας της “Τράτας” του, αυτής της τόσο περιγραφικής μουσικής σελίδας (από το έργο του «Η Θάλασσα»), που ο ίδιος χάρισε στην αγαπημένη του φίλη που ήταν και εξαιρετική πιανίστα.

Η Τράτα σε γραφή για πιάνο συνεχίζει να ζει στη χειρόγραφη μορφή για πιάνο. Όταν περνώ από το Μαρούσι θυμάμαι την Πολυξένη Ματέυ να μου λέει: Οι αντιξοότητες κορίτσι μου είναι μεγάλο δώρο… θα σε μαθαίνουν να… μαθαίνεις. Κοίτα να φροντίζεις και να τρέφεις σωστά τα όνειρά σου και τη φωνή του μυαλού να την κάνεις πάντα τραγούδι. Να θυμάσαι τι είπε ο Φρόυντ: Το όνειρο σε αφήνει, όταν το αφήνεις.
Νομίζω ότι κατάφερα να μάθω να μαθαίνω σεβαστή κυρία Πολυξένη… πόσο σωστή συμβουλή μου δώσατε!

Το link της Τράτας που ανέβηκε πολύ πρόσφατα στο Youtube είναι εδώ:

 

Ο πατέρας της Πολυξένης Ματέυ, ο Όθων Ρουσόπουλος, έζησε μέχρι το Μάη του ’22. Η ευφυής μητέρα αποφάσισε τότε να πάει με τις κόρες της, την Αγνή και την Πολυξένη, στη Λειψία, εκεί όπου αυτή είχε μεγαλώσει. Σε κάθε φράση που αφορούσε τη ζωή τους στη Γερμανία, η Π.Ματέυ έφερνε κοντά και τον Σκαλκώτα. Για παράδειγμα είπε: φαντάζεσαι να παίζαμε Σκαλκώτα στη Λειψία; στην Εκκλησία του Αγίου Θωμά; Ο Μπαχ θα σηκωνόταν από το Όργανο και θα υποκλινόταν με σεβασμό στον δικό μας μουσηγέτη.

Η Ματέυ παρουσίασε το 1930 σε πρώτη εκτέλεση το Κοντσέρτο για πιάνο, βιολί και ορχήστρα του Σκαλκώτα, το χειρόγραφο του οποίου της χάρισε ο συνθέτης. Το έργο όμως που γράφτηκε λίγους μήνες πριν παιχτεί, κάηκε στους βομβαρδισμούς του Βερολίνου στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Ματέυ δεν ξεπέρασε ποτέ τον πόνο από την απώλεια αυτή, μιας θεϊκής, όπως τη χαρακτήρισε, πνευματικής δημιουργίας, που της εμπιστεύτηκε αυτός ο άγιος άνθρωπος. Αντίγραφο του κοντσέρτου εθεωρείτο ότι δεν υπάρχει. Κι όμως. Πρόσφατα βρέθηκε ένα μέρος του μουσικού κειμένου και ενορχηστρώθηκε από τον Γιάννη Σαμπροβαλάκη εξαιρετικά, αλλά και παίχτηκε υπέροχα!

Στιγμιότυπο 2019 05 30 10.47.48 πμΗ Τράτα είναι μια θαλασσινή εικόνα. Ένα ψαράδικο, ιδιαίτερο σκαρί, κωπήλατο, που θαλασσοπολεμούσε για να φέρει τροφή στους νησιώτες, κυρίως στους νησιώτες της Ικαρίας, της Σάμου, της Καλύμνου, της Λήμνου. Η Ματέυ είχε χρησιμοποιήσει την Τράτα του Σκαλκώτα στη διδασκαλία, για να διδάξει πώς εκφράζουμε με το σώμα το μουσικό λόγο. Πώς αναπαριστούμε το χτύπημα του νερού στην πρύμνα, πώς κινείται το σκαρί ευτυχισμένο οδηγώντας τα θαλασσινά του δώρα στη στεριά, πώς πολεμάει στην επικίνδυνη ώρα με το κακό κύμα και προσεύχεται να ξαναγυρίσει γρήγορα στο λιμάνι.

Ο Νίκος Σκαλκώτας έφυγε στις 19 Σεπτεμβρίου 1949 και φέτος τιμούμε τη μνήμη του. Η παραχώρηση του Αρχείου Σκαλκώτα από το « Ίδρυμα Αιμιλίου Χουρμουζίου-Μαρίκας Παπαϊωάννου» στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» ας ελπίσουμε να βοηθήσει στην αξιοποίηση της εργογραφίας του. Μια μικρή αναφορά στην τεράστια μουσική προσωπικότητα του ας είναι και η Τράτα, που χάρισε πολλές δεκαετίες πριν στην Πολυξένη Ματέυ.

αρχείο λήψης 2 1Η Πολυξένη Ματέυ με το συνεργάτη της Carl Orff, στο Dissen, to 1965.

 

Καλή σας ακρόαση