«J’ai frappé», σε ποίηση του Jean-François Bourguignon και μουσική της Nadia Boulanger. Γράφει ο ποιητής: «Το χέρι μου χτύπησε τις κλειστές πόρτες και απάντησαν και άλλα χέρια από μακριά. Το μέτωπό μου χτύπησε στις κλειστές πόρτες και άλλα μέτωπα από απόσταση απάντησαν. Η καρδιά μου χτύπησε τις κλειστές πόρτες, αλλά η ηχώ της καρδιάς μου ήταν η μόνη που απάντησε…»


Αλήθεια, υπάρχουν πολλοί στίχοι που εκφράζουν τόσο παραστατικά τη ζωή μιας συνθέτριας; Τη μοναξιά, τη αγωνία, την υποτίμηση, το άδικο, την προκατάληψη; μια βαθιά και φυσική επιθυμία για δημιουργία  περιμένει υπομονετικά την στιγμή να γνωρίσει το κοινό της, αλλά συνήθως οδηγείται σε αδιέξοδα δρομάκια και η ζωή της δημιουργού τα αποδέχεται, τις περισσότερες φορές. Σχεδόν ποτέ δεν θα φωτιστεί ως δημιουργός, αδιακρίτως ποιότητας, έτσι, εκ των ισχυόντων δεδομένων μιας κοινωνίας και μόνον.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1887 γεννήθηκε σε μουσική οικογένεια, η Γαλλίδα συνθέτρια, μαέστρος και καθηγήτρια – θρύλος, σχεδόν όλων των συνθετών και υψηλού κύρους μουσικών του εικοστού αιώνα που γνωρίζουμε, αναγνωρίζουμε και χειροκροτούμε. 1300 ήταν πάνω κάτω οι μαθητές της. Μια γυναίκα γεννημένη δασκάλα, που έβαλε στο ράφι της βιβλιοθήκης τη συνθετική της δραστηριότητα, την αποτελούμενη από λίγα σχετικά έργα και απέφευγε έξυπνα τις σχετικές ερωτήσεις περί του «γιατί δεν συνθέτει πια αν και εκπαιδεύει σπουδαίους συνθέτες», λέγοντας απλά ότι θεώρησε κάποια στιγμή ότι δεν ήταν καλή συνθέτρια και γι αυτό εγκατέλειψε τον αρχικό στόχο της.

Η μέθοδος διδασκαλίας που εφάρμοζε έγινε γνωστή από διηγήσεις και περιγραφές μαθητών της. Η ίδια δεν άφησε κανένα γραπτό θεωρητικό έργο αλλά δήλωνε και δίδασκε την άσκηση των κανόνων και την προσεκτική και επίμονη άσκηση του λεγόμενου προσωπικού ταλέντου. Αναπόσπαστο μέρος της διδασκαλίας ήταν και η αισθητική κατανόηση των μουσικών έργων κάθε περιόδου, η οποία οδηγούσε στην αισθητική ολοκλήρωση των μαθητών.

Leonard Bernstein-Nadia Boulanger

Συχνά, στα πρώτα σαράντα χρόνια της ζωής της και κάπως σπανιότερα μετά, ερμήνευε ως πιανίστα και οργανίστα έργα άλλων συνθετών και δικά της, αλλά και ως μαέστρος ήταν εντυπωσιακά εμπνευσμένη. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που διεύθυνε τόσες πολλές μεγάλες ορχήστρες μεταξύ αυτών τη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης και της Βοστώνης. Οι μαθητές της διδασκαλικής της εβδομηκονταετίας μιλούν με αγάπη γι αυτήν όπου κι αν δείτε σχετική αναφορά. Την περιγράφουν δυναμική, δοτική, ευγενική, με διδακτική τακτική και εντυπωσιακή διαίσθηση.
Δεν είναι τυχαίο ότι μαζί της μελέτησαν οι μετέπειτα πρωταγωνιστές της μουσικής παγκόσμιας μουσικής, όπως:Grażyna Bacewicz, Dalton Baldwin, Daniel Barenboïm, Stanley Bate, Leonard Bernstein, Diane Bish, Joanna Bruzdowicz, Elliott Carter, Aaron Copland, Marius Constant, Vladimir Cosma, Miguel Ángel Estrella, Jean Françaix, John Eliot Gardiner, George Gershwin, Egberto Gismonti, Philip Glass, Gerardo Guevara, Hermann Haller, Pierre Henry, Jacques Ibert, Quincy Jones, Maurice Journeau, Henry-Louis de La Grange, Michel Legrand, Robert Levin, Dinu Lipatti,Igor Markevitch, Armand Marquiset, Émile Naoumoff, Astor Piazzolla, Walter Piston, Robert Russell Bennett….

Στο πρόγραμμα της Εναλλακτικής σκηνής με έργα γυναικών στις 17 Φεβρουαρίου 2019 η Μυρσίνη Μαργαρίτη κι εγώ παρουσιάσαμε ως encore το τραγούδι που οι στίχοι χάρισαν στο σύντομο αυτό κείμενο τον τίτλο του: “J’ai frappé”, ένα τραγούδι συγκλονιστικό! focus πάνω σε μια γυναίκα που γέννησε 1300 συνθέτες, που οι περισσότεροι υπήρξαν στη ζωή τους αυτό που τους συμβούλευε: εξαιρετικά δημιουργικοί.
Η Μπουλανζέ, αναχώρησε ενενήντα δύο χρόνων, σε πλήρη όμως διαύγεια, στις 22 Οκτωβρίου 1979. Δίδασκε μέχρι το τέλος.

«Η μεγάλη τέχνη αγαπά τις αλυσίδες. Οι μεγάλοι καλλιτέχνες, δημιούργησαν την τέχνη με τις δεσμεύσεις της. Ή, να το πούμε αλλιώς, δημιούργησαν τις δικές τους αλυσίδες…», έλεγε συχνά η Νάντια Μπουλανζέ. «Για να μελετήσεις μουσική, πρέπει να μάθεις τους κανόνες. Για να δημιουργήσεις μουσική, πρέπει βέβαια να τους σπάσεις.» Κι όσο για τα υλικά της δημιουργικής ζωής, επέμενε ότι «δεν υπάρχει τίποτε περισσότερο ή λιγότερο από την αρχική επιλογή, την αγάπη και το πάθος».

Σας εύχομαι καλή ακρόαση!