Σε αδιέξοδο οδηγήθηκε τη νύχτα η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής για τα πρόσωπα που θα καταλάβουν τις θέσεις – κλειδιά των ευρωπαϊκών θεσμών.

Ένδειξη της έντασης ήταντο γεγονός ότι η Σύνοδος Κορυφής άρχισε με περίπου τρεις ώρες καθυστέρηση, στις 19:00 της Κυριακής και ανεστάλη μιάμιση ώρα αργότερα, για διμερείς διαβουλεύσεις.

Πυρά ομαδόν εναντίον της Μέρκελ 

Το όνομα του ολλανδού αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς, υποψήφιου των Σοσιαλιστών & Δημοκρατών για την προεδρία της Κομισιόν, προτάθηκε μετά την απόρριψη της υποψηφιότητας του επικεφαλής του ψηφοδελτίου του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος που κατέλαβε την πρώτη θέση στις ευρωεκλογές του Μαΐου, του Γερμανού Μάνφρεντ Βέμπερ, στη Σύνοδο Κορυφής της 20ής και 21ης Ιουνίου.

Σε αντάλλαγμα, προτάθηκε ο Βέμπερ να αναλάβει πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου – κάτι για το οποίο θα χρειαστεί τις ψήφους των ευρωβουλευτών των σοσιαλιστών και των φιλελεύθερων – και κάποιο άλλο στέλεχος του ΕΛΚ να αναλάβει την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η πρόταση διαμορφώθηκε στις συνομιλίες των ευρωπαίων ηγετών στο περιθώριο της G20, την Παρασκευή και το Σάββατο, στην Οσάκα της Ιαπωνίας· η γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ φέρεται εκεί να αποδέχθηκε οριστικά να πάψει να προωθεί την υποψηφιότητα του συμπατριώτη της Βέμπερ για τη διαδοχή του Λουξεμβουργιανού Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.

Ωστόσο, οι Φιλελεύθεροι απαίτησαν στην Οσάκα την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κάτι στο οποίο επίσης φέρεται να συναίνεσε η Μέρκελ – προς μεγάλη απογοήτευση στο ΕΛΚ, που αντέδρασε έντονα. Η Μέρκελ δέχθηκε ομαδόν φραστικά πυρά στη συνάντηση των ηγετών της ευρωπαϊκής κεντροδεξιάς πριν από τη σύνοδο.

«Η συμφωνία της Οσάκα καταστράφηκε»

«Η συμφωνία της Οσάκα καταστράφηκε», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο στέλεχος του ΕΛΚ, υπό τον όρο να μην κατονομαστεί.«Το ΕΛΚ αρνείται τη συμφωνία που προτείνεται. Είναι νεκρή. Δεν πρόκειται να υπάρξει συμφωνία απόψε», πρόσθεσε η ίδια πηγή.

«Κανένας από τους ηγέτες του ΕΛΚ δεν αποδέχεται τη συμφωνία για την οποία έγινε διαπραγμάτευση στην Οσάκα», επιβεβαίωσε ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας Λίο Βαράντκαρ, που ανήκει σε αυτή την πολιτική ομάδα.

Η κρίση ανάμεσα στη Μέρκελ και τους υπόλοιπους ηγέτες του ΕΛΚ ήταν μάλλον απρόσμενη, προφανώς υπήρξε έλλειψη επικοινωνίας, σχολίασε γαλλική διπλωματική πηγή, προεξοφλώντας επίσης μια λευκή νύχτα.

Το ΕΛΚ απέρριψε τον συμβιβασμό κι επανήλθε στην πρόταση η προεδρία της Κομισιόν να ανατεθεί στον υποψήφιό του. «Το όνομα του Βέμπερ είναι πάντα στο τραπέζι», διαβεβαίωσε ο Βαράντκαρ.


Αναλυτικά η διαδικασία για την κάθε θέση είναι η εξής:

– Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

Σύμφωνα με τις Συνθήκες (άρθρο 15.5), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκλέγει τον Πρόεδρό του με ειδική πλειοψηφία. Ο πρόεδρος κατέχει τη θέση για μια θητεία 2,5 ετών, ανανεώσιμη μία φορά.

– Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η διαδικασία ορισμού του Προέδρου της Επιτροπής για τα επόμενα πέντε έτη ορίζεται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το άρθρο 17.7 αναφέρει: “λαμβάνοντας υπόψη τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και μετά από τις κατάλληλες διαβουλεύσεις, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, προτείνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποψήφιο για την προεδρία της Επιτροπής.

Ο υποψήφιος αυτός εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με πλειοψηφία των μελών του. Εάν δεν αποκτήσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, προτείνει, εντός προθεσμίας ενός μηνός, νέο υποψήφιο που θα εκλεγεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σύμφωνα με την ίδια διαδικασία. Επιπλέον, η “δήλωση 11” της Συνθήκης επισημαίνει ότι “το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι από κοινού υπεύθυνοι για την ομαλή διεξαγωγή της διαδικασίας που οδηγεί στην εκλογή του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πριν από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα διεξαγάγουν έτσι τις απαιτούμενες διαβουλεύσεις στο πλέον κατάλληλο πλαίσιο”.

Υπενθυμίζεται ότι κατά την άτυπη σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ στις 23 Φεβρουαρίου 2018, οι ηγέτες της ΕΕ συζήτησαν τους διορισμούς, μσυμπεριλαμβανομένης της λεγόμενης διαδικασίας “Spitzenkandidaten”. Μετά τη σύνοδο κορυφής, ο Πρόεδρος Τουσκ δήλωσε ότι υπήρξε συμφωνία μεταξύ των ηγετών ότι “δεν θα μπορούσε να υπάρξει αυτόματη διαδικασία”. Κατά τη Συνθήκη είναι σαφής για την αυτόνομη αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να ορίσει τον υποψήφιο, λαμβάνοντας υπόψη τις ευρωπαϊκές εκλογές και έχοντας προβεί στις κατάλληλες διαβουλεύσεις.

– Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο διορίζει τον Πρόεδρο της ΕΚΤ για περίοδο οκτώ ετών. Συμβουλεύεται επίσης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ (αποτελούμενο από τα 6 μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών των 19 χωρών της ζώνης του ευρώ). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λαμβάνει την απόφασή του με ειδική πλειοψηφία. Η διαδικασία αυτή καθορίζεται στο άρθρο 283 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ).

– Ύπατη Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο διορίζει, με ειδική πλειοψηφία και με τη συμφωνία του Προέδρου της Επιτροπής, τον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (άρθρο 18 παράγραφος 1). Ο Ύπατος Εκπρόσωπος, ο οποίος διορίζεται για πέντε έτη, είναι επίσης αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η δήλωση 6 της Συνθήκης ορίζει ότι “κατά την επιλογή των προσώπων που καλούνται να ασκούν τα καθήκοντα του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Προέδρου της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη και να γίνουν σεβαστές η γεωγραφική και δημογραφική ποικιλομορφία της Ένωσης και των κρατών μελών της”.

Υπάρχουν επίσης γενικότερες διατάξεις στις Συνθήκες σχετικά με την ανάγκη διασφάλισης της ισορροπίας μεταξύ των φύλων. Στο Σίμπιου, ο Πρόεδρος Τουσκ ξεκαθάρισε ότι “το πνεύμα της Συνθήκης είναι επίσης σημαντικό όταν πρόκειται για την ισότητα των φύλων καθώς και για την πολιτική ισορροπία”.