Βρισκόμαστε σε εποχή μετάβασης και ραγδαίων αλλαγών. Οι πιο μεγάλες από τις αλλαγές αυτές συντελούνται ως επίδραση των τεχνολογιών εκείνων τις οποίες κωδικοποιημένα θα περιγράφαμε ως “τέταρτη βιομηχανική επανάσταση”. 

Οι προηγούμενες επαναστάσεις αφορούσαν τον ατμό, τον ηλεκτρισμό, τις ψηφιακές τεχνολογίες. Η χώρα μας δεν πρωταγωνίστησε σε καμία από αυτές. Παρακολουθούσε τις εξελίξεις εκ του μακρόθεν και η υστέρηση αυτή είχε σαν αποτέλεσμα και έναν χαμηλότερο συντελεστή εξέλιξης σε σχέση με άλλα κράτη της δυτικής Ευρώπης. Κάποτε κάναμε λόγο για το “τρένο της πληροφορικής” το οποίο δεν έπρεπε να χάσουμε ως χώρα. Και το τρένο αυτό, στην πραγματικότητα το χάσαμε. Αυτό αποτυπώνει η διαρκής τοποθέτηση της χώρας σε μια εκ των τριών τελευταίων θέσεων κάθε χρόνο στο δείκτη Digital Economy and Society (DESI) της Ε.Ε., ανάμεσα στο σύνολο των κρατών-μελών. Και αυτή η κατάταξη είναι που οριοθετεί και το διακύβευμα της επόμενης περιόδου: χρειαζόμαστε ένα “άλμα μεγαλύτερο από τη φθορά”. 

Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση αφορά στη σύγκληση της έννοιας του ψηφιακού με το φυσικό και το βιολογικό. Και υπό αυτήν την έννοια, αφορά μια σειρά τεχνολογικών προσεγγίσεων και λύσεων: το 3D printing, την τεχνητή νοημοσύνη και τις εφαρμογές της, τα big data. Κάνουμε λόγο για “επανάσταση” γιατί οι τεχνολογίες αυτές έχουν μια διαφορετική «ποιότητα» σε σχέση με τις προηγούμενες: το αθροιστικό τους αποτέλεσμα εκτιμάται ότι θα είναι καταλυτικό ως προς την επίδραση του σε σχέση με τα οικονομικά μοντέλα των χωρών, με την ποιότητα διαβίωσης των ανθρώπων, με την ιδια τη ζωή μας. Τα μισά επαγγέλματα της γενιάς των παιδιών μας, πιστεύουν πολλοί ειδικοί, ακόμα δεν έχουν καν δημιουργηθεί. Ο τρόπος με τον οποίο θα δουλεύουμε αλλά και θα διασκεδάζουμε θα αλλάξει εντελώς, ενώ το  προσδόκιμο ζωής μας θα αυξηθεί εντυπωσιακά, αλλάζοντας τις συντεταγμένες της ζωής των τριών φάσεων (εκπαίδευση/εργασία/σύνταξη).

Κάποτε, το πεδίο του γεωπολιτικού ανταγωνισμού ήταν το ποιό κράτος θα φτάσει πρώτο στη Σελήνη. Ο νικητής αυτής της πορείας ήταν και ο γεωπολιτικός νικητής του 20ου αιώνα. Ο νέος μεγάλος ανταγωνισμός αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, με τις ΗΠΑ και την Κίνα να ανταγωνίζονται σε σχέση με το ποιος θα αποκτήσει την πρωτοκαθεδρία. 

Συνεπώς, τα διεθνή τεχνολογικά συμφραζόμενα θα έχουν καταλυτικές πολιτικές και οικονομικές επιδράσεις. Ο κόσμος γύρω μας ήδη αλλάζει με αυξανόμενες ταχύτητες. Ως χώρα, καλούμαστε να μην παραμείνουμε στραμμένοι στο λεξιλόγιο και στις λογικές προηγούμενων δεκαετιών, αλλά να δομήσουμε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Ένα μοντέλο διαφορετικό από εκείνο το οποίο μας οδήγησε στην κρίση. Ένα μοντέλο συμβατό με αυτές τις τεράστιες αλλαγές, παγκόσμιας κλίμακας, οι οποίες συντελούνται γύρω μας. Αν όλο αυτό θα έπρεπε να ειπωθεί σε μια φράση, αυτή θα ήταν ότι δεν μπορεί η Κίνα να εισάγει την τεχνητή νοημοσύνη στα λύκειά της και η Ελλάδα ακόμα να ασχολείται με την αλλαγή του άρθρου 16. 

Σε τελική ανάλυση, το μέλλον ή το σχεδιάζεις ή το υφίστασαι. 

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΑ ΝΕΑ 

*Ο Κυριάκος Πιερρακάκης είναι διευθυντής ερευνών της διαΝΕΟσις