Η Ελένη Καραϊνδρου συζητάει για όσα αγαπάει με την Ελένη Γουρνέλου και μαζί γεμίζουν με φωνές και μουσικές το ράδιο ΕΜΠΝΕΥΣΗ στη Σύρο.

Ήταν Κυριακή όταν πήγα να συναντήσω την Ελένη Καραϊνδρου στο σπίτι της στο Μέτς. Είχα αρκετό χρόνο πριν τη συνάντηση μαζί της και περίμενα στην Πλατεία Βαρνάβα. Κάθισα  σ’ ένα παγκάκι και δίπλα μου ένας ηλικιωμένος μού έπιασε κουβέντα. Του είπα ότι πήγαινα να τη συναντήσω και τον ρώτησα αν τη γνώριζε. Η απάντησή του ήταν κάθετη. «Και ποιος δεν γνωρίζει την Ελένη Καραϊνδρου!»

Μουσικός, συνθέτρια, συνεργάτις του Μ. Χατζηδάκι, του Θόδωρου Αγγελόπουλου αλλά και πολλών άλλων δημιουργών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει γράψει μουσική για την τηλεόραση, το θέατρο και τον κινηματογράφο. Από τα σχολικά της χρόνια διακρίθηκε ως πιανίστα με πολλές προοπτικές. Σπούδασε ιστορία & αρχαιολογία στη φιλοσοφική σχολή και εθνομουσικολογία στο Παρίσι.  Το νέο της άλμπουμ “Tous des oiseaux” κυκλοφόρησε πρόσφατα από την ECM New Series και περιλαμβάνει δύο νέα έργα της συνθέτριας, τη μουσική για την παράσταση του Λιβανο-Καναδού Wajdi Mouawad, “Tous des oiseaux”, μεγάλη επιτυχία του Παρισινού Εθνικού Θεάτρου La Colline, και τη μουσική για την ταινία του Ιρανού Payman Maadi, “Bomb, a love story”, που απέσπασε υποψηφιότητα στο 12ο Asia Pacific Screen Awards.

Η συνέντευξη δόθηκε για λογαριασμό του ράδιο ΕΜΠΝΕΥΣΗ της Σύρου στη συχνότητα των 107 FM και εδώ παραθέτουμε ενδεικτικά αποσπάσματα που απομαγνητοφωνήθηκαν. Ολόκληρη η συνέντευξη στην ιστοσελίδα του σταθμού:

https://www.empneusi.gr/podcast/eleni-gournelou-14-04-2019/

Ελένη Γουρνέλου: Κα Καραϊνδρου σας ευχαριστώ που μου δίνετε την ευκαιρία να συναντήσω ένα κορίτσι σαν κι εσάς. Κι αυτό το λέω γιατί τόσο η μουσική σας όσο και ο λόγος σας εμπεριέχουν μια φρεσκάδα που, νομίζω, ότι μόνο η ποίηση μπορεί και προσδίδει. Είστε ποιήτρια;

Ελένη Καραϊνδρου: Η ποίηση είναι στη φύση μου και τη ζωή μου. Μάλιστα, όταν ήμουν μικρό κορίτσι δεν είχα αποφασίσει αν θέλω να γίνω ποιήτρια ή μουσικός. Ωστόσο, η μουσική μου εμπεριέχει τη ποίηση. Το ίδιο και η ζωή μου. Από εκεί παίρνω αφορμές και ενέργεια για να γράψω μουσική.

Ελένη Γουρνέλου: Γεννηθήκατε στο Τειχίο Φωκίδας, στο χωριό του Θουκιδίδη. Από ένα πατέρα που, κόντρα στις επιθυμίες των γονιών του, έγινε μαθηματικός.

Ελένη Καραϊνδρου:  Έχω σπίτι μου τα συγγράμματα που έγραφε με τα χεράκια του…Ήταν, σχεδόν, αυτοδίδακτος. Στάθηκε παράδειγμα στη ζωή μου. Μας πήρε με τον αδελφό μου και ήλθαμε στην Αθήνα για να διδάξει σε σχολείο. Στην Αθήνα ανακάλυψα για πρώτη φορά το ηλεκτρικό ρεύμα, τη συγκοινωνία, τον κινηματογράφο. Φτιάξαμε δυο μικρά δωμάτια στο υπόγειο του σχολείου που ο πατέρας μου δίδασκε κι εγώ ανέβαινα για εξερεύνηση από τη ξύλινη σκάλα στις αίθουσες, όταν δεν γινόντουσαν μαθήματα. Εκεί βρήκα ένα πιάνο με ουρά κι άρχισα να κάνω τις πρώτες μου δοκιμές με μουσική που έβλεπα από τον διπλανό κινηματογράφο. Ήμουν 7 χρονών και μόλις είχα χάσει τη μητέρα μου. Όμως, τα παιδιά αντέχουν πολλά…(χαμόγελο).

Ελένη Γουρνέλου: Από τότε βέβαια η ζωή σας έχει εξελιχθεί σχεδόν μυθιστορηματικά.

Ελένη Καραϊνδρου: Πιστεύω ότι οι αλλαγές που έρχονται στη ζωή μας, όσο δύσκολες κι αν είναι, πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε θετικά. Κάπως έτσι έγινε και στη δική μου ζωή. Ας πούμε στην περίοδο της Χούντας κι ενώ τελείωνα τις σπουδές μου και είχα κάνει και τα πρώτα επαγγελματικά μου βήματα,  με συνέλαβε η ασφάλεια και με οδήγησαν μαζί με το παιδί μου που, τότε, ήταν 4 χρονών στην οδό Μπουμπουλίνας. Προφανώς, εκείνη την εποχή κι εγώ δεν ήμουν σύμφωνη με τη πολιτική κατάσταση και αντέγραφα προκηρύξεις, έκανα παρέες με αριστερούς κ.α. Δεν καθόμουν ήσυχα…Ο πατέρας μου, βέβαια, κίνησε γη και ουρανό και με άφησαν σύντομα λόγω και του παιδιού. Τότε, μπήκα για πρώτη φορά στο αεροπλάνο και πήγα στο Παρίσι. Ήμουν 24 χρονών και κρατούσα από το ένα χέρι τον γιό μου κι από το άλλο  μια κιθάρα. Έπρεπε, όμως, να ξεκινήσω από την αρχή. Έτσι γράφτηκα στο Πανεπιστήμιο για την εκπόνηση διδακτορικού στην Εθνομουσικολογία και πήρα υποτροφία για τα επόμενα 3 χρόνια. Παράλληλα, έκανα μαθήματα αρχαίων ελληνικών και πιάνου για να ζήσουμε εγώ και η οικογένειά μου.

Στο σημείο αυτό,  η κα Καραϊνδρου αναφέρεται στις πρώτες δύσκολες στιγμές στη Γαλλία αλλά και στις συνεργασίες της με τη Μαρία Φαραντούρη, τη Νανά Μούσχουρη, τον Μανώλη Μητσιά, τον Νίκο Γκάτσο, τον Δημήτρη Μαυρίκιο, τον Χατζηδάκι, τον Θοδωράκη  κ.α. καθώς και στα ‘45άρια’ όπου, με στίχους και μουσική δική της, έγιναν επιτυχίες. Επίσης, για το γεγονός ότι μέσω των σπουδών της στην Εθνομουσικολογία και τη γνωριμία της με την παραδοσιακή μουσική αλλά και τη ρεμπέτικη. Κατάλαβε τη σύνδεσή της με την  πατρίδα, όχι μόνο λόγω νοσταλγίας αλλά και λόγω του DNA της, όπως μου είπε χαρακτηριστικά.

Ελένη Γουρνέλου: Τι σας βοηθάει να γράψετε περισσότερο; Το βίωμα, το ένστικτο ;

Ελένη Καραϊνδρου: Όλα μαζί. Αλλά η ιδέα γεννιέται ακαριαία. Δεν υπάρχει περίπτωση να κάτσω στο πιάνο και να μη τελειώσω κάτι που άρχισα.  Στο «Βλέμμα του Οδυσσέα» το βασικό θέμα ήταν 17’ και το έκανα άμεσα και αυτοχεδιαστικά. Έχω μια ικανότητα να μεταφράζω τα συναισθήματά μου σε μουσική αλλά αυτά δεν εξηγούνται. Ίσως είναι καλύτερα έτσι…(γέλια). Πάντως να ξέρετε ότι το ταλέντο χωρίς πειθαρχία δεν υπάρχει. Χρειάζεται πολύ δουλειά αλλά και συγκρότηση. Είναι ο λόγος που με πειράζει καμιά φορά ο γιός μου επειδή είμαι πάντα συγκροτημένη σε ο,τι κάνω.

Ελένη Γουρνέλου: Τι μέτρησαν για εσάς περισσότερο; Τα «ναι» ή τα «όχι» που είπατε;

Ελένη Καραϊνδρου: Νομίζω τα «όχι». Είναι πάρα πολλά και, ξέρετε, τα σκέφτομαι με πολύ ξεκούραση γιατί θα είχα κάνει λάθη, αν δεν τα είχα πει. Ήθελα οι επιλογές μου να έχουν μια συνέχεια και δεν ήθελα κάτι να θολώσει τις σκέψεις μου. Για παράδειγμα, μου πρότειναν κάποτε να γράψω μουσική για ένα σουηδικό σήριαλ και, τότε, ο νυν άνδρας μου, με τον οποίο είμαστε 33 χρόνια μαζί, ο σκηνοθέτης Αντώνης Αντύπας, γελούσε γιατί με έβλεπε να εύχομαι να μου αρέσει. Τα χρήματα ήταν καλά. Όμως, όταν είδα το πρώτο επεισόδιο μου ήλθε να πετάξω κάτι πάνω στην οθόνη….δεν ήταν καθόλου καλό! Προφανώς, έχασα και τα χρήματα.  Αλλά και μια ταινία με τη Βανέσα Ρεντγκρέιβ και έναν συμπαθητικό σκηνοθέτη …κι αυτή την απέρριψα γιατί δεν με εξέφραζε….Η μουσική μου έπρεπε να υποβαστάζει τη ταινία κι εγώ αυτό δεν το ήθελα. Ήθελα η ταινία να με εμπνέει, να μου δίνει αφορμές να γράψω μουσική αλλά δεν ήταν έτσι….Ήταν επώδυνο αλλά την απέρριψα.

Ελένη Γουρνέλου: Οι πρόσφατες δουλειές που έχετε κάνει για ταινίες όπως του Λιβανο-Καναδού Wajdi Mouawad αλλά και του Payman Maadi ασχολούνται με το προσφυγικό και την «ταυτότητα», θέματα που απασχολούσαν και τον Θόδωρο Αγγελόπουλο….

Ελένη Καραϊνδρου: Ο Wajdi Mouawad είναι ένας καταπληκτικός καλλιτέχνης και χαίρει μεγάλης εκτίμησης στον Καναδά. Μεγάλωσε με τις ταινίες του Αγγελόπουλου και τη μουσική μου και είναι κι αυτός εμποτισμένος από τις ίδιες αξίες που είχαμε κι εμείς παλιότερα. Επιζητά κι εκείνος τη δικαιοσύνη και την ειρήνη. Αλλά και ο Payman Maadi, άλλος ένας νέος, αξιόλογος άνθρωπος. Πολύ κοντά στην αγάπη που ενώνει τους ανθρώπους και την οποία μερικές φορές καταστρέφουμε από στενομυαλιά. Θέλω να πω ότι και οι δυο εμπνέονται από αυτό που κι εγώ πιστεύω πάρα πολύ και με εμπνέει. Την αγάπη. Αυτό θα έκανε τους ανθρώπους ευτυχέστερους, αν την επέλεγαν. Πιστεύω δε ότι το βασικό είναι να αγαπάς εσύ κι όχι να σε αγαπάνε. Αν το έχεις αυτό μέσα σου, τα έχεις όλα.

Ελένη Γουρνέλου: Πώς ήταν η συνεργασία σας με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο;

Ελένη Καραϊνδρου:  Σαν άνθρωπος έχω μια ευαισθησία. Καταλαβαίνω τους άλλους ανθρώπους. Και τον Θόδωρο τον είχα καταλάβει. Ήταν ανασφαλής και, γι’ αυτό, πολλές φορές, χρειάστηκε να επιμείνω σε πράγματα που δεν συμφωνούσε. Αυτό, έκανε καλό και στους δυο μας γιατί κι εγώ έγινα πιο ασφαλής και εκείνος είχε καλύτερο αποτέλεσμα. Κάναμε 8 ταινίες μαζί και είχαμε μια εξαιρετική συνεργασία.

Ελένη Γουρνέλου: Πόσο σας εμπόδισε το γεγονός ότι ήσασταν γυναίκα στην καριέρα σας;

Ελένη Καραϊνδρου:  Τίποτα δεν με εμπόδισε και ποτέ. Σίγουρα η γυναίκα δεν έχει πάρει ακόμα τη θέση που της ταιριάζει. Για εμένα, βέβαια,  με τον χαρακτήρα που είχα και την οικογένεια που έζησα υπήρχε ένα πράγμα μόνο που μετρούσε: Να είμαι σωστή, να δουλεύω σωστά και με αυτό που κάνω να προκαλώ την εκτίμηση των άλλων. Γι’ αυτό όταν μπήκα πρώτη φορά στο στούντιο, πήγα πολύ καλά προετοιμασμένη και δεν είχα κανένα σύνδρομο ότι ήμουν γυναίκα. Δεν το σκεφτόμουν καθόλου. Πιστεύω δε ότι η μουσική μου πάνω από όλα εμπεριέχει την έννοια του ανθρώπου, χωρίς φύλο. Έχει τη δυνατότητα η μουσική να γίνεται παγκόσμια και,  αν είναι και  καλή, κάνει τον κόσμο ομορφότερο. Όμως, δεν τον αλλάζει….ούτε η τέχνη τον αλλάζει. Θέλει καθημερινό αγώνα για να αλλάξει η ζωή. Βέβαια οι κοινοί αγώνες που έχουν γίνει κατά καιρούς, δυστυχώς, έχουν οδηγήσει σε καταστροφές. Πιστεύω ότι οι πολιτικοί θα έπρεπε να παίζουν έναν θετικό ρόλο αλλά συνήθως δεν είναι ευυπόληπτοι.

Ελένη Γουρνέλου: Η Ελλάδα δίνει βάρος στον πολιτισμό;

Ελένη Καραϊνδρου:  Ποτέ δεν έδωσε. Αν εξαιρέσεις τη Μελίνα Μερκούρη και τη δυναμική της αλλά η Μελίνα δεν ήταν μόνο  Υπουργός Πολιτισμού. Ήταν σαν άνθρωπος διαφορετική.  Σήμερα, δεν υπάρχουν χαρισματικοί άνθρωποι στην πολιτική. Θα πω ένα παράδειγμα. Ο Μάνος Χατζηδάκις συμπαθούσε πολύ τον Κων/νο Καραμανλή. Δεν συμπαθούσε τη Νέα Δημοκρατία. Συμπαθούσε τη προσωπικότητα του Καραμανλή. Γι’ αυτό του έλεγε ότι περιστοιχιζόταν από ανθρώπους που δεν ήταν άξιοι…Αλλά και ο Καποδίστριας που ήταν πολύ σημαντικός περιστοιχίζονταν από ανθρώπους που, στο τέλος, τον σκότωσαν. Πρέπει να αρχίσουμε να αγαπάμε τον τόπο μας. Τότε, μόνο θα αγαπάμε και τον πολιτισμό. Να μη κοιτάμε τον εαυτούλη μας και τη μπάζα μας. Αν θέλαμε πραγματικά να πάει η πατρίδα μας πιο μπροστά, θα ήταν άλλη η τύχη της Ελλάδας.

Ελένη Γουρνέλου: Στη δουλειά σας υπάρχουν άνθρωποι ‘φωτισμένοι’;

Ελένη Καραϊνδρου:  Υπάρχουν, αλλά δεν έχουν τη τύχη της πατρίδας μας στα χέρια τους! Υπάρχουν νέοι που ξεχωρίζουν με ταλέντο. Αναλογικά δε με τον πληθυσμό της, η Ελλάδα,  έχει μια δυναμική ανθρώπων που είναι προικισμένοι. Κάνουν αγώνα αλλά φαίνονται σιγά-σιγά γιατί δεν έχουν την υποστήριξη της πατρίδας….

Ελένη Γουρνέλου: Κα Καραϊνδρου υπάρχει κάποια αλήθεια που την ακολουθείτε πιστά σε ο,τι κάνετε;

Ελένη Καραϊνδρου:  Εμπιστεύομαι το ένστικτό μου, το οποίο. οφείλω στο ο,τι περπάτησα ξυπόλητη στο χώμα!  Δεν είμαι, επίσης, εθισμένη σε τίποτα. Ούτε στο χρήμα, ούτε στα ποτά και δεν κάπνισα ποτέ. Θέλω να ζω με λίγα και να προχωρώ με τις αξίες μου. Με αυτόν τον τρόπο επέλεξα να ζήσω χωρίς να ξέρω αν είναι και ο σωστότερος αλλά αυτός είναι ο δικός μου τρόπος.

-Σας ευχαριστώ!

-Κι εγώ σας ευχαριστώ και χάρηκα πολύ που γνώρισα έναν πανέξυπνο άνθρωπο που ήταν πολύ καλά προετοιμασμένος.


*Η ΕΛΕΝΗ ΓΟΥΡΝΕΛΟΥ γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Στη συνέχεια μετακινήθηκε στη Λέσβο εξαιτίας του Ο. Ελύτη και του Ασημάκη Πανσέληνου και από το 1994 εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Οι βασικές σπουδές της είναι στο αντικείμενο  «Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό»  της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών του ΕΑΠ και το Msc της στη «Κοινωνική Ανθρωπολογία και Ιστορία του Πανεπιστημίου Αιγαίου». Έχει συνεργαστεί με το ραδιοφωνικό σταθμό ΑΙΟΛΟΣ της Μυτιλήνης και τον ΕΜΠΝΕΥΣΗ της Σύρου σε εκπομπές με θέμα συνεντεύξεις με ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων. Έχει εκδώσει μια ποιητική συλλογή με τίτλο: «Αστρολάβος» και αρθρογραφεί  σε εφημερίδες της Λέσβου και της Σύρου. Από το 2018 διαμένει μόνιμα στην Ερμούπολη όπου συνεχίζει να εργάζεται στο Πανεπιστήμιο. Μόνιμο ενδιαφέρον και συνοδοιπόρος στη ζωή ο πολιτισμός και η τέχνη όχι σαν εξαίρεση αλλά σαν καθημερινότητα.