Από τον Άγγελο Πετρουλάκη

—————————————

Ξεκίνησε να κυκλοφορεί τα βιβλία του στα 54 του χρόνια. Έγραφε μέχρι πρόσφατα, παρά τα 94 χρόνια του, τυφλός, αλλά εργασιομανής, και μανιώδης καπνιστής. Σήμερα, οι ιταλικές τηλεοράσεις, ανήγγειλαν τον θάνατό του.

Στα σαράντα χρόνια τής συγγραφικής παραγωγής του, έγραψε περισσότερα από εκατό βιβλία, τα περισσότερα από τα οποία είναι αστυνομικά μυθιστορήματα. Στην Ελλάδα, σχεδόν το σύνολο τού έργου του, έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ, σε σχήμα βιβλίου τσέπης.

Είναι ο ιταλικός αντίλογος στη σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία τών Σκανδιναβών. Ένας αντίλογος ιδιαίτερα σοβαρός και σεβαστός, με εκλεπτυσμένη γραφή, μακριά από τη βία και το αίμα που χαρακτηρίζει τους περισσότερους σύγχρονους συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας.

Ο Αντρέα Καμιλλέρι δίδαξε πώς μπορεί να γράφει, κάποιος, αστυνομικό μυθιστόρημα πλούσιο σε χιούμορ, με νότες ευγενικής ειρωνείας, χωρίς να μυθοπλάθει υπεράνθρωπους ήρωες, αλλά και χωρίς να εξυμνεί πάθη και αδυναμίες.

Δίδαξε, ακόμα, πως ο αστυνομικός δεν αρκεί να είναι μόνο ευφυής. Θα πρέπει να έχει και ηθικές αρχές, υψηλή αίσθηση ευθύνης και καθήκοντος, να σέβεται την αποστολή του και να υπερασπίζεται με κάθε τίμημα τον νόμο, υπηρετώντας το αίσθημα δικαίου με κάθε προσωπική θυσία.

Επίσης, δίδαξε, πώς ένας συγγραφέας μπορεί να γράφει λογοτεχνία, γενικά, με γνώμονα τη λιτότητα, αποφεύγοντας τη φλυαρία, χωρίς να ταλαιπωρεί τον αναγνώστη με δαιδαλώδεις μυθοπλασίες και χωρίς να μετατρέπει το τίποτα σε δήθεν σημαντικό.

Ο κεντρικός ήρωας των αστυνομικών μυθιστορημάτων του, δεν είναι στο ελάχιστο ‘‘ήρωας’’. Είναι καλλιεργημένος, χωρίς να το επιδεικνύει, είναι ανθρωπιστής, χωρίς να το κραυγάζει, είναι έξυπνος, χωρίς να το διατυμπανίζει.

Οι αδυναμίες του, είναι αδυναμίες κοινών ανθρώπων: Του αρέσουν τα φαγητά τής ντόπιας κουζίνας (Σικελία), τρώει μόνιμα στην ίδια ταβέρνα (στου Έντσο), ή τα φαγητά που του ετοιμάζει η γυναίκα η οποία φροντίζει το σπίτι του, αλλά θέλει να τρώει στην ώρα του, παραβιάζοντας σχεδόν πάντα το μέτρο στην ποσότητα, σαν κλασικός καλοφαγάς.

Επίσης, δυσανασχετεί μόνιμα, για κάποια καλούπια, που θέλει να του επιβάλει η σχεδόν ισόβια αρραβωνιαστικιά του, η Λιβία, αστυνομικός κι αυτή, αλλά σε άλλη πόλη τής Ιταλίας. Κάτω, όμως, από τις μόνιμες δυσανασχετήσεις του κρύβεται ο σεβασμός και η τρυφερότητα. Συνήθως, στις μεταξύ τους αψιμαχίες, η Λιβία είναι η νικήτρια.

Το όνομα αυτού: Σάλβο Μονταλμπάνο. Η πόλη που ζει είναι η Βιγκάτα τής Σικελίας, φανταστική ως προς το όνομα, αλλά αντικατοπτρίζει μια τυπική πόλη τής Σικελίας.

Οι συνεργάτες του (Αουτζέλλο και Φάτσιο) τον αγαπούν και τον θαυμάζουν. Ακόμα περισσότερο τον θαυμάζει ο τηλεφωνητής τής υπηρεσίας του, ο καλοκάγαθος Καταρέλλα, που αν και δεν διακρίνεται για την ευφυία του, είναι πιστός του μέχρι θανάτου.

Άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιεί ο Καμιλλέρι, είναι ο ιδιαίτερα σχολαστικός και ευσυνείδητος ιατροδικαστής τής πόλης (Πασκουάνο), που δεν θέλει να του χαλούν το ημερήσιο πρόγραμμα, ένας επιπόλαιος και κομπορρήμονας εισαγγελέας (Τομμαζέο), και ο αλαζόνας γενικός διοικητής τής Αστυνομίας.

Jpeg

Το φάσμα από το οποίο αντλεί τα θέματά του, ο Καμιλλέρι, είναι ευρύτατο. Από την απλή ληστεία, την πλαστογραφία και το λαθρεμπόριο, μέχρι τις ανθρωποκτονίες με κίνητρα οικονομικά, ερωτικής αντιζηλίας, κοινωνικά και ό,τι άλλο μπορεί να δοκιμάζει μια κοινωνία. Παράπλευρα, όμως, δημιουργεί διάφορους χώρους, που αντικατοπτρίζουν πτυχές τής καθημερινότητας.

Στο τελευταίο του βιβλίο «Η άλλη άκρη του νήματος» επιλέγει να στήσει τη μυθοπλασία του με φόντο το προσφυγικό πρόβλημα. Αυτό του έδωσε τη δυνατότητα να ξετυλίξει πολλές πτυχές αυτού του δράματος και να καταθέσει την άποψή του ως συγγραφέας για το φαινόμενο.

«Πιστεύω ότι μετά από το μεγάλο όνειρο μιας ενωμένης Ευρώπης, κάναμε τα αδύνατα δυνατά να τη διαλύσουμε. Όλοι μαζί καταστρέψαμε την Ιστορία, την πολιτική, την οικονομία. Το μόνο που ίσως παρέμεινε άθικτο ήταν η ιδέα τής ειρήνης. Επειδή αιώνες ολόκληρους σκότωνε ο ένας τον άλλο, δεν άντεχαν πια. Τώρα όμως το ξεχάσαμε, έτσι βρήκαμε δικαιολογία τους πρόσφυγες για να ορίσουμε καινούργια και παλιά σύνορα με αγκαθωτό σύρμα. Λένε ότι ανάμεσα στους πρόσφυγες κρύβονται τρομοκράτες, αντί να παραδεχτούν ότι αυτοί οι δύστυχοι προσπαθούν να γλιτώσουν από τους τρομοκράτες», μονολογεί ο αστυνόμος Μονταλμπάνο, που σε κάποια άλλη στιγμή, πληροφορούμενος πως οι ροές των προσφύγων θα κατευθυνθούν και προς τα ελληνικά νησιά, σκέφτεται: «Δύστυχοι Έλληνες… Ένα ακόμα βαρίδι στην ήδη βεβαρημένη χώρα».

Ο αναγνώστης του Καμιλέρι καθηλώνεται στις σελίδες του, περισσότερο απολαμβάνοντας τη γραφή, παρά αγωνιώντας για την ταυτότητα του δράστη, η οποία έρχεται σαν έκπληξη για ν’ ανατρέψει τις προβλέψεις του.

Βιβλία του, επίσης, έχουν κυκλοφορήσει και από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και από τα Ελληνικά Γράμματα, που πρόσφατα κυκλοφόρησαν το “Ολόδικό μου”, στο οποίο ο Καμιλλέρι επιχειρεί να μπει στα άδυτα της ερωτικής ζωής μιας νέας γυναίκας, που σέρνει μαζί της μια ιδιαίτερα ταραγμένη παιδική ηλικία.