insidestory

Μαργαρίτα ΜιχελάκουΙστορία, πεζογραφία, οικονομία, ακόμη και δικαιοσύνη. Κάθε χρονιά οι συντάκτες του inside story επιλέγουν τα βιβλία που προτείνουν για την παραλία, και φέτος ψήφισαν πιο πολλούς Έλληνες συγγραφείς από ποτέ.

 

Μαζί με τις προτάσεις του EsquireEscape the Heat With the Best Books of Summer 2019 | Esquire, των New York Timesext on the Beach: Great Summer Reads | The New York Times, της Washington PostThe 20 books to read this summer | The Washington Post, τα 100 του GuardianSummer reading – 100 best holiday books for 2019 | Guardian, τα 10 του BloombergTen Books That Will Help You Escape Reality This Summer | Βloomberg για να ξεφύγεις από την καθημερινότητα, τα καλύτερα του Publishers WeeklyBest Books Summer 2019 from Publishers Weekly | Publishers Weekly, του GQThe 31 Best Beach Reads, According to Your Favorite Writers | GQ, του Buzzfeed29 Summer Books To Get Excited About | Buzzfeed, του VultureBest Books to Read This Summer 2019 | Vulture, του Literary HubThe Ultimate Summer Books Preview of 2019 | Literary Hub, του Nylon35 Great Books To Read Summer 2019 | NYLON, του WiredWIRED’s 14 Must-Read Books of Summer | WIRED, του Daily BeastThe Best Summer Beach Reads of 2019 | The Daily Beast, του Condé Nast TravellerThe Best Summer Reads of 2019 | Condé Nast Traveler, του​ Bustle50 New Books Of Summer 2019 To Read By The Pool, In The Park, And On The Beach | Bustle, του Refinery29The Hottest Beach Reads | Refinery29, τις επιλογές των συντακτών του The Atlantic14 Books Atlantic Staffers Are Reading This Summer | The Atlantic, τα audio-books που συστήνει η The Washington PostAudiobooks for your summer travels | The Washington Post, τα καλύτερα που επέλεξε το Quartz σύμφωνα με τα dataA data-driven guide to the best 2019 summer reading | Quartz (πρώτο το City of GirlsΗ κριτική στον Guardian), της Wall Street JournalSummer Books 2019: Beach Reading | WSJ, των Financial TimesSummer books of 2019: critics’ picks | Financial Times, τα οικονομικά που ξεχωρίζει το ForbesBest Business Books For Summer 2019 | Forbes και τις επιλογές του Μπιλ ΓκέιτςLooking for a summer read? Try one of these 5 books | Gates Notes, αυτά είναι τα βιβλία που επέλεξαν οι συνεργάτες του inside story.

Για πρώτη χρονιά αυτή η λίστα έχει τόσους πολλούς Έλληνες συγγραφείς, και έπεσε ξύλο για το ποιος θα πρωτογράψει την Τελευταία Μπλόφα.

Δημήτρης Αναστασόπουλος

Iskashato, Αδέρφια της Ακτής, μετ. Ορέστης Χρυσικόπουλος, Στάσει Εκπίπτοντες

Κωπηλατώντας στο σκοτάδι, οπλισμένοι με ματσέτες και καλάσνικοφ, κάνουν ρεσάλτο σε τάνκερ, εμπορικά και κρουαζιερόπλοια, ληστεύουν πλήρωμα και επιβάτες και ύστερα απαιτούν λύτρα για να εγκαταλείψουν το σκάφος και το φορτίο του. Είναι οι Σομαλοί πειρατές, ο εφιάλτης των πλοίων που διασχίζουν τη Διώρυγα του Σουέζ προς τον Ινδικό Ωκεανό, τη θάλασσα που τον 17ο αιώνα αποτέλεσε το λίκνο της σύγχρονης πειρατείας.Η μελέτη Αδέρφια της Ακτής πραγματοποιήθηκε από μία συλλογικότητα που εδρεύει στη Γαλλία και κρύβεται πίσω από το όνομα Iskashato (στα σομαλικά σημαίνει άνθρωποι που μετέχουν σε μία κοινή προσπάθεια) και η οποία θέλει να αποσαφηνίσει την κατάσταση που επικρατεί στις ακτές της Σομαλίας. Μέσα σε διακόσιες σελίδες που περιλαμβάνουν από δικογραφίες πειρατών και στρατηγικά σχέδια των δυτικών μέχρι αναλύσεις για την κοινωνία και την οικονομία της Σομαλίας και ιστορικά στοιχεία για τη πειρατεία, οι συντάκτες προσπαθούν να ερμηνεύσουν γιατί οι ψαράδες χωρίς ψαριές και οι βοσκοί χωρίς κοπάδια βγάζουν το ψωμί τους σαλτάροντας στα πλοία που περνάνε από τις ακτές τους.

Η μελέτη παρά τον προβοκατόρικο τίτλο της δεν ηρωοποιεί τους πειρατές. Αντίθετα συγκεντρώνει στοιχεία για μία χώρα σπαρασσόμενη από την ακραία ένδεια, την ξηρασία και τους απανωτούς εμφύλιους ανάμεσα στους τοπικούς πολέμαρχους. Και διαπιστώνει πως πέρα από τα χολιγουντιανά μελό και τα μονόπλευρα ρεπορτάζ των δυτικών μέσων ενημέρωσης υπάρχει και η απόγνωση που κάνει τους ανθρώπους της ακτής να βουτάνε τα όπλα και να αρπάζουν τη λεία τους όπως αρμόζει στην πειρατική παράδοση.

Μαριλένα Αστραπέλλου

Σάλλυ Ρούνεϋ, Συζητήσεις με φίλουςΣτις εκδόσεις Πατάκη, μετ. Μαρία Φακίνου, Πατάκης

Ομολογώ ότι το άνοιξα εξαιτίας του εξωφύλλου του, αυτό με τα λιτά περιγράμματα των δυο προσώπων που οπτικοποιούν πολύ εμφανώς αλλά και πολύ κομψά τον τίτλο Συζητήσεις με φίλους και έχουν κάτι από τη μινιμαλιστική αμεσότητα της γραφιστικής του Σολ ΜπαςΟι καλύτεροι τίτλοι αρχής για ταινίες και σειρές | inside story. Η πλοκή όπως την περιέγραφε η περίληψη στο οπισθόφυλλο μου είχε φανεί τετριμμένη και –θες εξαιτίας των τηλεοπτικών σειρών που έχω καταναλώσει τελευταία– όχι ικανή να μου προκαλέσει έντονες συγκινήσεις. Η Φράνσις που είναι 21 και σπουδάζει στο Δουβλίνο και συναντάει μαζί με την πρώην ερωμένη της και νυν φίλη της, Μπόμπι, μια γνωστή δημοσιογράφο μαζί με τον όμορφο σύζυγό της, Νικ. Στην πορεία «το διασκεδαστικό φλερτ ανάμεσα στη Φράνσις και τον Νικ θα εξελιχθεί σε μια παράξενη οικειότητα», κάτι που είχαμε ήδη υποψιαστεί από το set up των χαρακτήρων αλλά αν σταθείς στην πλοκή έχεις χάσει όλη τη γοητεία του βιβλίου της 28χρονης, σήμερα, Ιρλανδής Σάλλυ Ρούνεϋ (το βιβλίο κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 2017 και η ίδια το είχε γράψει όσο ήταν μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Trinity College).Γιατί το μεγάλο ατού του σαρωτικού, όπως αποδείχτηκε, ντεμπούτου της Ρούνεϋ (επιλέχθηκε ως Βιβλίο της Χρονιάς από τις εφημερίδες Sunday Times, Observer και Telegraph) είναι η αμεσότητα της γραφής της και το ψυχολογικό βάθος που δίνει στους ανασφαλείς, αμφίθυμους αλλά και υπερβολικά σίγουρους για τον εαυτό τους ήρωές της. Ιδίως οι δυο κοπέλες που έχουν βγει πρόσφατα από την εφηβεία σκιαγραφούνται με όλο το εύρος της εύθραυστης έπαρσης που δικαιολογεί η ηλικία τους.

Οι δε διάλογοι μεταξύ των χαρακτήρων τους καθιστούν απόλυτα αληθινούς «σαν να κρυφακούς το διπλανό τραπέζι», όπως γράφτηκε πολύ εύστοχα στον βρετανικό Τύπο, ενώ η μεταξύ τους ηλεκτρονική επικοινωνία έρχεται απλώς να ενισχύσει την αίσθηση που έχεις ότι το βιβλίο έχει γραφτεί από μια συγγραφέα που γνωρίζει τη γενιά της. Η Ρούνεϋ έχει χαρακτηριστεί ως millennial συγγραφέας επειδή σκιαγραφεί μέρος αυτής της γενιάς έτσι όπως είναι «υπερβολικά ευφραδής και με αυτεπίγνωση αλλά τελείως χαμένος» και η Ιστορία θα δείξει αν θα μείνει με τον τίτλο να αναπολεί τα μεγαλεία της νιότης της ή αν θα γίνει μεγάλη συγγραφέας. Πάντως το δεύτερο βιβλίο της, Normal People, βρέθηκε στη λίστα του Man Booker για το 2018 ενώ ανακηρύχτηκε Καλύτερο Βιβλίο της Χρονιάς στα  Βρετανικά Βραβεία Βιβλίου. Α, και πρόκειται να γίνει σειρά στο BBCBBC reveals stars of its adaptation of Normal People by Sally Rooney | The Guardian σε σκηνοθεσία Λένι Άμπραμσον (των ταινιών Frank και Room). Ετοιμαστείτε για έντονες συγκινήσεις.

Διαβάστε ένα απόσπασμα εδώΤο πρώτο κεφάλαιο.

Γιώργος Βλαβιανός

Απόστολος Δοξιάδης, Ερασιτέχνης επαναστάτηςΣτις εκδόσεις Ίκαρος, Ίκαρος

Μετά από αρκετή σκέψη, καταλήγω για εφέτος στον Ερασιτέχνη επαναστάτη, ένα βιβλίο ποταμό που «ανασκαλεύει τα συναισθήματα χωρίς να ψεύδεται για τα γεγονότα», ένα βιβλίο που θα πρέπει να το διαβάσουν όλοι εκείνοι που θα ήθελαν να γνωρίσουν την πρόσφατη ιστορία του τόπου αυτού. Ρέει εύκολα. Όμως είναι 1.000 και σελίδες, απαιτεί αφοσίωση για ένα μακρό χρονικό διάστημα. Ο Δοξιάδης δίνει με οίστρο και αρκετές δόσεις χιούμορ όλες τις μεταβολές, τις δραματικές αλλαγές στη χώρα αλλά και την οικογένειά του μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου του 1967, τη δική του ενασχόληση με την Αριστερά και τα οράματα της, μέχρι την εισβολή στην Κύπρο και τη μεταπολίτευση. Πολλά τα παραλειπόμενα γραμμένα με τρόπο τέτοιο που δεν σου επιτρέπει να αφήσεις το βιβλίο. Μαιτρ της γραφής ο Δοξιάδης, ιδίως για τις πρώτες μέρες του πραξικοπήματος τις οποίες θυμάται ως 14χρονος. Γράφει στη σελίδα 137: «Το γεγονός ότι θα κρύβαμε –αυτό το ρήμα χρησιμοποιούσαμε– τον Λέοντα και την Ελένη και, κυρίως, θα έμεναν το βράδυ στο σπίτι μας, με είχε κάνει να αισθανθώ ότι ήμουν προσωπικά υπεύθυνος για την ασφάλειά τους. Η Καλή θα έμενε κι αυτή σ’ εμάς, στο παλιό δωμάτιό της, και οι Καραπαναγιώτηδες στης Ανθής, στην άκρη του ίδιου διαδρόμου όπου ήταν και το δικό μου δωμάτιο και των αδελφών μου». Παρακάτω εξηγεί πώς είχε προετοιμάσει στο παιδικό μυαλό οδούς διαφυγής –στην περίπτωση που εμφανίζονταν άνδρες της ασφάλειας– για την οικογένεια του δημοσιογράφου του Συγκροτήματος Λαμπράκη ως άλλος Τεντέν, καθώς αυτό ήταν το κύριο ανάγνωσμα του την εποχή εκείνη. Κι εγώ με Τεντέν μεγάλωσα… ΟΕρασιτέχνης Επαναστάτης ήταν ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα βιβλία της χρονιάς. Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν –όπως θα έπρεπε– οι νεότεροι.Διαβάστε ένα απόσπασμα εδώΟι 30 πρώτες σελίδες.

Γιάννης Γορανίτης

Χρίστος Κυθρεώτης, Εκεί που ζούμεΣτις εκδόσεις Πατάκη, Πατάκης

Ο Κυθρεώτης εμφανίστηκε στο λογοτεχνικό προσκήνιο το 2014 με τη συλλογή διηγημάτων Μια χαράΣτις εκδόσεις Πατάκη για την οποία τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα. Στην πενταετία που μεσολάβησε, επιμελήθηκε και διόρθωσε δεκάδες βιβλία, δημοσίευσε αναρίθμητες κριτικές, και βέβαια κατόρθωσε να ολοκληρώσει το δεύτερο βιβλίο του. Χρησιμοποιώ τη λέξη «κατόρθωσε» γιατί, όπως ξέρουν όσοι παλεύουν με το γράψιμο, το δεύτερο βιβλίο είναι σαφώς πιο δύσκολο από το πρώτο. Το πρώτο μια ισοδυναμεί με μια κοπιαστική πεζοπορία – ουδείς θα ασχοληθεί μαζί σου αν αργοπορήσεις ή αν δεν τερματίσεις ποτέ. Με το δεύτερο βιβλίο όμως ξεκινά η ορειβασία. Και το βουνό που καλείσαι να ανέβεις ψηλώνει από τις προσδοκίες των αναγνωστών. Ο Κυθρεώτης όχι μόνο ανέβηκε στο βουνό, αλλά βρέθηκε πολύ κοντά στην κορυφή.Όσο διάβαζα το Εκεί που ζούμε, στο μυαλό μου τριγύριζε η λέξη «επιτέλους».

Επιτέλους διαβάζουμε ένα σύγχρονο ελληνικό μυθιστόρημα που είναι μυθιστόρημα, κι όχι ένα φλύαρο αφήγημα, μια εκτεταμένη νουβέλα, ή μια συρραφή διηγημάτων που πλασάρεται ως μυθιστόρημα. Ένα μυθιστόρημα που δεν χρειάζεται να περιγράψουμε ως πειραματικό, καινοτόμο, μεταμοντέρνο, τολμηρό ή ανατρεπτικό.

Επιτέλους ένα μυθιστόρημα που γράφτηκε εν μέσω κρίσης, και τολμά να αξιοποιήσει την κρίση στο φόντο της πλοκής, χωρίς όμως να την «εκμεταλλεύεται» για να πουλήσει φθηνό συναισθηματισμό, ούτε για να πολιτικολογήσει.

Επιτέλους, ένα ελληνικό 24-hour novel (διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια ενός 24ώρου).

Επιτέλους ένα σύγχρονο μυθιστόρημα, που αναφέρεται στη γενιά μας, χωρίς να την αθωώνει, αλλά ούτε και να της φορτώνει όλα τα αμαρτήματα της ιστορίας. Που εμβαθύνει στο ιδιωτικό χωρίς να αγνοεί το δημόσιο, που ζουμάρει στη λεπτομέρεια χωρίς να χάνει από το κάδρο τη μεγάλη εικόνα. Επιτέλους, ένα πεζό γραμμένο στη γλώσσα που μιλάμε, στη γλώσσα που μας αγγίζει, στη γλώσσα που μας ενοχλεί.

Επιτέλους, ένα βιβλίο με χιούμορ. Ένα βιβλίο που είναι στοχαστικό, χωρίς να αμπελοφιλοσοφεί.

Επιτέλους ένα βιβλίο που απολάμβανα τόσο πολύ, που όσο προχωρούσε η ανάγνωση το διάβαζα όλο και πιο αργά αργά για να μην τελειώσει.

Διαβάστε ένα απόσπασμα εδώΤο πρώτο κεφάλαιο.

Γιολάντα Γραμματικάκη

Λουσία Μπερλίν, Οδηγίες για οικιακές βοηθούςΣτις εκδόσεις Στερέωμα, μετ. Κατερίνα Σχινά, Στερέωμα

Αυτό εδώ είναι ένα βιβλίο που δεν αφήνεις εύκολα από τα χέρια σου. Μια συλλογή εξαιρετικών αφηγημάτων που σε μεταφέρουν στη μποέμ Αμερική του ’60 και ’70. Οι αφηγήσεις της Μπερλίν είναι αυτοβιογραφικές κατά βάση, όμως η μυθοπλασία μπλέκεται με μαεστρία ώστε να δώσει ένα σαγηνευτικό αποτέλεσμα. Η ζωή που περιγράφει η συγγραφέας είναι δύσκολη, μελαγχολική, γεμάτη αποτυχημένες σχέσεις, μετακινήσεις, εξαρτήσεις. Καταφέρνει παρόλα αυτά να διατηρεί την αισιοδοξία της, το χιούμορ και την ομορφιά και έτσι είναι γραμμένες και οι ιστορίες της, ιστορίες που κλαίνε και γελάνε ταυτόχρονα. Όλα έχουν δύο όψεις στις αφηγήσεις αυτές, υπάρχουν ανατροπές που ξεπερνούν τη φαντασία του αναγνώστη και επιβεβαιώνουν ότι η ζωή έχει μεγαλύτερη φαντασία από εμάς. Η Μπερλίν λέει αυτό που θέλει χωρίς λυρισμούς και περιττές περιγραφές, εύστοχα, καθαρά, δυνατά. Οι ιστορίες της ουρλιάζουν ότι η μαγεία της ζωής υπάρχει ακόμη και στη σκούρα καθημερινότητα. Μέσα από την ταραγμένη ζωή της, κρατά την πίστη της στην οικογένεια, τη φιλία, τον έρωτα με μια ανεπιτήδευτη δύναμη. Ο θάνατος είναι διακριτικά παρών σε όλο το βιβλίο, αυτό όμως γίνεται αφορμή για αισιοδοξία παρά για θρήνο. Η Μπερλίν βλέπει τη ζωή σαν μεξικάνικο χρωματιστό ζαχαρωτό σε σχήμα νεκροκεφαλής, την τρώει και τη χαίρεται. Ό,τι γεύση και να έχει.

Μαρία Θερμού

Αρετή Καράμπελα, Μελανά όπως τα μούρα, Θράκα

Ένα ελικόπτερο προσγειώνεται στο νησάκι για να παραλάβει τον έναν από τους δύο, όλους κι όλους, κατοίκους του. Ένα παγώνι παίζει κρυφτό πίσω από τις φυλλωσιές αλλάζοντας μορφές. Το άγαλμα που φυλάει το κορίτσι. Το αγόρι που σφίγγει τη θηλιά με τα χέρια του. Εκείνο το σιβηριανό χάσκι, διασταύρωση με λύκο… Μικρές ιστορίες που αρχίζουν απλά, εξελίσσονται χαμηλόφωνα, αλλά γρήγορα οδηγούν στην απόλυτη ανατροπή. Εκεί όπου η ησυχία σπάζει απότομα από μια κάθετη γραμμή, που χωρίζει το φως από την άβυσσο. Κι εκεί όπου η πραγματικότητα δίνει απρόσμενα και βίαια τη θέση της στο υπερβατικό και το αλλόκοτο της φύσης και του εαυτού μας.Τα διηγήματα της Αρετής Καράμπελα είναι ένα ξάφνιασμα από εκείνα που θέλεις να νιώσεις πάλι και πάλι. Η επιδέξια πλοκή είναι σίγουρα μεγάλο προσόν τους. Αλλά και η οικονομία της γλώσσας, οι καλά ζυγιασμένες λέξεις, οι υπόνοιες και οι σκιές, που η συγγραφέας αφήνει απαλά και δήθεν αδιάφορα για τον ανυποψίαστο αναγνώστη, όλα λειτουργούν ώστε να προετοιμάσουν το έδαφος για το αναπόφευκτο που θα ακολουθήσει. Μικρούς φόνους, άγριους φόνους, θανάτους εκ προμελέτης ή απλώς γύρισμα του πεπρωμένου. «Με την πρώτη μπουκιά, εκείνη η έντονη μυρωδιά από το μοσχοκάρυδο, του θύμισε κάτι που το απώθησε στο βάθος της οσφρικής μνήμης, πίνοντας μια γουλιά κόκκινο ημίγλυκο από τη διπλανή κάβα. Με τη δεύτερη μπουκιά άρχισε να ζαλίζεται. Απ’ το παράθυρο είδε να μπαίνουν και να κάθονται ήσυχα στον καναπέ, πρώτη η μάνα του, με την κόκκινη πεταλούδα στα μαλλιά, δίπλα η γιαγιά του, με το σιγανό τραγούδι της στα χείλη, και τελευταία η νονά της, μ’ ένα μικρό πύργο αγκαλιά…».

Η απειλή εξάλλου, παρότι κρυμμένη και ύπουλη, είναι πανταχού παρούσα. Στους ανθρώπους που παίρνουν τη μορφή ζώων, στα ζώα, που διεκδικούν ισότιμα ρόλους ανθρώπινους. Κυρίως όμως είναι η απώλεια, η μοναξιά κι ο φόβος, που παραφυλάνε πίσω από τις γραμμές τους ήρωες, καθορίζοντας κάθε τους βήμα. Εικοσιπέντε παράξενες διηγήσεις για αναγνώστες που δεν βολεύονται στα τετριμμένα. Τις απόλαυσα μία προς μία, ακροβατώντας, όπως οι ήρωες τους στο όριο μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, αλλά από την εκ του ασφαλούς θέση του παρατηρητή.

Χρήστος Ιωάννου

Ελένη Βαρβιτσιώτη, Βικτωρία Δενδρινού, Η τελευταία μπλόφαΣτις εκδόσεις Παπαδόπουλος,Παπαδόπουλος

Ευτυχώς που υπάρχει αυτό το βιβλίο. Και ευτυχώς που γράφτηκε από δύο δημοσιογράφους που έχουν και την επιστημονική γνώση να καταλάβουν τα οικονομικά θέματα και την επαγγελματική εμπειρία για να καταγράψουν καθαρά τα γεγονότα. Αποτελεί ντοκουμέντο για το πως η Ελλάδα υπέγραψε το τρίτο (αχρείαστο) μνημόνιο. Τακτοποιεί και βάζει στη σειρά τα γεγονότα και τη σημασία τους. Μαρτυρά τον τρόπο με τον οποίο οι συγκεκριμένοι πολιτικοί ενήργησαν για να υλοποιήσουν τις φρούδες εξαγγελίες τους. Επιχείρησαν να τζογάρουν την Ελλάδα, δίχως να έχουν κάνει την παραμικρή προετοιμασία για να μπορέσουν να διαπιστώσουν εάν θα μπορούσαν να πετύχουν τους στόχους τους. Οι εξαγγελίες μπορεί θεωρητικά να αντηχούν ευχάριστα στην κοινή γνώμη –εξού και το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος– όμως στο βιβλίο καταγράφεται με τον πιο καθαρό τρόπο η απουσία προετοιμασίας, η άγνοια, η προχειρότητα, η ασχετοσύνη. Ενδεικτικές μόνο δύο από τις δεκάδες παρόμοιες αναφορές στο βιβλίο όταν παιζόταν η τύχη της χώρας στα ζάρια, δηλαδή λίγες ώρες πριν ανακοινωθεί το δημοψήφισμα στο τέλος Ιουνίου 2015 κι ενώ οι θεσμοί ήταν έτοιμοι για συμφωνία:«“Τι κάνεις, έχουμε συμφωνήσει ήδη στο κείμενο για τις συντάξεις”, φώναξε ο Χουλιαράκης στον Παππά, καθώς εκείνος ετοιμαζόταν να μπει στην αίθουσα και να παρουσιάσει στους δανειστές μια καινούργια αναθεωρημένη πρόταση, η οποία ήταν αδύνατον να αποτελέσει βάση για συζήτηση. “Εσύ ασχολήσου με τα φορολογικά και άσε τις συντάξεις σε εμάς”, απάντησε ο Παππάς».

Σε άλλο σημείο: «Στο γραφείο του Σελμάγιερ, οι εκπρόσωποι των θεσμών περίμεναν την ομάδα από την Αθήνα, η οποία έφθασε με μία ώρα καθυστέρηση. Για μια ακόμη φορά, ο Παππάς είχε έρθει στις Βρυξέλλες χωρίς κάποιο προσχέδιο. Όταν ρωτήθηκε τι ακριβώς ήρθε να συζητήσουν, ο Παππάς έφυγε από τη συνάντηση, έκανε μια σειρά από τηλεφωνήματα και επέστρεψε με έναν πίνακα μέτρων, ο οποίος δεν είχε σχέση με όσα είχαν συζητηθεί τις προηγούμενες ημέρες. Ο Σελμάγιερ ζήτησε από τον Παππά να αποστείλει μια δεύτερη πρόταση μέχρι τις 10 εκείνο το βράδυ, αλλά αυτή τη φορά να βγάζει κάποιο νόημα. Αντί για προτάσεις, όμως παρέλαβε τον ίδιο πίνακα που είχε πάρει το απόγευμα, με μόνη διαφορά ότι στη στήλη των εσόδων είχαν εμφανιστεί 200 εκατ. ευρώ παραπάνω».

Μέσα από τα γεγονότα που οι δύο συγγραφείς με τέχνη παρουσιάζουν, θα χαρακτήριζα την ομάδα Τσίπρα-Παππά-Βαρουφάκη-Τζανακόπουλου-Δραγασάκη κομπογιαννίτες και σε κάθε περίπτωση αποτυχημένους, αφού ούτε προετοίμασαν το έδαφος, ούτε πέτυχαν κάτι καλύτερο. Φαίνεται καθαρά ότι το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν να πάνε κόντρα σε ότι τους παρουσίαζε η άλλη πλευρά, η οποία βεβαίως δεν είχε ούτε το καλύτερο σχέδιο, ούτε ενδιαφερόταν όσο έλεγε για την Ελλάδα. Ειδικά η Γερμανία βγήκε πολλαπλώς κερδισμένη από την ευρωπαϊκή κρίση χρέους, αλλά είχε τη δύναμη να επιβάλλει πράγματα. Στην αρχή, η Γερμανία είχε την στήριξη ελαχίστων χωρών (Φινλανδία, Ολλανδία), αλλά στη συνέχεια, και μέσα από τις παλινωδίες της ελληνικής ομάδας, κατάφερε να πάρει με το μέρος της όλες τις χώρες της Ευρωζώνης, ακόμα και τις πιο φτωχές.

Μετά από αυτό το βιβλίο, κανονικά όλοι οι παραπάνω πολιτικοί θα έπρεπε να μείνουν άνεργοι. Αλλά στην Ελλάδα, ίσως και αλλού, επιβραβεύεται η αποτυχία. Γι’ αυτό είδαμε όλους αυτούς, και πρώτον και καλύτερο τον Βαρουφάκη, να ξαναδιεκδικούν την ψήφο μας.

Διαβάστε εδώΤο πρώτο κεφάλαιο το πρώτο κεφάλαιο.

Τατιάνα Καραπαναγιώτη

Λύντια Τρίχα, Σπυρίδων: Ο άλλος Τρικούπης (1788-1873), Πόλις

Οι βιογραφίες, όπως και οι επικήδειοι, δεν είναι σύνηθες genre στην Ελλάδα. Και πόσο κρίμα είναι αυτό! Μέσα απ’ αυτές μαθαίνεις όχι μόνο ιστορία, αλλά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μιας εποχής. Λίγο περίεργος άνθρωπος να είσαι και «βουτάς» μέσα σε μια άλλη δεκαετία ή ακόμη και αιώνα: Tι φορούσαν, τι έτρωγαν, πώς κοινωνικοποιούνταν, πώς ταξίδευαν, με ποιον τρόπο έπαιρναν αποφάσεις οι άνθρωποι τότε; Ολόκληρες περιοχές που ίσως γνωρίζουμε και περπατάμε καθημερινά, γυρίζουν πίσω στον χρόνο και μεταμορφώνονται. Ποτέ δεν τις ξαναβλέπεις με το ίδιο μάτι. Είναι η μαγεία του χρόνου και του τόπου όπου «όλα αλλάζουν αλλά μένουν όλα ακριβώς τα ίδια», όπως λέει και ο Ντι Λαπεντόυζα στον Γατόπαρδο.Το βιβλίο της Λύντιας Τρίχα για τον Σπυρίδωνα Τρικούπη, εκτός απ’ όλα τα παραπάνω, έχει και το φετίχ όσων αγαπoύν το χαρτί: υπέροχο, λεπτό, σχεδόν διαφανές. Και μετά η μυρωδιά. Η ανάμνηση των παιδικών χρόνων, πριν φύγεις για διακοπές στο βιβλιοπωλείο Ελευθερουδάκης όπου σου αγόραζαν δέκα βιβλία μαζί, έχωνες τη μύτη σου μέσα και τα μύριζες. Καλύτερο από ζαχαροπλαστείο…

Το βιβλίο της Λύντιας έχει και ένα χρήσιμο χρονολόγιο στο οποίο ανατρέχεις όταν χάνεσαι ή μπερδεύεσαι, με πηγές και βοηθήματα, κάτι σαν μια μικρή εγκυκλοπαίδεια για εκείνη την περίοδο.

Και καθώς αναφέρθηκα στην αγάπη μου για τις βιογραφίες και τους επικήδειους, σας προτείνω να απολαύσετε τον επικήδειο λόγο του Τρικούπη για τον Λόρδο Βύρωνα. Διότι οι επικήδειοι, όπως και οι βιογραφίες, μας οδηγούν σε παράλληλους δρόμους: Μας ξετυλίγουν όχι μόνο τον άνθρωπο, αλλά και τις αξίες μιας εποχής στον χώρο και τον χρόνο τους.

Αλεξάνδρα Κοροξενίδη

Νίκος Βατόπουλος, Μικροί δρόμοι της ΑθήναςΣτις εκδόσεις Μεταίχμιο, Μεταίχμιο

Το πιο πρόσφατο βιβλίο του Νίκου Βατόπουλου, μέρος μιας «ανθολογίας της ελάσσονος Αθήνας», ακολουθεί τη συλλογή κειμένων Περπατώντας στην ΑθήναΣτις εκδόσεις Μεταίχμιο που μεταφράστηκε πριν λίγους μήνες στα αγγλικά. Το κάθε βιβλίο είναι αυτόνομο, στο σύνολό τους όμως (μαζί και με το λεύκωμα Πρόσωπο της Αθήνας που κυκλοφόρησαν οι εκδόσεις Ποταμός το 2008) συνθέτουν ένα «έργο σε εξέλιξη», την εξέλιξη μίας περιήγησης σε δρόμους και κτίρια της Αθήνας τα οποία ο συγγραφέας φανερώνει σχεδόν ως έμψυχες οντότητες, το καθένα με τη δική του ηλικία και ιστορία και όλα μαζί «συγκοινωνούντα όπως τα μικρο-αγγεία σε έναν οργανισμό». Όπως και οι όψεις μίας πόλης, το βιβλίο –γραμμένο με αμεσότητα, ιδιαίτερη ευαισθησία, λογοτεχνική χροιά, σεβασμό για την ιστορία και το αστικό περιβάλλον, χωρίς όμως αβασάνιστη νοσταλγία αλλά αντιθέτως με στοχασμό, συναίσθημα και επίγνωση του χρόνου, της φθοράς και της ροής της ιστορίας– αποκαλύπτει ότι η περιήγηση σε μία πόλη είναι από μόνη της μία ιστορία, μία ιχνηλάτιση όχι μόνο της πόλης, αλλά και του ψυχικού κόσμου του περιηγητή, μια ισότιμη συνάντηση του υποκειμενικού με την ατμόσφαιρα μίας πόλης, αυτό το άυλο που ενώνει τους κατοίκους της.Ο συγγραφέας δεν επιβάλει τη δική του ματιά αλλά κάνει τον αναγνώστη να νοιώσει και αυτός ένας περιηγητής στα ενδότερα της πόλης αλλά και παρατηρητής μίας εσωτερικής πορείας που χαρακτηρίζει κάθε σχέση, εδώ τη σχέση του καθενός μας με την πόλη, την ιστορία, τον χρόνο, με αυτό που φαίνεται, αλλά και τον ψυχισμό της πόλης.

Εντέλει το βιβλίο μιλά για κάτι πολύ ευρύτερο από την αρχιτεκτονική ή τη ρυμοτομία. Μιλά για τη ζωή της πόλης, επικοινωνεί έναν τρόπο όρασης που δεν είναι μόνο οπτικός αλλά και σωματικός, πολυαισθητηριακός, βιωματικός. Εξασκεί τη ματιά και μεταδίδει στον αναγνώστη την επιθυμία να δει και να νοιώσει το περιβάλλον του με επίγνωση της ιστορίας, με συσχετισμούς στη λογοτεχνία και την τέχνη, με κατανόηση, ανοιχτό μυαλό, δεκτικότητα στο άγνωστο και συναισθηματική γενναιοδωρία. Μεταδίδει έναν τρόπο ζωής και προσέγγισης και το κάνει αβίαστα, φυσικά και με έναν τρόπο που εμπλέκει το πεπερασμένο του χρόνου, τη συμφιλίωση με τη φθορά, αλλά και με συνείδηση διαχρονικών αξιών. Τρυπώνει στα στενά δρομάκια στις παλαιές γειτονιές της Αθήνας, ξεχωρίζει λεπτομέρειες σε προσόψεις των κτιρίων και διαβάζει τις ιστορίες τους, συναντά τα αδέσποτα ζώα της πόλης και προσπαθεί να δει την δική τους ματιά, συγκρίνει τις εικόνες που βλέπει με αυτές από άλλες εποχές. Αναρωτιέται «αν αυτά που μας συγκινούν σήμερα θα ορίζουν έναν τόπο συγκίνησης και για τις γενιές που θα έρθουν». Εντέλει, η απάντηση δεν έχει τόση σημασία – αυτό που μένει είναι η χαρά που δίνει η ίδια η ανακάλυψη και η συναίσθηση του δεσμού που μπορεί να συνδέει τον καθένα μας με την πόλη στην οποία ζει.

Ξεφυλλίστε τις πρώτες σελίδες εδώΟι πρώτες σελίδες.

Γιώργος Λαουτάρης

Δημήτρης Γράψας, Η γυναίκα του πρωινού τρένουΣτις εκδόσεις Καστανιώτη, Καστανιώτης

Πόσο μακριά φτάνει κανείς για το πρόσωπο του πόθου του; Εκεί που τα σύνορα του έρωτα και της παραφροσύνης γίνονται δυσδιάκριτα, υπάρχει ένας γνωστός και αρκετά καλλιεργημένος λογοτεχνικός τόπος. Εκεί περιηγείται ο αναγνώστης του δεύτερου μυθιστορήματος που κυκλοφόρησε ο Δημήτρης Γράψας. Η Γυναίκα του πρωινού τρένουξεκινά και εκτυλίσσεται ως ένα καλογραμμένο και αργό θρίλερ που καταλήγει με μια μεγάλη ανατροπή σε ένα αναπάντεχα στοχαστικό ψυχογράφημα.Το βλέμμα του αφηγητή είναι φωτογραφικό και διεισδυτικό, επιβραδύνοντας την πλοκή και εμβαθύνοντας στους χαρακτήρες, των οποίων κάθε κίνηση αποκρυπτογραφείται και διυλίζεται στις μνήμες των ηρώων. Ένας εσωτερικός λόγος που ρέει ακατάπαυστα δίνει το δικό του ρυθμό στα γεγονότα που γίνονται όλο και πιο σχετικά, όλο και πιο αμφιλεγόμενα καθώς γυρίζουν οι σελίδες.

Εγκιβωτισμένες ιστορίες και σύγχρονες αστικές περιπέτειες γεννούν ενδιαφέροντες λογοτεχνικούς χαρακτήρες. Ο λόγος είναι λιτός και κοφτός με εκφραστική αμεσότητα και πλούσιο υπόβαθρο.

Το βιβλίο του Δημήτρη Γράψα βρέθηκε στη βραχεία λίστα με τα μυθιστορήματα για το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σταύρος Μαλιχούδης

Βασίλης Παλαιοκώστας,Μια Φυσιολογική Ζωή, Δράσεις και Αποδράσεις ενός Επικηρυγμένου, Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων

Τις τελευταίες εβδομάδες στις πρώτες θέσεις των ευπώλητων βιβλίων στο βιβλιοπωλείο Πολιτεία βρίσκονται σταθερά δύο βιβλία.Το πρώτο είναι Η τελευταία μπλόφα που αποκαλύπτει το παρασκήνιο γύρω από όσα συνέβησαν τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ και τις διαπραγματεύσεις με την Ευρώπη. Το δεύτερο το Μια φυσιολογική ζωή του Βασίλη Παλαιοκώστα, που ανατέμνει την ιστορία του «Ρομπέν των Φτωχών», του σύγχρονου κακοποιού που απολαμβάνει ασυνήθιστης δημοφιλίας στο λαϊκό αίσθημα.

Δεν ξέρω αν η ζωή του Παλαιοκώστα, που παραμένει άφαντος την τελευταία δεκαετία και είναι επικηρυγμένος με ένα εκατομμύριο ευρώ, μπορεί να χαρακτηριστεί «φυσιολογική». Οι ληστείες, οι καταδιώξεις και οι απαγωγές πάνε κι έρχονται, και οι δύο (!) αποδράσεις του με ελικόπτερο, δεν είναι ακριβώς ο τρόπος που εγώ περνώ την ημέρα μου για παράδειγμα. Σε όσα περιγράφονται στις περίπου 600 σελίδες του βιβλίου έχουν καταγραφεί σημεία που εμφανίζονται να αποκλίνουν από την πραγματικότητα. Είτε αυστηρά αυτοβιογραφικό, όμως, είτε με τα δικά του “μαγειρέματα”, αποτελεί σίγουρα ένα απολαυστικό ανάγνωσμα.

Έγραψε ο συγγραφέας Κωνσταντίνος Τζαμιώτης στο Facebook, όταν διάβασε το βιβλίο: «Αν θυμάμαι καλά, το παιχνίδι «κλέφτες και αστυνόμοι», προσφέρει μεγάλες συγκινήσεις εφόσον δεν κατατρύχεσαι από το άγχος της σωστής πλευράς. Όσο για το βιβλίο του Παλαιοκώστα, νομίζω, πως είναι ό,τι συναρπαστικότερο διάβασα τα τελευταία χρόνια. Θα ήθελα να τον γνωρίσω αυτόν τον άνθρωπο».

Διαβάστε το άρθρο του Γιάννη ΣουλιώτηΗ όχι και τόσο φυσιολογική ζωή του Βασίλη Παλαιοκώστα | inside story στο inside side σχετικά με τον Παλαιοκώστα.

Δανάη Μαραγκουδάκη

Θοδωρής Τσεκούρας, Το αγριότρενοΣτις εκδόσεις Καστανιώτη, Καστανιώτης

Ένας νεαρός διαφημιστής έχει καταφέρει να ζει εξαργυρώνοντας τα μοναδικά ταλέντα του: τους ψυχαναγκασμούς και τις φοβίες του. Όμως κάποιο πρωί, ο ήχος του τηλεφώνου τον οδηγεί σε ένα πέρασμα προς ένα μυστικό δάσος, που κατοικείται από εκκεντρικούς κυνηγούς, οι οποίοι –χωρίς ποτέ να τον ρωτήσουν για τ’ όνομά του– τον αποκαλούν «Σακάκι». Από τη μία μέρα στην άλλη, ένας άνθρωπος που η ζωή του ήταν μια διαρκής διαδρομή ανάμεσα στο γραφείο και το σπίτι, βρέθηκε να κυνηγάει, μαζί με έναν άντρα που τον φωνάζουν Δάσκαλο, ένα τρένο που δραπέτευσε από τις ράγες του πριν από εβδομήντα χρόνια.Έξυπνος και αστείος ο Θοδωρής Τσεκούρας και το Σακάκι του σε ταξιδεύουν με τον πιο μαγευτικό τρόπο στο μυστικό τους δάσος αναζητώντας το Αγριότρενο. Στην πορεία αυτή γρήγορα συνειδητοποιείς ότι έχεις ξεχάσει τα βασικά: Ότι ο άνθρωπος δεν είναι παρά ένα στοιχείο της φύσης, ότι η ζωή είναι πολύ σύντομη για να αφηνόμαστε στη μιζέρια της καθημερινότητας και στις επιλογές των άλλων και, τέλος, ότι δεν έχουμε φτιαχτεί για να ζούμε μόνοι. Εξάλλου, όπως γράφει και ο ίδιος, «όσο αυτάρκης και να ήθελα να φαντάζομαι ότι είμαι, ήξερα πως κανείς δεν μπορεί να είναι πραγματικά ισορροπημένος όταν είναι μόνος του, Όποιος μπορεί, είναι ανισόρροπος». Δεν πρόκειται για ένα εγχειρίδιο ζωής, αλλά για μια αυτονόητη παραδοχή της άγνοιας που κουβαλάμε την ώρα που προσπαθούμε να δώσουμε νόημα στα πάντα.

Μαργαρίτα Μιχελάκου

Κρίστοφερ Κινγκ, Ηπειρώτικο ΜοιρολόιΣτις εκδόσεις Δώμα, μετ. Αριστείδης Μαλλιαρός, Δώμα

O βραβευμένος με Grammy Κρίστοφερ Κινγκ, μουσικολόγος και συλλέκτης δίσκων γραμοφώνου 78 στροφών («τούτοι οι δίσκοι είναι φτιαγμένοι από οργανικά υλικά που αποσυντίθενται αργά, τα οποία ενώνοντας μεταξύ τους και επικαλύπτονται με συνθετικές χημικές ουσίες»), αγόρασε σε ένα παλαιοπωλείο της Κωνσταντινούπολης έναν δίσκο με τίτλο Ηπειρώτικο Μοιρολόι. Είχε ηχογραφηθεί τo 1926 στη Νέα Υόρκη από τον Αλέξη Ζούμπα, έναν βιολιστή στον οποίο, όπως έμαθε αργότερα, υποκλίνονταν οι μπλουζίστες της Νέας Ορλεάνης. Ο Κινγκ ταράχτηκε με την παράξενη μελωδία. «Γιάτρεψε την ψυχή του». Αποφάσισε να βρει τον τόπο που γέννησε τα συναισθήματα που άκουγε να ξεπηδούν από το γραμμόφωνο. Στις επισκέψεις του στην Ήπειρο αναπάντεχα ανακάλυψε ότι η μουσική που παίζουν, ακούνε και χορεύουν οι άνθρωποί της σήμερα είναι η ίδια με εκείνη του γραμμοφώνου, μια μουσική που υποψιαζόταν ότι ερχόταν από πολύ πολύ παλιά. Μπορούσε λοιπόν να υπάρχει στη Γη ένας τόπος όπου οι άνθρωποι δεν έχουν διαβρωθεί από τον καταναλωτισμό, που ζουν μαζί, που γλεντούν και πενθούν με την ίδιο τρόπο και την ίδια μουσική όπως οι παπούδες τους; Το βιβλίο που καταγράφει την έρευνά του άλλοι το είδαν σαν μουσικολογική μελέτη, ενώ για άλλους επρόκειτο για ιστορικό πόνημα, ταξιδιωτικό χρονογράφημα ή προσωπικές αναμνήσεις. Όμως, όπως εξηγεί ο ίδιος, είναι «απλά ένα ερωτικό γράμμα στη μουσική και τους ανθρώπους της Ηπείρου».Το εξώφυλλο του βιβλίου φιλοτέχνησε ο φίλος του Κινγκ, ο θρυλικός Ρόμπερτ Κραμπ,Robert Crumb και οι σχετικοί δίσκοι βγήκαν από την εταιρία του Τζακ Γουάιτ (των White Stripes). Και ο Κρις έχει αποφασίσει πια ότι θα εγκαταλείπει τη Βιρτζίνια των ΗΠΑ για να ζήσει στον τόπο που αναζητούσε όλη του τη ζωή.

Κωνσταντίνος Μπούγας

Χρήστος Αστερίου, H θεραπεία των αναμνήσεων, Πόλις

Δεν θυμάμαι άλλο ελληνικό μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή έναν κωμικό. Η Θεραπεία των αναμνήσεων όμως δεν είναι ένα αστείο βιβλίο παρότι ο Μάικ Μπουζιάνης, ο ελληνοαμερικανός πρωταγωνιστής της, έκανε καριέρα γράφοντας κωμικά μυθιστορήματα μετά την όχι και τόσο επιτυχημένη καριέρα του στην stand-up κωμωδία.Στην αρχή του βιβλίου τον συναντάμε λίγο πριν την κατάρρευση – μεταφορική αλλά και κυριολεκτική, καθώς καταρρέει επί σκηνής σε μια σημαντική λογοτεχνική εκδήλωση την περίοδο που βιώνει μια βαθιά προσωπική κρίση. Η σύζυγός του τον έχει εγκαταλείψει και πάσχει και από writer’s block. Η κατάρρευση, η μετέπειτα αποθεραπεία και η ανασυγκρότηση συνθέτουν το πρώτο μέρος του βιβλίου.

Το δεύτερο μέρος αποτελείται από αυτοβιογραφικές σημειώσεις του Μπουζιάνη που προκύπτουν ως ανάγκη κατά τη διάρκεια της αποθεραπείας του. Σε αυτό το σημείο ο Αστερίου χτίζει ακόμα πιο πειστικά το υπόβαθρο του ήρωά του δίνοντας με συνοπτικό τρόπο μια πληθώρα πληροφοριών για το παρελθόν του ήρωά του, γράφοντας όμως με εντυπωσιακή οικονομία λόγου.

Στο τρίτο και τελευταίο μέρος του βιβλίου, ο Μπουζιάνης συναντά τον ετοιμοθάνατο πατέρα του. Η συνάντησή τους συμπληρώνει τον υπαρξιακό ιστό που έχει πλέξει με υποδόρια ένταση ο Αστερίου από τις πρώτες σελίδες του μυθιστορήματος. Με όχημα μια φωτογραφία, ο Μάικ Μπουζιάνης θα επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του πατέρα του για να ξετυλίξει το νήμα της ζωής του. Οι ανακαλύψεις που κάνει στην Ελλάδα τον αφήνουν γεμάτο εκπλήξεις και με την απορία του πόσο καλά τον ήξερε στην πραγματικότητα.

Η Θεραπεία των αναμνήσεων είναι ένα βιβλίο που ξεγελά τον αναγνώστη. Κάθε στιγμή που προχωράει με κάποια βεβαιότητα για τη συνέχεια, ο Αστερίου του επιφυλάσσει μια έκπληξη – είτε αυτή είναι μια αποκάλυψη, είτε μια μεταβολή στην αφήγηση αναζωογονώντας το ενδιαφέρον του για τη συνέχεια μέχρι τις δραματικές κορυφώσεις του φινάλε.

Δημήτρης Ξενάκης

Darren McGarvey, Poverty Safari, Picador

Ο τίτλος του βιβλίου είναι ειρωνικός. Το γράφω για όσους δεν το κατάλαβαν. Την φράση αυτή την κατασκεύασε για να επιτεθεί φραστικά σε κάποιαν καλλιτέχνη (τα υπόλοιπα θα τα μάθετε διαβάζοντάς το). Όμως σε σαφάρι στη φτώχια μας πηγαίνει, με εκπληκτική ικανότητα: μεταδίδει την ολόδικιά του εμπειρία και τις επιπτώσεις της φτώχιας επάνω του με τρόπο καταιγιστικό.Ο McGarvey, γεννημένος στην πιο δύσκολη γειτονιά της Γλασκώβης, με μάνα αλκοολική και πατέρα πρακτικά ανύπαρκτο, ο ίδιος από έφηβος αλκοολικός, μιλώντας για τη ζωή του καταφέρνει, για να ξεφύγει ο ίδιος από την παγίδα της φτώχιας, να εξηγήσει στον αναγνώστη αυτά που δεν γίνεται να εξηγηθούν. Απευθύνεται στη «μεσαία τάξη» γνωρίζοντας πόσο μακριά είναι από αυτήν οι εμπειρίες του και επιχειρεί και να την κατανοήσει, αλλά και τον ίδιο τον εαυτό του. Αυτού του τύπου η σύγκρουση είναι παντού μέσα στο βιβλίο και είναι συναρπαστικό να παρακολουθείς πώς την χειρίζεται αριστοτεχνικά καθώς σε ταξιδεύει στο σαφάρι του.

Η Βρετανία έχει μεγάλη παράδοση ταξικών διαχωρισμών, πολύ διαφορετική από την Ελλάδα. Όποιος ζήσει εκεί για κάποιο καιρό αντιλαμβάνεται σταδιακά πως αυτό που «είσαι», από που προέρχεσαι, παίζει μεγάλο ρόλο στο πως θα εξελιχθεί η ζωή σου, στην λεπτομέρεια. Αν και στην Ελλάδα αυτό ισχύει πολύ λιγότερο για πολλούς λόγους, τα περισσότερα από τα θέματα που καταπιάνεται αυτό το βιβλίο έχουν και εδώ εφαρμογή. Οι συγκρούσεις, οι καλόπιστες προσπάθειες αντιμετώπισης της φτώχιας, όλοι οι μηχανισμοί που «τρέφονται» από αυτήν, όλα αυτά υπάρχουν κι εδώ. Και η επεξήγηση των θεμάτων από αυτόν το junky αλκοολικο Σκωτσεζο ράπερ είναι τόσο φρέσκια που σε κάνει να αισθάνεσαι πως τελικά μπορείς (πρέπει μάλλον) να κάνεις κι εσύ κάτι, έστω κι αν σε κατηγορήσουν οτι κάνεις σαν να πήγες σε σαφάρι στη Αφρική.

Ακούστε τον –και χαρείτε λίγο ντοπιολαλιά του ΠόλοκPollok της Γλασκώβης– εδώPodcasts By The Scottish Parliament.

Κατερίνα Οικονομάκου

Ζορζ Σιμενόν, Οι δαίμονες του πιλοποιούΣτις εκδόσεις Άγρα, μετ. Αργυρώ Μακάρωφ, Άγρα

Αν έπρεπε να περιγράψω τον Ζορζ Σιμενόν με μια φράση, θα έλεγα ότι είναι ο συγγραφέας που δεν έγραψε ποτέ μια περιττή λέξη. Αξίζει να δοκιμάσει κανείς να εντοπίσει αυτή την υποθετικά περιττή λέξη, έστω και ως πείραμα. Θα διαπιστώσει ότι είναι εντελώς αδύνατο να αφαιρεθεί έστω και μία, χωρίς να καταρρεύσει το λιτό αρχιτεκτονικό οικοδόμημα μιας αφήγησης που στηρίζεται στα απολύτως απαραίτητα. Σ’ αυτά τα ελάχιστα αρκείται ο Σιμενόν για να αποδώσει με τις ιστορίες του το σκοτάδι που κρύβεται στην καρδιά της καθημερινότητας, για να δημιουργήσει σασπένς και να το οδηγήσει με σταθερό ρυθμό προς την κορύφωση, για να φτιάξει σκηνές εξαιρετικής κινηματογραφικής ακρίβειας και κυρίως να κάνει το ψυχογράφημα των ηρώων του.Στο βιβλίο Οι δαίμονες του πιλοποιού αφηγείται την ιστορία ενός σίριαλ κίλερ που παίζει το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι με τον μοναδικό άνθρωπο που γνωρίζει την αλήθεια για την εγκληματική δράση του. Ο πολυγραφότατος Βέλγος συγγραφέας ήταν μια μεγαλοφυΐα. Αν υπάρχουν ακόμη αρκετοί που δεν το αναγνωρίζουν, αυτό οφείλεται στην τεράστια επιτυχία που είχε ο διασημότερος ήρωάς του, ο επιθεωρητής Μαιγκρέ. Οι προνομιούχοι, όμως, είναι οι αναγνώστες που θα ξεχάσουν τον Μαιγκρέ και θα βυθιστούν σε κάποιο –οποιοδήποτε– από τα μυθιστορήματα που ο ίδιος ο Σιμενόν περιέγραφε ως «σκληρά», ενώ δεν ήταν παρά έξοχες κατασκευές απροσμέτρητου ψυχολογικού βάθους.

Γιώργος Παναγιωτάκης

Ρίτσαρντ Φοξ, Μεταξύ τουςΣτις εκδόσεις Πατάκη, μετ. Αθηνά Δημητριάδου, Πατάκης

«Συνειδητοποίησα ότι τα μυθιστορήματα απεικόνιζαν μεν έναν εναλλακτικό κόσμο, αλλά δεν ήταν επιστημονική φαντασία, ήταν ο κόσμος μας. Διαβάζοντας καλή λογοτεχνία, κατάλαβα ότι αξίζει να μελετάς από κοντά τη ζωή». Τα παραπάνω λόγια του Ρίτσαρντ Φορντ –ειπωμένα σε μια συνέντευξή του στον Σάκη Ιωαννίδη, στην Καθημερινή, με την ευκαιρία της ελληνικής έκδοσης του Ημέρα ΑνεξαρτησίαςΣτις εκδόσεις Πατάκη περιγράφουν με μεγάλη ακρίβεια το λογοτεχνικό του στυλ. Πράγματι, στις περισσότερες περιπτώσεις ο Φορντ θυμίζει φυσιοδίφη που εστιάζει σε διάφορες απλές ή σύνθετες εκφάνσεις της ζωής με σκοπό να καταθέσει μια ερμηνεία της. Το ίδιο πάνω κάτω κάνει και στο Μεταξύ τους, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη στην εξαιρετική μετάφραση της Αθηνάς Δημητριάδου. Με τη διαφορά πως εδώ δεν έχουμε μια τυπική μυθοπλασία, αλλά σε μεγάλο βαθμό ένα σύνολο δικών του αναμνήσεων –κάτι βέβαια που στην πραγματικότητα δεν έχει και τόσο μεγάλη διαφορά. Είναι στην ουσία δύο κείμενα, γραμμένα με τριάντα χρόνια απόσταση το ένα απ’ το άλλο, που καταπιάνονται με την χαρτογράφηση της ζωής των γονιών του, με τη σχέση του ίδιου μαζί τους, αλλά και με την εποχή μέσα στην οποία η σχέση αυτή εξελίχτηκε (ο Φορντ είναι γεννημένος το 1944, άρα το βασικό σκηνικό είναι οι πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες). Και, όπως όλα τα πολύ προσωπικά κείμενα που έχουν γραφτεί από σπουδαίους συγγραφείς, τα δύο μέρη του Μεταξύ τους έχουν πανανθρώπινο ενδιαφέρον. Διαβάζοντάς τα είναι σχεδόν αδύνατο να μην αναλογιστείς τη δική σου σχέση με τους ανθρώπους που σε γέννησαν και σε μεγάλωσαν και να μην ψάξεις για νέες οπτικές γωνίες και προβολές μέσα σε αυτό το συχνά αινιγματικό και ομιχλώδες τοπίο που ονομάζεται παιδική ηλικία.Διαβάστε ένα απόσπασμα εδώΤο κεφάλαιο «Χωρίς αυτόν, Θυμάμαι τον πατέρα μου».

Γιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου

Αναστασία Τσουκαλά, Ένοπλη Πάλη Μετά τον Δεκέμβρη του 2008Στις εκδόσεις Τόπος, Τόπος

Την τελευταία δεκαετία, οι οργανώσεις που έχουν υπαχθεί κάτω από την ταμπέλα της «νεοτρομοκρατίας» δεν παράγουν απλά δράσεις που καλούν στην αντίδραση του κράτους. Αντίθετα, η μεν πλευρά των οργανώσεων έχει εκθέσει εκτενώς και δημόσια τη σκέψη πίσω από τις πράξεις της, η δε πλευρά των «αντιδρώντων» έχει κοινοποιήσει πολλάκις –με κύριο δίαυλο τα ΜΜΕ– τις δικές της αφηγήσεις και αναλύσεις για το φαινόμενο. Αμφότερες έχουν κατασκευάσει τα είδωλα μέσα από τα οποία γίνονται αντιληπτές και ελάχιστοι έχουν διαλέξει να τοποθετηθούν στη συζήτηση έξω από τα δύο αυτά μοντέλα. Η τελευταία δουλειά της Τσουκαλά, Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Εγκληματολογίας στο Paris Sud, αποτελεί μία από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου μια στιβαρή επιστημονική προσέγγιση έρχεται να διεκδικήσει δυναμικά έναν χώρο τον οποίο έχει ναρκοθετήσει η δημοσιότητα.Χωρίς να υπεισέρχεται στις ειδικές κοινωνικές συνθήκες που επέτρεψαν τη γέννηση των ένοπλων οργανώσεων, η συγγραφέας επιλέγει να στραφεί αντ’ αυτού στους λόγους που παράγονται εκατέρωθεν της διαπάλης. Μέσα από μία περίτεχνη, πλην αυστηρή εφαρμογή των εργαλείων της ανάλυσης λόγου, η συγγραφέας αναδεικνύει τις αόρατες αντιφάσεις που εμφωλεύουν στις αφηγήσεις. Στο ένα άκρο βρίσκει μία εγκληματολογική αντίληψη που κατασκευάζει ένα έωλο γενεαλογικό δέντρο των οργανώσεων και αξιολογεί με αμφίβολη επιτυχία την επικινδυνότητα και τη φύση τους. Στο άλλο, διαγράφεται ένας εξεγερτικός λόγος που παρουσιάζεται ως αποκομμένος απ’ την οργανωμένη κοινωνία, ενώ η σχέση μαζί της αποδεικνύεται πιο περίπλοκη. Στη μέση βρίσκεται η επιστήμη την οποία εκφράζει το πόνημα της κ. Τσουκαλά – κι αυτή έχει πολλά να πει για τον πολιτικό ρόλο που επιτελούν τα αντιφατικά αφηγήματα που εξοικείωσαν το κοινό με το φαινόμενο.

Λένα Παπαδημητρίου

Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Οι σημειώσεις του Μάλτε Λάουριντς Μπρίγκε, μετ. Αλέξανδρος Ίσαρης, Κίχλη

Παραδέχομαι ότι είναι μια μάλλον εξωφρενική επιλογή για παρά θιν’ αλός ανάγνωσμα. Είναι ένα δυσπρόσιτο, φιλοσοφίζον, καλειδοσκοπικό βιβλίο· αν δεν έχεις υπομονή μπορεί να το λερώσεις επίτηδες με αντηλιακό λάδι και να παραστήσεις ότι το ξέχασες στο δωμάτιο στη Χώρα. Το σημαντικότερο πεζογραφικό έργο του (1910), ο ίδιος ο Ρίλκε δεν το αναγνώρισε ποτέ ως μυθιστόρημα. Προτιμούσε το «βιβλίο γραμμένο σε πρόζα» («Prosastück»). Πιθανώς, ένα μεγάλο ποίημα σε πρόζα. Φυσικά, –και ας το αρνείται πεισματικά– αυτοβιογραφικό: «Μαθαίνω να βλέπω».Μοντέρνο πριν τον μοντερνισμό. Δεν υπάρχει γραμμική αφήγηση, ούτε χρονική ακολουθία, μπορείς να το ανοίξεις όπου θεςνα το σταματήσεις όπου σου καπνίσει. Τα 71 του κεφάλαια, ψήγματα ζωής ενός 28χρονου Δανού ευπατρίδη που έχει χάσει την περιουσία του και έχει έρθει στο Παρίσι για να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία, θυμίζουν χρονικό, ημερολόγιο κ.ο.κ. Διαβάζοντας, καταδύεσαι σε ένα μωσαϊκό εξομολογήσεων, επιστολών, αναμνήσεων από την παιδική ηλικία, εντυπώσεων από την ζωή και την αποξένωση στην πόλη, εμμονών και θραυσμάτων από διαφορετικούς αιώνες και διαφορετικές προσωπικότητες (Ίψεν, Σαπφώ, Μπετόβεν κ.ά.).

Η μετάφραση του Αλέξανδρου Ίσαρη στέκεται στο ύψος ενός τόσο μελαγχολικού, λίγο υπνωτιστικού και απύθμενα γοητευτικού έργου: «Όμως δεν αρκεί να έχεις απλώς αναμνήσεις. Γιατί αυτές δεν είναι ακόμα πραγματικές αναμνήσεις. Μόνο όταν μετουσιωθούν μέσα μας σε αίμα, βλέμματα και χειρονομίες, όταν γίνουν μην αναγνωρίσιμες και από εμάς τους ίδιους, μόνο τότε μπορεί να έρθει κάποια σπάνια στιγμή που θα ξεπηδήσει από μέσα τους η πρώτη λέξη κάποιου στίχου».

Τάσος Τέλλογλου

Σταύρος Τσακυράκης, Δικαιοσύνη, Η ουσία της πολιτικήςΣτις εκδόσεις Μεταίχμιο, Μεταίχμιο

Όταν μας έκανε μάθημα Φιλοσοφίας Δικαίου ο Αραβαντινός δεν πήγαινε κανείς. Όταν έκανε το τελευταίο του μάθημα ο Σταύρος Τσακυράκης στο μεγάλο αμφιθέατρο της Σαριπόλων δεν έπεφτε καρφίτσα. Αυτές οι δύο εικόνες αποδεικνύουν αυτό που πάντα έλεγε ο Τσακυράκης: «Σκεφτόμουν πώς ήμουν εγώ φοιτητής της νομικής. Χάλια!!! Σας μιλώ ειλικρινά. Βλέπω τους φοιτητές και τους ζηλεύω…»Αυτή η τελευταία παράδοση του Τσακυράκη, με τον Φίλιππο Σπυρόπουλο, στις 23 Απριλίου του 2018, 4 μήνες πριν πεθάνει, περιλαμβάνεται στη συλλογή κειμένων Δικαιοσύνη: Η ουσία της πολιτικής που εκδόθηκε σε επιμέλεια της φίλης του Ελένης Μπούρα, πρόλογο της προέδρου του ΣΤΕ Κατερίνας Σακελλαροπούλου και του Νίκου Αλιβιζάτου και επίμετρο του μαθητή του, Παναγιώτη Τσιάλα. Χωρίζεται σε έξι ενότητες (Πολιτική, Δημοκρατία, Σύνταγμα, Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ελευθερία Λόγου, Δικαιοσύνη) ενώ τρία κείμενα αφορούν το τελευταίο μάθημα, μια συναρπαστική αυτοβιογραφική συνομιλία του με τον Ηλία Κανέλλη και τον Γιώργο Καμίνη και ένα δικό του κείμενο για τον Μόλυβο.

Ο Τσακυράκης ήταν ένας συναρπαστικός συνομιλητής και ένας σπουδαίος άνθρωπος με μία ανεξίτηλη λαϊκότητα. Στον προφορικό λόγο ήταν άπαικτος, πολύ ζωντανός, με λόγια που ήταν εκφορά ενός διαρκούς εσωτερικού διαλόγου. Η συλλογή περιλαμβάνουν πολλά τέτοια κείμενα, αναπαραγωγή προφορικού λόγου, και άλλα αυστηρά γραπτά κείμενα, εισηγήσεις σε συνέδρια και ημερίδες, άρθρα του σε εφημερίδες από το 2003 ως το 2018. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, όλες οι παρεμβάσεις του έγιναν μέσα στην κρίση. Άλλοτε για να προβλέψει ότι θα χρειασθεί ένα μνημόνιο για τη δικαιοσύνη – που το 2010, όταν γράφτηκε το συγκεκριμένο κείμενο, είχε ουσιαστικά, τουλάχιστον στα διοικητικά δικαστήρια, πάψει να αποδίδεται. Άλλοτε για να υποδείξει στους δικαιωματιστές της δραχμής (και τους δικαστές του ΣτΕ) ότι λεφτόδενδρα δεν υπάρχουν. Και άλλοτε για να καταδικάσει τις προσωρινές κρατήσεις της οικογένειας Καραβέλλα, της Αρετής Τσοχατζοπούλου ή και το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο καθώς το θεωρούσε αχρείαστο περιορισμό της ελευθερίας του λόγου. Ο Τσακυράκης δεν διστάζει να βάλει το δικό του χειρουργικό μαχαίρι για να διαχωρίσει την τρομοκρατία από την πολιτική ανυπακοή και φυσικά το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου, ένα απόλυτο δικαίωμα, απ’ όλα τα άλλα. Μακάρι όλα τα νομικά βιβλία να ήταν έτσι συναρπαστικά γραμμένα.

Διαβάστε ένα απόσπασμα εδώΟι 50 πρώτες σελίδες.

Θεόφιλος Τραμπούλης

Μάριος Χατζηπροκοπίου, Τοπικοί ΤροπικοίΣτις εκδόσεις Αντίποδες, Αντίποδες

Οι Τοπικοί τροπικοί του Μάριου Χατζηπροκοπίου είναι ένας πολλαπλός ποιητικός αντικατοπτρισμός. Υλικό του είναι ένα σώμα δημοτικών τραγουδιών με θέμα τον παρενδυτισμό, τον ομοερωτισμό, τη ρευστότητα των φύλων και των επιθυμιών, τα οποία ο Νικόλαος Πολίτης, ο πατριάρχης της ελληνικής λαογραφίας, δεν τόλμησε να συμπεριλάβει στις περίφημες ΕκλογέςΕκλογαί από τα τραγούδια του Ελληνικού λαού / υπό Ν. Γ. Πολίτου | Ανέμη του, τα διέσωσε όμως ο άσωτος, αποκηρυγμένος γιος του Πολίτη, μετανάστης μετά από ταραχώδη βίο στη Βραζιλία, Αλεχάντρο Χόρχε ντεΚαρβάλιο ντε Πολίτες. Τα τραγούδια αυτά, για ευνόητους λόγους αποσιωπημένα στην Ελλάδα, η οποία βέβαια δεν έπαψε ποτέ να θαυμάζει εμμονικά το πρότυπο του ανδρειωμένου ποιμένα, άφησαν το στίγμα τους στην παγκόσμια λογοτεχνία, ασκώντας υπόγειες κι ανομολόγητες επιρροές σε συγγραφείς ολότελα διαφορετικούς μεταξύ τους όπως τη Bραζιλιάνα Κλαρίσε ΛισπέκτορClarice Lispector ή τον Bρετανό Γουίστεν Ώντεν. O Χατζηπροκοπίου παρουσιάζει κάποια από αυτά τα τραγούδια μαζί με τη μετάφραση λογοτεχνικών απόηχών τους και τα πλαισιώνει με ένα σύντομο δοκίμιο. Μεγαλόπνοη και περίπλοκη σύνθεση πίσω από την παιγνιώδη τους επιφάνεια, οι Τοπικοί τροπικοί είναι μια ποιητική διεκδίκηση, μια ανθρωπολογική μελέτη και μια καλά σχεδιασμένη queer διαβρωτική επίσκεψη στον εθνικό πυρήνα. Ένα σημαντικό και απολαυστικό βιβλίο που δίνει ποιητική μορφή στον σύγχρονο θεωρητικό στοχασμό και ανασύρει το καλά κρυμμένο γκροτέσκο παράδοξο της ελληνικής δημώδους παράδοσης.

Θοδωρής Χονδρόγιαννος

Κώστας Κωστής, Τα κακομαθημένα παιδιά της ΙστορίαςΣτις εκδόσεις Πατάκη, Πατάκης

Καταρχάς θα ήθελα να ζητήσω προκαταβολικά συγγνώμη, καθώς καταλαβαίνω ότι ενυπάρχει μία διαστροφή στο να προτείνει κανείς ένα ιστορικό βιβλίο, σχεδόν χιλίων σελίδων, για την παραλία. Φέρε μας ένα ανάγνωσμα με έρωτες, με τόπους εξωτικούς, ήλιο και ουρανό, λίγη αισιοδοξία στο τέλος-τέλος, θα μπορούσε να παραπονεθεί κάποιος και με το δίκιο του. Ωστόσο, το στοιχείο της αισιοδοξίας είναι αυτό που με ώθησε να επιλέξω Τα Κακομαθημένα Παιδιά της Ιστορίας του ιστορικού Κώστα Κωστή. Και εξηγώ γιατί: συχνά στα τραπέζια πολιτικών και ιστορικών συζητήσεων –τα οποία πυκνώνουν σε περιόδους εκλογών– κυριαρχεί μία, ας μου επιτραπεί η λέξη, γκρίνια σχετικά με τη «μαύρη μοίρα» του ελληνικού κράτους και των ανθρώπων που ζουν σε αυτό. Πτωχεύσεις, Εθνικός Διχασμός, Μικρασιατική Καταστροφή, Εμφύλιος. Αυτά τα γεγονότα συχνά πλέκονται με αναλύσεις επί αναλύσεων για τις μακραίωνες παθογένειες του κράτους, όπως η διαφθορά και οι πελατειακές σχέσεις, για να διαμορφωθεί κάπως αβίαστα το αφήγημα ότι «ιστορικά τα πηγαίνουμε χάλια». Αυτή η αντίληψη, βαθιά ριζωμένη μέσα μας, ίσως να οφείλεται εν πολλοίς και στην εικόνα που μας καλλιεργείται για την Ελλάδα από τα χρόνια του δημοτικού, όπου μπουκωνόμαστε με την ιδέα ότι «όλα από εδώ ξεκίνησαν» και «ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε μέχρι την Ινδία», άρα οτιδήποτε λιγότερο από αυτά είναι μάλλον για πέταμα.Μέσα από μία αφοπλιστικά απλή γλώσσα, Τα Κακομαθημένα Παιδιά της Ιστορίας μας βγάζουν από αυτόν τον ιστορικό πεσιμισμό που συλλογικά μας διακατέχει και μας βοηθούν να δούμε τη μεγάλη εικόνα των δύο αιώνων μέσα στους οποίους χτίστηκε «τούβλο-τούβλο» το ελληνικό κράτος. Αυτή η εικόνα είναι ότι, παρά τις αποτυχίες και τις παθογένειες, μία μικρή επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη νότια βαλκανική χερσόνησο, όπου επικρατούσε η ληστεία, έγινε μέσα σε λιγότερο από 200 χρόνια -και παραμένει- ένα εύπορο κράτος στον πυρήνα της Ευρώπης. «Αντί να επικαλούμαστε κάποιους μακρινούς προγόνους, καιρός είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι το κράτος στο οποίο ζούμε είναι ένα μεγάλο επίτευγμα και πως με τη λογική μας το αδικούμε, αδικούμε τους εαυτούς μας», διαβάζουμε στον πρόλογο του ιστορικού πονήματος. Τι πιο αισιόδοξο και ανακουφιστικό από αυτό; Ίσως με αυτόν τον τρόπο καταφέρουμε να δούμε ότι παρά τις αστοχίες, και την τελευταία δεκαετία της κρίσης την περάσαμε με σχετική επιτυχία, αφού οι δημοκρατικοί θεσμοί επιβίωσαν της οικονομικής κρίσης και με αρκετό σουρεαλισμό τελικά καταφέραμε να μείνουμε στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ας είναι αυτή η αισιοδοξία η κινητήρια δύναμη για το τι θα σκεφτούμε και θα πράξουμε στο μέλλον, μιας άλλωστε που έρχεται και η επέτειος των δύο αιώνων από την Ελληνική Επανάσταση.

Διαβάστε ένα απόσπασμα εδώΟ πρόλογος.

Σοφία Χριστοφορίδου

Λανγκ Χοακίμ Χανς, Οι γυναίκες του μπλοκ 10: Ιατρικά πειράματα στο ΆουσβιτςΣτις εκδόσεις University Studio Press, μετ. Νίκη Eideneier-Αναστασιάδη, University Studio Press

Τα ιατρικά πειράματα είναι ίσως η πιο ανατριχιαστική απόδειξη της φρίκης του Ολοκαυτώματος. Το σχέδιο των Ναζί προέβλεπε όχι μόνο τη φυσική εξόντωση των «φυλετικά κατώτερων», αλλά και τη γενετική τους εξαφάνιση από προσώπου γης, ώστε να μην υπάρξουν επόμενες γενιές. Όχι τυχαία, το Μπλοκ 10, όπου πραγματοποιούνταν αυτά τα πειράματα, χαρακτηρίστηκε «η προσωποποίηση του Άουσβιτς».Μέθοδοι στείρωσης, με ενέσεις και ακτινοβολίες δοκιμάστηκαν στα κορμιά 800 Εβραίων γυναικών από την Ελλάδα μέχρι την Πολωνία, από την Ολλανδία μέχρι τη Σλοβακία. Κι ακόμη, πειράματα για την πρόκληση καρκίνου της μήτρας, αιμοδοσίες σε μεγάλες ποσότητες, μεταγγίσεις διαφορετικών ομάδων αίματος για να διαπιστωθεί η αντίδραση του οργανισμού κ.ά. Όλα αυτά στο πλαίσιο της «αρνητικής πληθυσμιακής πολιτικής» –ένας επιστημονικοφανής, ανατριχιαστικός όρος που σήμαινε μαζικές στειρώσεις όσων οι Ναζί θεωρούσαν υπανθρώπους.

Στο προηγούμενο βιβλίο του (Die Namen der Nummern, 2007) ο Λανγκ παρουσίασε τα αποτελέσματα της έρευνας που διεξήγαγε για να ταυτοποιήσει 86 ανώνυμα θύματα που δολοφόνησαν οι Ναζί, με σκοπό να χρησιμοποιήσουν τους σκελετούς τους να εμπλουτίσουν τη συλλογή του Ινστιτούτου Ανατομίας του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου. Και οι 29 γυναίκες που κατέληξαν στο Ινστιτούτο είχαν προηγουμένως υπάρξει πειραματόζωα στο Μπλοκ 10 του Άουσβιτς. Από αυτό το στοιχείο ξεκίνησε η νέα έρευνα του συγγραφέα και καθηγητή Εμπειρικής Ιστορίας του Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο του Τύμπινγκεν προκειμένου να διερευνήσει το τι ακριβώς συνέβη στο Μπλοκ 10, όχι τόσο από τη σκοπιά του δράστη, όσο του θύματος.

Πριν την απελευθέρωση των κρατουμένων του Άουσβιτς, η διοίκηση του στρατοπέδου εξαφάνισε τα περισσότερα αρχεία, όμως ο συγγραφέας έκανε εξονυχιστική έρευνα σε αδημοσίευτες πηγές, αρχεία ομοσπονδιακών κρατιδίων της Γερμανίας και ιδιωτικά αρχεία, δικογραφίες και ιατρικά ιστορικά, υπηρεσιακούς φακέλους και αυτοβιογραφίες, ενώ πήρε συνεντεύξεις από κάποιες από τις περίπου 300 γυναίκες που έζησαν τη φρίκη του Μπλοκ 10 και επέζησαν.

Το αποτέλεσμα είναι ένα άρτια τεκμηριωμένο ιστορικό βιβλίο, που μοιάζει με δυστοπικό μυθιστόρημα, χωρίς όμως να υπάρχει ίχνος μυθοπλασίας. Διαβάζοντάς το ένιωσα πολλές φορές σφίξιμο, ή μάλλον ασφυξία, σαν κάτι να με πνίγει. Σαν να να παρακολουθώ ένα μαυρόασπρο ψυχολογικό θρίλερ γυρισμένο σε μονοπλάνο, με έντονες σκιές και σκηνές που εκτυλίσσονται μέσα στο σκοτάδι. Η «κάμερα» κάνει ζουμ σε κάθε μια από τις πρωταγωνίστριες τις οποίες κατάφερε ο Lang να ταυτοποιήσει. Ποια ήταν η ζωή τους πριν; Ποιους άφησαν πίσω στην πατρίδα τους; Τι ένιωσαν όταν έφτασαν στο Άουσβιτς; Πώς περνούν οι βασανιστικά μεγάλες ημέρες στο Μπλοκ 10; Πώς βίωσαν τον πόνο, τις παρενέργειες από τα πειράματα, την αγωνία, την απώλεια; Πώς τις αντιμετώπισε μεταπολεμικά η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας; Ποια ήταν η τιμωρία των γιατρών; Με τα λόγια του ίδιου του συγγραφέα, «στο Μπλοκ 10 οι γυναίκες αυτές ήσαν αντικείμενα, εδώ πρέπει να γίνουν υποκείμενα».

 

Εργάζεται στα περιοδικά εδώ και 25 χρόνια. Ήταν στην αρχική ομάδα της Athens Voice και διευθύντρια του Marie Claire. Τα τελευταία χρόνια δούλεψε κυρίως σε apps και περιοδικά για τους ξένους επισκέπτες της χώρας. Ένα ήταν στα κινέζικα.