O τίτλος του κειμένου δεν είναι δικός μου. Έτσι τιτλοφορήθηκε ένα αφιέρωμα στη Μαρκέλλα Χατζιάνο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Δίφωνο”, τον Οκτώβριο του 1996. Το..έκλεψα επειδή κάτι σαν αυτόν τον τίτλο αναζητούσα.

Οι θρίαμβοι αναρίθμητοι για την γλυκιά μας Μαρκέλλα. “Ρέκβιεμ” του Βέρντι, “Σαμσών και Δαλιδά”, “Αῒντα”, “Ντον Κάρλος”. Ερμηνείες θρυλικές με παγκόσμια αποδοχή, για την ελληνίδα μεσόφωνο μαζί με δεκάδες άλλες. Μπορεί να μη την χειροκροτούμε στη σκηνή πλέον, αλλά δεν ξεχνιέται! Το “Ρέκβιεμ” ζει ηχογραφημένο από την London Symphony Orchestra για την Chandos. Η Αῒντα” στο Covent Garden και στη Βοστώνη, με την θρυλική αφροαμερικανίδα Shirley Verrett, θεωρούνται πρωτυπικές ερμηνείες της Μαρκέλλας Χατζιάνο.


“While Aida has our sympathy from the start, Amneris only gradually grows from jealous rival to the tragic figure pleading softly for forgiveness from the gods. Similarly, Hatziano’s performance grew in power throughout the opera. Her voice had tragic depths from which the single line, `I wish I could die,’ emerged with a terrible precision. Its power was all the greater for the steeliness that had preceded it. When Amneris first announces her intention to make Aida suffer for her rivalry, Hatziano played the scene crisply, putting on along with the regalia she dons a resolve to be pitiless to her slave. The duet they sang was beautiful, the princess’ icy cruelty ringing above a seething, dangerous swirl of strings, while Aida’s heart-rending pleas for pieta shone from the mournful lowing of a bassoon…”   MARK ROBERTS, Boston, The Tech, 7-3-1989.

Η Μαρκέλλα θα ήθελε να είχε τραγουδήσει περισσότερες φορές τον “Πύργο του Κυανοπώγωνα” του Béla Bartók, αλλά θα υπογραμμίσω ότι ο “Πύργος του Κυανοπώγωνα” στο ανέβασμα του στο Φεστιβάλ του Salzburg και μόνον, σε σκηνοθεσία Robert Wilson, (Αύγουστος 1995), πέρασε στην ιστορία της λυρικής τέχνης. Robert Hale, Bluebeard και Markella Hatziano, Judith, με την Φιλαρμονική της Βιέννης. Διευθυντής ορχήστρας ο Christoph von Dohnányi.

Έχουν γραφτεί εξαιρετικά σχόλια και όχι συμπτωματικά για την ελληνίδα μεσόφωνο.
Έγραψαν γι αυτήν :With a ‘revolutionary voice’ (Il Messagero), ‘an extensive vocal range’ (Le Figaro) ’marked by intelligence and taste’ (New York Times), ‘an interpreters knowledge that amazes’ (Corriere della Sera), ‘exquisite timbre, polished musicality and sweetness of emission’(Le Monde de la Musique), Markella Hatziano, ‘authoritative of voice and of dramatic presence’(La Repubblica)is unequivocally a ‘star of dazzlingly bright magnitude’(Daily Telegraph) και πολλά πολλά ακόμα….

Στα 18 της αποφοίτησε από το Εθνικό Ωδείο. Την θυμάμαι πιο μικρή, στα πρώτα βήματά της, κοντά στην μοναδική Γωγώ Γεωργιλοπούλου, καθηγήτρια με την οποία ολοκλήρωσε τις εδώ σπουδές. Οι ως συνήθως υπάρχοντες κριτές  του… διαδρόμου είχαν καταλήξει στο ότι θα σιγάσει πολύ γρήγορα γιατί η φωνή δεν θα αντέξει. Μετά το δίπλωμά της το κοινό την ακούσαμε στο Ηρώδειο να συμπράττει με την Oxford Symphony Orchestra. Για τρία χρόνια μελέτησε με τον Tito Gobbi, κέρδισε τον μουσικό διαγωνισμό του Cardiff, σε μια εποχή που οι μουσικοί διαγωνισμοί δεν ήταν καθόλου… καθημερινότητα για τους νέους του χώρου. Εγώ πάντως δεν θα ξεχάσω ποτέ την Αϊντα στη Λυρική Σκηνή μας, δέκα χρόνια νωρίτερα. Φωνή – ηθοποιία σε μια εντυπωσιακή συνύπαρξη. Δεν θα ξεχάσω όμως ούτε τη συμμετοχή της στην Anna Bolena της ΕΛΣ, το 2008, όπου τραγούδησε το ρόλο της Τζιοβάνα Σέιμουρ, σε σκηνοθεσία του Βασίλη Νικολαΐδη.

Δεν ξεχνιέται η συμμετοχή της στον εορτασμό στη μνήμη της Μαρία Κάλλας του Διεθνούς Καλλιτεχνικού Κέντρου Ατενέουμ στο Ηρώδειο, το Σεπτέμβριο του 2002. Θυμάμαι επίσης, ένα χρόνο πριν, δηλαδή στον διαγωνισμό τραγουδιού του 2001, την Gundula Janowitz που μας τιμούσε ως μέλος της επιτροπής τότε, να μας μιλάει με θαυμασμό για την φωνητική τέχνη της Μαρκέλλας και να καταλήγει ότι τέτοιες φωνές δεν φεύγουν από το προσκήνιο ούτε κι αν κάποια στιγμή αποσυρθούν, κάτι φυσικό. Έκρινε την φυσική φωνή της μεσοφώνου μας ως «δώρο της φύσης καλά υποστηριγμένο από τον δάσκαλο αλλά και από την σοβαρότητα του τραγουδιστή».

Το πρόγραμμα της συναυλίας στο Ηρώδειο περιελάμβανε έργα Μπαχ, Μότσαρτ και Βέρντι. Σολίστ η σοπράνο Ειρήνη Τσιρακίδου, η Μαρκέλλα Χατζιάνο, ο τενόρος Σεζάρ Γκουτιέρεζ που ήταν βραβευμένος στο Διεθνές Γκραν Πρι «Μαρία Κάλλας» το 2001, αλλά και ο βαθύφωνος Δημήτρης Καβράκος. Αποθεώθηκαν δικαιολογημένα! Μπαχ, Μότσαρτ και Βέρντι περιελάμβανε το πρόγραμμα της συναυλίας.
Θα σας ζητήσω να μου επιτρέψετε να γράψω λίγες γραμμές για εκείνη τη βραδιά. Ήταν μια ημέρα που ο καιρός απειλούσε να μας τα χαλάσει. Το Φεστιβάλ Αθηνών είχε αναγκαστεί σε πολλές μεταβολές και ματαιώσεις εκείνο το διάστημα λόγω επίμονης βροχής.  H ετήσια συναυλία του Διεθνούς Καλλιτεχνικού Κέντρου «Ατενέουμ» στο Ηρώδειο ευτύχησε στον καιρό! η εκδήλωση της 16ης Σεπτεμβρίου συνέπεσε με τη συμπλήρωση 25 ετών από τον θάνατο της Μαρίας Κάλλας (1923-1977) αλλά και με το ντεμπούτο της νεοσύστατης Συμφωνικής Ορχήστρας των Βαλκανίων, έργο ζωής και μεγάλης προσπάθειας της Λούλης Ψυχούλη. Η ορχήστρα μετρούσε 92 πολύ καλούς μουσικούς, που έρχονταν από βαλκανικές χώρες και από την Τουρκία. Η Λούλη Ψυχούλη ήταν στο πόντιουμ εκείνο το βράδυ, έχοντας μαζί της στη σκηνή και την Φιλαρμονική Χορωδία της Πράγας.

Κάθε εμφάνιση της Μαρκέλλας Χατζιάνο στο εξωτερικό έφερνε την ακόμα καλύτερη. Οι συνεργασίες οδήγησαν σε ονόματα συνεργατών εμβληματικά: Σκάλα του Μιλάνου, New York Philharmonic, Oslo Symphony Orchestra, Covent Garden, Orchestre de Paris , San Francisco Opera, Cleveland Orchestra, Staatkapelle Berlin, Royal Philharmonic, Boston Symphony Orchestra. Την γοήτευε πάντα η συνύπαρξη με ορχήστρες , όπως η ίδια έχει πει. Άρα, υπήρξε και εδώ, πολύ τυχερή!

Μεγάλοι μαέστροι, μεγάλες παραστάσεις με τεράστια μουσικά ονόματα! και ξαφνικά τη χάσαμε. Η Μαρκέλλα αποφάσισε να παίξει τον ομορφότερο ρόλο της ζωής της, αυτόν της μαμάς, εγκαταστημένη πια με τον αμερικανό πιανίστα – σύντροφό της στις ΗΠΑ και μεγαλώνοντας την Αλεξάνδρα της. Αν αναλογιστούμε τι σημαίνει να λείπεις από το παιδί σου δέκα μήνες το χρόνο, το εξηγείς και το δικαιολογείς, αλλά ασφαλώς δεν είναι εύκολη απόφαση για μια γυναίκα παγκόσμια αναγνωρισμένη και στην κορυφή της επαγγελματικής της διαδρομής, το να αφήνει κάτι που λατρεύει και κάνει τόσο καλά. Αυτό δεν σημαίνει πάντως ότι όλα τελείωσαν για την σχέση της με την τέχνη. Επέστρεψε σαν… εικαστικός. Δεν θα ήταν δυνατόν εξ άλλου να απαρνηθεί την καλλιτεχνική δημιουργία εξ ολοκλήρου. Το χτες, δήλωσε πέρυσι στον Κοσμά Βίδο, είναι κομμάτι μας, αλλά όχι τόσο σημαντικό όσο αυτό που δημιουργούμε τώρα και αυτό που θα δημιουργήσουμε στο μέλλον…

Ξέρω ότι θα εκπλαγεί τώρα που θα της στείλω το λινκ, δεν την έχω ενημερώσει για την απόφαση μου να γράψω γι αυτήν, αλλά ξέρω επίσης ότι θα χαρεί που εξαφανίζοντας την γεωγραφική απόσταση με αφορμή αυτά τα ελάχιστα που έγραψα από καρδιάς, θα της στείλουμε όλοι μαζί τη θετική μας ενέργεια και την συγκίνηση μας για όσα δώρα πολιτισμού μας προσέφερε.

Απολαύστε τη! Καλή ακρόαση.