Γράφει η Ξένη Δ.Μπαλωτή

Και αφού χωρίστηκε ο κόσμος σε Ευρώπη και Ασία ήρθε ο Αναξίμανδρος από την Μίλητο, τον 6ο αι. και σχεδίασε τον πρώτο χάρτη του κόσμου. Εκεί παρουσίαζε τη γη σαν κύλινδρο στο κέντρο ενός σφαιρικού ουρανού, ενώ η κατοικημένη γη ήταν χωρισμένη σε δύο παράλληλα ημίσια μέρη: το βόρειο με την Ευρώπη και το νότιο με την Ασία, όπου συμπεριελάμβανε την Αφρική και την Λιβύη. Ανάμεσα στα δύο μέρη βρισκόταν η Μεσόγειος.

Απ’αυτόν τον κόσμο ξεχώρισε η αρχαία Ελλάδα που για δύο αιώνες, από τον 6ο έως τον 4ο, κυριάρχησε με την εμβέλειά της και τη δημιουργικότητά της σε όλους τους τομείς της ζωής.

Το έργο που άφησε πίσω της, όταν ήρθε η αναμενόμενη παρακμή της, επέζησε έως τη νεώτερη εποχή, οπότε τρεις διανοητές όχι μόνο όρισαν το σύγχρονο κόσμο, αλλά τον θεμελίωσαν επάνω στην επίδραση της ελληνικής αρχαιότητας. Πρόκειται για τους Κ.Μαρξ, Φ.Νίτσε και Σ.Φρόυντ.

Ο Μαρξ έκανε τη διδακτορική διατριβή του με θέμα τον Δημόκριτο, «τον πατέρα της ατομικής θεωρίας», ενώ στον Επίκουρο εκτιμούσε ότι με την απόλυτη αυτονομία του ανθρωπίνου πνεύματος εκμηδένισε τη δεισιδαίμονα πίστη στο υπερφυσικό.

Ο Νίτσε είχε σαγηνευθεί από την ανορθολογική σκοτεινή πραγματικότητα του ελληνικού μύθου. Από την μία ο Διόνυσος και η εύθυμη πλευρά του, που ωστόσο έκρυβε τα μακάβρια άκρα που μπορούσε να φτάσει ο άνθρωπος όταν βρισκόταν υπό την επιρροή του.

Η διονυσιακή εμπειρία κατά τον Νίτσε, προσέφερε τη δυνατότητα στους αρχαίους έλληνες να κατανοήσουν τον παραλογισμό και την καταστρεπτική αγριότητα της ζωής.

Και τέλος, ο Φρόιντ. Γοητευμένος από τον πλατωνικό έρωτα, αρχικά, πριν διατυπώσει τον όρο του «οιδιπόδειου συμπλέγματος» στην συνέχεια, είδε στους ελληνικούς μύθους τις κωδικοποιημένες εκφράσεις του ασυνείδητου. Αν καταφέρουμε να τους ερμηνεύσουμε, έλεγε, μπορούμε να φτάσουμε σε μία περιοχή της ψυχής που προσφέρει το κλειδί για την ψυχική υγεία.

Όσο για τον Νάρκισσο, μετά τον Φρόιντ, ο μύθος αυτός πήρε προνομιούχο θέση στην ψυχολογία.

Έφταναν μόνο τρεις διανοητές για να καταστήσουν σαφές, ότι ο κόσμος χωρίς την σκέψη των αρχαίων Ελλήνων ήταν ένας κόσμος άνευρος.

Στις μέρες μας, θα αποκαλούσαμε τους Μαρξ, Νίτσε και Φρόιντ μεγάλους χορηγούς μας!

Στην φωτογρ. Ο Χάρτης του Αναξίμανδρου.