Όταν ρώτησαν τον Γάλλο ζωγράφο Thierry Noir γιατί συμμετείχε στην εικαστική παλινόρθωση του Τείχους, εκείνος δήλωσε ότι το Τείχος δεν θα αποτελέσει ποτέ κομμάτι του όμορφου κόσμου και ούτε θάπρεπε άλλωστε. Όμως εκδήλωσε και την ενόχλησή του από τον κυνισμό των εμπόρων-εκμεταλλευτών της Ιστορίας. “Βρήκα ένα κομμάτι του Τείχους στις ανδρικές τουαλέτες κάποιου καζίνο στο Λας Βέγκας”, είπε κάποιος, προκαλώντας με το θράσος και την αγένειά του απέναντι στα πραγματικά γεγονότα. “Ελεος”, αναφωνεί κάθε φορά ο Thierry Noir.  «Το Τείχος είναι έργο τέχνης και ιστορικό μνημείο». Thierry Noir

Ισως αυτός ήταν και ο βασικός λόγος που οδήγησε πολλούς ζωγράφους και λάτρεις του γκράφιτι να επιστρέψουν στο Βερολίνο, αποφασισμένοι να διανθίσουν με χρώμα τα απομεινάρια εκείνου του Τείχους. Γιατί όπως δήλωσαν μπροστά στις κάμερες, ακόμη κι ένα μισητό κτίσμα δικαιούται να εκπέμπει βαθιά μηνύματα στις γενιές που έρχονται. Κυρίως για να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος.


Έμοιαζε με προσκύνημα στην ελευθερία και στη δημοκρατία. Οι χιλιάδες νέοι άνθρωποι, σκαρφαλωμένοι στην Πύλη του Βραδεμβούργου και στο Τείχος του Αίσχους γίνονταν πρωταγωνιστές του σημαντικότερου κεφαλαίου του τέλους του 20ου αιώνα, παρακολουθώντας με αφοπλιστική νεανική αισιοδοξία την κατάρρευση του αναιμικού και αποστεωμένου καθεστώτος της τότε Ανατολικής Γερμανίας.

Εκ των υστέρων ο κόσμος πληροφορήθηκε ότι ο υπαρκτός σοσιαλισμός ήδη βρισκόταν σε σήψη και ότι το 1989 ο Χόνεκερ σκεφτόταν σοβαρά να ξεπουλήσει το Τείχος – παρότι έλεγε ότι και μετά από 100 χρόνια θα παραμένει στη θέση του. Ήταν η εποχή που ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ είχε εξαγγείλει τη λήξη του «δόγματος Μπρέζνιεφ» κι όταν στις 8 του Οκτώβρη του 1989 επισκέφθηκε το Ανατολικό Βερολίνο δεν υπήρξε φιλικός προς τον Χόνεκερ. Η αντίστροφη μέτρηση για την κατάρρευση του μισητού διχαστικού συμβόλου , που ξεκίνησε να κτίζεται το 1961, άρχιζε.

Στο ξεκίνημα της δεκαετίας του 80, οι άνθρωποι έγραφαν πάνω στο Τείχος πολιτικά συνθήματα και το διακοσμούσαν με γκράφιτι. Στις ιστορικές τοποθεσίες Potsdamerplatz, Checkpoint Charlie και Kreuzberg, τα γκράφιτι μετέτρεψαν το τείχος σε τουριστική ατραξιόν. Και αργότερα ο Γάλλος Thierry Noir μαζί με τον συνεργάτη του Christophe Bouchet κάλυψαν το γκρίζο του τσιμέντου με φωτεινά χρώματα και σχήματα, αλλά και με μια μελαγχολική ποίηση.

Οι δύο νέοι έφτασαν στο Βερολίνο το 1982, γοητευμένοι από τον Ντέιβιντ Μπάουι και τον Ιγκι Ποπ, που επίσης ζούσαν στο δυτικό τμήμα της πόλης. Οι δύο ζωγράφοι κατοικούσαν κοντά στο τείχος και αναζητούσαν ένα τρόπο να το κάνουν λιγότερο πληκτικό, όχι όμως να το εξωραϊσουν. Αλλά οποιαδήποτε παρέμβαση ήταν απαγορευμένη, γι αυτό και οι ζωγράφοι κινούνταν αστραπιαία, ζωγραφίζοντας μόνο με το ένα μάτι, γιατί με το άλλο παρακολουθούσαν τους στρατιώτες. Μαζί τους δούλευαν κι άλλοι νέοι ζωγράφοι, οι οποίοι τελικά βοήθησαν ώστε αυτό το κομμάτι του Βερολίνου να αποκτήσει γοητεία, χαρακτήρα και πολιτικό νόημα. Μετά το 1987, 15χρονα παιδιά, με τη βοήθεια σπρέι μετέτρεψαν το Τείχος σε ζούγκλα των γκράφιτι. Η δουλειά των Γάλλων ζωγράφων έγινε η κανονικότητα ως τη μέρα που το Τείχος γκρεμίστηκε.
26_berlin_wallΕίκοσι χρόνια μετά, με την ευκαιρία διαφόρων επετειακών εκδηλώσεων, ο Thierry Noir επέστρεψε για να αποκαταστήσει τη δουλειά εκείνης της δεκαετίας και μαζί τη δουλειά 120 άλλων ζωγράφων στα υπολείμματα του τείχους.

Το έργο του Noir έχει αποτυπωθεί στην ταινία του Βιμ Βέντερς το 1987 με τον τίτλο Wings of desire και αργότερα οι διάσημοι U2 του ζήτησαν να ζωγραφίσει έξι ανατολικογερμανικά αυτοκίνητα Trabant για τις ανάγκες του άλμπουμ τους Achtung Baby, το 1991.

75096cf85fΤο Βερολίνο λειτουργούσε πάντα ως μαγνήτης για τους αρτίστες, όχι μόνον της Γερμανίας, αλλά και του κόσμου. Το αποκαλούσαν μητρόπολη του ντανταϊσμού. Μετά την πτώση του τείχους, αυτή η τάση αυξήθηκε, καθώς συνδυάστηκε με τις χαμηλές τιμές στα ενοίκια των σπιτιών, αλλά και με μια άλλου είδους ελευθερία σκέψης και κίνησης. Η γερμανική πρωτεύουσα εξελίχθηκε σε καταφύγιο εξόριστων μουσικών, επίδοξων συγγραφέων και κινηματογραφιστών χαμηλού προϋπολογισμού.

Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία Γερμανοί θα’θελαν να ξεχάσουν εκείνη την εποχή, ενώ οι νέοι θεωρούν ότι δεν τους αφορά. Χρειάστηκε να περάσει μια ολόκληρη δεκαετία πριν υπάρξουν οι πρώτοι συμπαθούντες, ένα κοινό που αφομοίωσε σημαντικές και αποκαλυπτικές ταινίες, όπως το «Αντίο Λένιν» και «Οι ζωές των Άλλων».

 Η ΙΣΤΟΡΙΑ 

Το πιο γνωστό σύμβολο του Ψυχρού πολέμου, το Τείχος του Βερολίνου, κατεδαφίστηκε σαν σήμερα στις 9 Νοεμβρίου του 1989, σφραγίζοντας με τρόπο εμβληματικό μία από τις πιο σημαντικές στιγμές στη σύγχρονη ευρωπαϊκή Ιστορία.

Κτίστηκε από την κυβέρνηση της Ανατολικής Γερμανίας για να αποτρέψει τους πολίτες της να αυτομολούν από την Ανατολή στη Δύση.

Μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο η Γερμανία χωρίστηκε σε δύο κράτη με τις συμμαχικές δυνάμεις να κρατάνε τον έλεγχο της Δυτικής πλευράς του Βερολίνου που ήταν περικυκλωμένη από την Ανατολική Γερμανία.

Μέχρι το 1961 οι Ανατολικογερμανοί μπορούσαν να κινηθούν ελεύθερα μεταξύ των δύο τμημάτων ανατολικού – δυτικού. Αλλά η καλή ζωή του δυτικού Βερολίνου έκανε τους ανατολικούς να μετακομίζουν εκεί περίπου 20.000 το μήνα.

Στις 12 Αυγούστου 1961 οι αρχές της Ανατολικής Γερμανίας αποφάσισαν να κλείσουν τα σύνορα γύρω από τους δυτικούς τομείς του Βερολίνου με σκοπό να σταματήσουν τη φυγή των κατοίκων.

πηγη

3-33-teixos1

Επισήμως ισχυρίστηκαν ότι το τείχος αποτελούσε μία αντικαπιταλιστική προστασία ως άμυνα της ανατολικής κατά της δυτικής επιθετικότητας.

Το πρωί της 13ης Αυγούστου τα συρματοπλέγματα ήταν εγκατεστημένα. Οι συγκοινωνίες είχαν κοπεί και όλα τα σπίτια στην ανατολική πλευρά των συνόρων εκκενώθηκαν και τα παράθυρά τους κτίστηκαν. Με το χρόνο τα συρματοπλέγματα αντικαταστάθηκαν από έναν τοίχο 3,6μ.

Κατά μήκος του τείχους από την ανατολική πλευρά υπήρχε μία ζώνη ελεγχόμενη από τους φρουρούς γνωστή και ως ζώνη θανάτου με 302 παρατηρητήρια και 20 φυλάκια σε ένα συνολικό μήκος 115μ.

 

Οι φύλακες είχαν τη διαταγή να πυροβολούν όσους έκαναν απόπειρα να δραπετεύσουν με αποτελεσμένα 192 άνθρωποι να σκοτωθούν στην προσπάθεια να καταφύγουν στην Δύση.

Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ

Τους τελευταίους μήνες του 1989 η Σοβιετική Ενωση και όλα τα κομμουνιστικά καθεστώτα παρέπαιαν, με τις ηγεσίες τους να δείχνουν ανήμπορες να αντιστρέψουν την κατάσταση.

Στη Γερμανία ήδη από τις 4 Νοέμβρη πλήθος κόσμου συγκεντρωνόταν κάθε βράδυ στο Τείχος απαιτώντας την κατεδάφισή του.

Στις 9 του μήνα ξεκινά η κατεδάφιση με χιλιάδες πολιτών να βρίσκονται και στις δύο πλευρές, να πανηγυρίζουν, να κλαίνε και να αγκαλιάζονται.

 

Σήμερα, λίγα κομμάτια του Τείχους έχουν απομείνει αφού το μεγαλύτερο μέρος του έχει κατεδαφιστεί. Ολα τα κομμάτια έχουν υποστεί αλλοιώσεις κυρίως από τουρίστες οι οποίοι αφαιρούσαν υλικό από το τείχος για να το κρατήσουν ως σουβενίρ ή να το πουλήσουν.

Μέχρι και σήμερα υπάρχουν καταστήματα σουβενίρ στο Βερολίνο τα οποία πουλάνε μικρά κομμάτια από το τείχος με ή χωρίς πιστοποιητικό αυθεντικότητας.

Το ανατολικό μέρος του τείχους είναι σήμερα καλυμμένο από γκράφιτι.

 

Το 1990, 118 καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο κλήθηκαν να διακοσμήσουν τα τμήματα του Τείχους που δεν είχαν καταστραφεί.

Το 2008, και ενόψει της επετείου των 20 ετών από την πτώση του Τείχους ένα χρόνο αργότερα, ξεκίνησε ένα πολυδάπανο σχέδιο για την αποκατάσταση των τοιχογραφιών αυτών, με τη συμμετοχή μάλιστα και πολλών από τους 118 καλλιτέχνες που δημιούργησαν τα έργα.

Εδώ μπορούν όσοι βρεθούν στο Βερολίνο αυτό το διάστημα να παρακολουθήσουν διάφορα αφιερώματα με τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την πτώση του Τείχους.