«Ο,τι γυαλίζει δεν είναι χρυσάφι κι ό,τι κίτρινο τρώγεται δεν είναι μουστάρδα»

Λιούις Κάρολ«Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων»

Το καλό στην Ευρώπη είναι ότι δεν υπάρχει κάποιο εξαιρετικά καλό νέο. Βusiness as usual. Εξάλλου, τα καλά νέα προϋποθέτουν, εξ αντιδιαστολής, τα κακά. Ωστόσο, στον βαθμό που μας αφορά, η απουσία καλών ειδήσεων προοικονομεί μια ευρεία γκρίζα ζώνη για τις εθνικές κυβερνήσεις και κοινωνίες με μια «κανονικότητα» που μακροπρόθεσμα μόνο καλή δεν είναι.

Αυτό το συμπέρασμα σχετίζεται με τη χαμένη για εμάς δεκαετία και, κυρίως, με τον δεκαετή διακυβερνητισμό της Δεξιάς στην Ευρώπη. Η ευρωπαϊκή κυβερνώσα Δεξιά, εκτός από τον συντηρητισμό, τον μονόδρομο της λιτότητας και την οικονομία της μεζούρας, σήμερα κομίζει στο πολιτικό πεδίο –στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και των ασύμμετρων απειλών– τα εθνικιστικά παλτά στα κράτη-μέλη.

Αυτό επιτυγχάνεται άλλοτε με την ενσωμάτωση στις κατά τόπους πολιτικές εξελίξεις των καθαρά ακροδεξιών πολιτικών και των εκφραστών τους και άλλοτε αφήνοντας τα κόμματα της εθνικιστικής, ρατσιστικής, ξενοφοβικής έως καθαρά φασιστικής μερίδας να λειτουργούν σαν πολιτικοί λαγοί.

Οι «λαγοί» αυτοί, στην κούρσα τους με τη «δημοκρατική» γριά χελώνα, παρασύρουν προς αυταρχικότερες, ολοκληρωτικές, νομικίστικες και αντιδημοκρατικές έως μισάνθρωπες κατευθύνσεις ολόκληρο το φάσμα της ευρωπαϊκής Λαϊκής Δεξιάς ή της φιλελεύθερης Κεντροδεξιάς.

Από το αξέχαστο «γκαρσόνι των Αζορών» και στη συνέχεια πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ-Μανουέλ Μπαρόζο (και νυν υπάλληλο της αμφιλεγόμενης επενδυτικής τράπεζας Goldman Sachs, η οποία ενέχεται στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, την επακόλουθη ύφεση και τα εθνικά χρέη στην Ευρώπη), τον πρόεδρο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ (με βαρύ παρελθόν αρχιτέκτονα και νονού –για να φέρει επενδύσεις, όπως παραδέχθηκε ο ίδιος– του συστήματος φοροαποφυγής των μεγάλων εταιρειών στο Λουξεμβούργο και του παγκόσμιου σκανδάλου LuxLeaks) μέχρι την αμφιλεγόμενη Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία μετονόμασε χαλαρά το περιβόητο χαρτοφυλάκιο του Ελληνα κομισάριου Μαργαρίτη Σχοινά από «Protecting our european way of life» (Προστασίας του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής μας) σε «Promoting our european way of life» (Προώθησης του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής μας), αυτή η Δεξιά έχει αποδείξει την αποτυχία του συστήματός της και, το χειρότερο, έχει νομιμοποιήσει τη λογική ότι οπωσδήποτε «χρειάζεσαι αρπακτικά για να κυνηγήσεις τα αρπακτικά».

Με πιο απλά λόγια, οι άνθρωποι της δεξιάς Ευρωπαϊκής Επιτροπής αυτή τη στιγμή εργάζονται σκληρά, πρώτον για την αυτοσυντήρησή τους και δεύτερον για να μη χάσουν οι συντηρητικές γριές χελώνες το καβούκι τους και πάθουν και αυτές ό,τι έπαθε η προηγούμενη ευρωπαϊκή ηγεμονική εκσυγχρονιστική, μετανεωτερική και μεταπολιτική Σοσιαλδημοκρατία. (Εδώ, η καταραμένη λέξη –που συνεπάγεται την απώλεια του καύκαλου της χελώνας– στο διεθνές και ευρωπαϊκό πολιτικό λεξιλόγιο είναι το «Pasokification», η περιβόητη «Πασοκοποίηση».)

Το αποτέλεσμα, για τη νέα φοβική φάση της Ε.Ε. που βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι η ίδια αμφισβήτηση της καθιερωμένης δημοκρατικής, φιλελεύθερης Κεντροδεξιάς και η μετάλλαξή της σε μια σκληρή, εθνικιστική Δεξιά. Αυτή η φοβική μεταλλαγμένη Δεξιά, με ασυνάρτητο λόγο, άλλοτε «αντισυστημικό», άλλοτε με «νόμο και τάξη», άλλοτε με την ιδέα της Ευρώπης-φρούριο, άλλοτε με ανάκαμψη του μιλιταρισμού λόγω θεμάτων ασφάλειας, υπόσχεται τον παράδεισο της οικονομικής διάχυσης.

Και το κάνει ξιφουλκώντας κατά των απροστάτευτων από τις δυνάμεις της αγοράς, κατά του κράτους ευημερίας, κατά των μεταναστών και προσφύγων, ή στρεφόμενη εναντίον όλων εκείνων των πολιτικών (ενοχοποιώντας κατά βάση τις αριστερές πολιτικές) που αμφισβητούν την υπόθεση του trickle-down economics –δηλαδή, της μείωσης των φόρων για τους πλούσιους και τις μεγάλες επιχειρήσεις ως μέσον, τάχα, για την τόνωση των επιχειρηματικών επενδύσεων, με την υπόθεση ότι «κάτι θα στάξει προς τα κάτω», στην κοινωνία των πολλών.

Υπάρχουν άλλοι δρόμοι; Ναι, υπάρχουν. Αλλά δεν διερευνώνται. Και σίγουρα, η ανθρώπινη ιστορία δεν τελειώνει εδώ. Το υποτιθέμενο «τέλος της» δεν επιβεβαιώθηκε. Πολλοί έχουν μιλήσει για τους ενδιάμεσους δρόμους: από τον Γκίντενς, τον Βαλερστάιν, τον Ούρλιχ Μπεκ έως τον Χάμπερμας, για να σταθώ μόνο σε μερικούς με πολιτικό ακαδημαϊκό βάρος.

Ο Αργύρης Χιόνης είχε μιλήσει γι’ αυτούς τους ενδιάμεσους, τους άλλους τρόπους, στις δικές του «Αφύσικες ιστορίες» (εκδ. Κίχλη, 2010): «Αν δεν σηκώνετε, πότε πότε, το βλέμμα σας στον ουρανό –είχε πει– υπάρχει κίνδυνος να χάσετε θαύματα που συμβαίνουν εκεί πάνω. Αν, πάλι, περπατάτε κοιτώντας συνέχεια ψηλά, υπάρχει κίνδυνος να πατήσετε κάποια παπαρούνα που θάλλει στο πεζοδρόμιό σας».

Αλλά υπάρχουν και άλλες αφύσικες ιστορίες. Η Ευρώπη ζει την «Ιστορία της ψευτοχελώνας» – τη διαβάζετε στο 9ο κεφάλαιο της «Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων». Η βασίλισσα στρεφόμενη στην Αλίκη τη ρωτάει: «– Την ψευτοχελώνα δεν την έχεις δει ακόμα; – Οχι, είπε η Αλίκη.

Δεν ξέρω καν τι είναι μια ψευτοχελώνα. – Μ’ αυτήν κάνουμε την ψευτοχελωνόσουπα, είπε η βασίλισσα». Δεν είναι η πρώτη φορά που η πραγματικότητα ξεπερνάει τη μυθοπλασία. Η Ευρώπη σερβίρει ψευτοχελωνόσουπες – και η ελληνική κυβέρνηση, ομοίως.

EFSYN