Ο μαθητής Hector Berlioz

 Δυο ναπολεόντειες φυσιογνωμίες μαζί με δυο πιανίστριες που μαθαίνουν να μιλούν σωστά ξένες γλώσσες! Θα ήταν χαριτωμένος ο τίτλος! Θα δείτε γιατί…

 Mια συναυλία σύστησε τον Jean-François Lesueur στο κοινό το 1782. Αμέσως συζητήθηκε η μουσική φύση του. Μετά από αρκετές εμπειρίες συναυλιακού χαρακτήρα, το 1786 διορίστηκε χοράρχης της Παναγίας των Παρισίων.

Το 1787 συνέγραψε δυο βιβλία όπου υπερασπίζεται τις ιδέες του σχετικά με την εκκλησιαστική μουσική. Η επιρροή του Lesueur στην ανάπτυξη της μουσικής προσωπικότητας του Μπερλιόζ είναι αναμφισβήτητη. Το 1821, αν και ο Μπερλιόζ έφτασε στο Παρίσι, για να σπουδάσει ιατρική, η μουσική τον απορρόφησε εξ ολοκλήρου. Η αφοσίωση οφείλεται στο ότι ο Lesueur αναγνώρισε αμέσως την προικισμένη, εντυπωσιακή φύση του, τον έπεισε να δουλεύει σκληρά, τον συμβούλευε συνεχώς, δεν τον άφηνε..ήσυχο. Το 1825 λοιπόν ο Lesueur του είπε ακούγοντας ένα έργο του: «δεν θα γίνετε ούτε γιατρός ούτε φαρμακοποιός. Είστε μουσική ιδιοφυΐα! σας το λέω επειδή είναι αλήθεια”

Πέντε χρόνια μετά ο εικοσιεπτάχρονος Μπερλιόζ παρουσιάζει την «Φανταστική Συμφωνία» σε συναυλία, με τον Λιστ ανάμεσα στους ακροατές. Στη συνέχεια, το 1835, ο Μπερλιόζ συνέθεσε ένα έργο για τον Ναπολέοντα, την δεκάλεπτη καντάτα της 5ης Μαΐου, πάνω σε ένα ποίημα του Pierre-Jean de Béranger, έργο όχι από τα σημαντικά του συνθέτη αλλά το οποίο ξαναπαίχτηκε για την επιστροφή της τέφρας του Ναπολέοντα, στις 14/12/1840 και μόνον με αυτή την συσχέτιση του με το ιστορικό γεγονός, το έργο έμεινε στην ιστορία.

Μου αρέσει αυτή η ιστορία! Με κάνει να φέρνω στο μυαλό μου, με κινηματογραφική …άδεια,  τη σύνθεση του Γιόζεφ Χάυδν «Δάσκαλος και Μαθητής» ένα χαμογελαστό σύνολο παραλλαγών, με κεντρικό σημείο το πώς ο μαθητής μαθαίνει να αποκρυπτογραφεί τα μουσικά σημάδια και να παίζει μαζί με τον δάσκαλο του κάποια στιγμή – επιτέλους! ολόκληρο, το συνολικά δεκάλεπτο μουσικό κείμενο, όπως του το διδάσκει. Θα προσθέσω εδώ ότι ο Μπερλιόζ γεννήθηκε έξι χρόνια μετά το θάνατο του Χάυδν.

Josef Haydn, ο δάσκαλος

Θέλω λοιπόν να το πάω… αλλού τώρα, να γίνει κι αυτό «ναπολεόντεια» χαριτωμένο!
Με την γλυκιά μου συνάδελφο από την Γενεύη Olga Stefanova-Berg, μια πιανίστα με πολυεθνική καταγωγή, διασκεδάσαμε τις πρόβες, θυμάμαι, χρησιμοποιώντας τα… μυστικά παιχνίδια των γλωσσών στο διάβα της ζωής μας. Ουκρανικά, νορβηγικά και ιταλικά κυρίως, τα δικά της στοιχεία καταγωγής με μακριά καταγωγή μιας προγιαγιάς από το Ερεβάν. Τη γιαγιά της την έλεγαν Μπερλιοζίν γιατί έμοιαζε πολύ στον Μπερλιόζ, τη μαμά της την φώναζαν Εμπολι γιατί καταγόταν από Καππαδόκη παππού και θύμιζε αριστοκράτισσα πριγκίπισσα όχι στην αυλή του βασιλιά, αλλά στην αυλή του σπιτιού τους..
Εγώ πάλι, την μάθαινα τρελές λέξεις για αρχάριο! Για παράδειγμα το «ουκ εάν με καθεύδει..» και τον ουκ εν τω πολλώ το ευ! Το «φτου σκουλικομυρμηγκότρυπα» δεν το επιχείρησα!

Το παιχνίδι είχε και όρους: έπρεπε όταν έπαιζα το ρόλο του μαθητή να αναπαράγω την εκφορά των λέξεων που μου δίδασκε, κάτι που άλλοτε ήταν εύκολο και άλλοτε… πολύ δύσκολο. Εύκολο το κοτόπουλο στα νορβηγικά, kylling και το σκουλήκι, Worm, αλλά πολύ δύσκολο να πετύχω τον «ύπνο» λέγοντας σωστα søvn. Στα ουκρανικά έλεγα καλημέρα δηλαδή Dobroho ranku (Доброго ранку) σαν να μιλώ… ιταλικά και κάτι σαν κινέζικα το «Καλή όρεξη» -khoroshyy apetyt. Δράμα… η κατάσταση! αλλά драма, dramma και drama, εύκολο, ναι και στην αντικατάσταση, заміна, Zamina!!! όλα καλά μέχρι ενθουσιασμού!
Όταν ερχόταν η ώρα να παίξει εκείνη τη μαθήτρια, άλλαζε το σκηνικό. Η Όλγα έλεγε πολύ εύκολα τις ελληνικές λέξεις που είχαν διπλά ή τριπλά γράμματα, πχ τρία, έστειλα, σύγχυση, παστίτσιο, αλλά καθόλου εύκολα τις άλλες, πχ στο «καλημέρα» γινόταν… νορβηγή, στο «κατάλαβα» γινόταν ουκρανή με πάντα ένα «βγια» προστιθέμενο  στο τέλος. Στο καληνύχτα.. γερμανίδα. Πάντως τα καταφέρναμε εξ ίσου στο bravo, στο ναι, στο αύριο και σε άλλα μικρά παρόμοια, κυρίως στα δανεικά από τα ιταλικά. Μετά εφαρμόζαμε την εμπειρία μας παίζοντας κάθε παραλλαγή στη σύνθεση του Χάυδν, με το ζητούμενο ύφος, άλλοτε εγώ σαν δασκάλα κι άλλοτε εκείνη. Εν τέλει, τελειώνοντας η πρόβα το ρίχναμε στα ιταλικά και ηρεμούσε το γλωσσικό μας ενδιαφέρον μέχρι την επόμενη φορά…

Ακούστε μας εδώ:

Η απόλαυση σε όλο της το μεγαλείο βρίσκεται εκεί που οι μουσικοί συνεργάζονται χαμογελαστά! Αυτό το θυμάμαι να το λέει η Μαρίκα Παπαϊωάννου. Έτσι είναι!!!!