Από τις εκδόσεις PRiNTA και στη σειρά «Στις Πηγές της Γνώσης» κυκλοφορεί για πρώτη φορά στα ελληνικά, με προλεγόμενα και πλούσιο σχολιασμό, το βιβλίο του Ραλφ Ουάλντο Έμερσον με τίτλο Αντιπροσωπευτικοί άνδρες, σε μετάφραση Δήμητρας Σταυρίδου και επιμέλεια Κώστα Αντωνίου.

Η συλλογή απαρτίζεται από διαλέξεις που έδωσε ο σπουδαίος Αμερικανός κατά την περίοδο 1845-1846, κι επικεντρώνεται στην πνευματική συμβολή των μεμονωμένων ατόμων –o ίδιος, άλλωστε, υπήρξε ένθερμος εκφραστής του ατομικισμού– μέσα από το παράδειγμα έξι μεγάλων προσωπικοτήτων: Πλάτων, Σβέντενμποργκ, Μονταίν, Σαίξπηρ, Ναπολέων, Γκαίτε.

Το νόημα των λόγων του, δοσμένο μέσα από μια γλώσσα θερμή και λογοτεχνική, δεν περιορίζεται απλώς στη σκιαγράφηση βιογραφικών πορτρέτων, μήτε σε μια στείρα εξιδανίκευση των προσώπων, αλλά συσπειρώνεται γύρω από τη βασική –και προσδιοριστική για τον ίδιο– ίδεα της ατομικής δημιουργίας κι εμπειρίας ως κινητήριας δύναμης μέσα στον κόσμο.

Με τις εν λόγω διαλέξεις θέλει να εμπνεύσει τους ακροατές του, κι αφήνει παράλληλα μια τεράστια γραπτή παρακαταθήκη, συμβάλοντας στην πρώιμη πολιτισμική «αναγέννηση» της αμερικανικής ηπείρου.

Οι Αντιπροσωπευτικοί άνδρες παραμένουν επίκαιροι – στις μέρες μας, δε, καθώς ολοένα αυξάνεται το χάσμα της επαφής μας με την παράδοση και τις ύψιστες πνευματικές αξίες, αλλά και η κοινωνία πιέζει σαν έμβολο τα άτομα που θέλουν να εκφραστούν, το μήνυμα του Έμερσον συνιστά μια διέξοδο από το κενό.

Ο σύγχρονός του Θορώ έλεγε για εκείνον: «Κριτικός, ποιητής, φιλόσοφος. […] Η ζωή του, ζωή καλλιτέχνη. […] Δεν υπάρχει άλλος καλύτερος κριτής ανθρώπων και καταστάσεων, […] και η επιρροή του στους νέους είναι βαθύτερη απ’ οποιουδήποτε άλλου».

 

Θαυμάζω τους σπουδαίους άνδρες όλων των τάξεων, εκείνους που μάχονται για τις
αλήθειες και τις ιδέες. Μου αρέσουν και οι σκληροτράχηλοι και οι ευγενικοί, «μάστιγες
του Θεού» ή «λατρεμένα παιδιά της ανθρωπότητας».
Οι Αντιπροσωπευτικοί άνδρες (1850) του Ralph Waldo Emerson συνιστούν καθαυτό
μια υπόδειξη ή, καλύτερα, μια μεγάλη υποσημείωση στο βιβλίο της Ιστορίας μας: ότι
τα πρόσωπα γνέθουν τον ιστό της. Έτσι, διαλέγοντας έξι σημαντικές
προσωπικότητες –Πλάτων, Σβέντενμποργκ, Μονταίν, Σαίξπηρ, Ναπολέων, Γκαίτε–,
ο συγγραφέας διαλαμβάνει το θέμα του μέσ’ απ’ τον φακό τού ενός (που όμως κάνει
για πολλούς), και παροτρύνει τον αναγνώστη να σκάψει βαθιά μέσα του και να βρει,
μ’ όλο το απαραίτητο θάρρος, εκείνες τις ποιότητες που θα τον κάνουν να ξεχωρίσει.
Τούτες οι διαλέξεις, συγκεντρωμένες σ’ έναν τόμο, είναι αντιπροσωπευτικές της
πνευματικής κληρονομιάς του Έμερσον, ενός αντιπροσωπευτικού άνδρα της
Αμερικής, κι ο σκοπός τους δεν περιορίζεται μονάχα στο να ιστορήσουν, αλλά, πολύ
περισσότερο, να εμπνεύσουν και να παραδειγματίσουν. Ο αναγνώστης μπορεί να τις
δει ως σπαράγματα βιογραφικά, μα θα ’ταν σκοπιμότερο –κι αποδοτικότερο– να τις
εκλάβει ως έναυσμα ή αφορμή για το άγραφο βιβλίο της δικής του ζωής.