Το αεροδρόμιο έχει μεγαλώσει κατά τι, έχει βελτιωθεί αισθητικά, η γερμανική Lufthansa έχει αναλάβει την διαχείριση της τεχνικής βάσης υποστήριξης, αλλά παραμένει ένα μικρό περιφερειακό αεροδρόμιο, όπως μιας οποιασδήποτε ευρωπαϊκής μεγαλούπολης, όχι πρωτεύουσας χώρας.

Η κάποτε κραταιά αεροπορική εταιρεία της Βουλγαρίας, η BALKAN, δεν υπάρχει πλέον, όπως και ο τουριστικός οργανισμός, Balkan Tourist.

Εικοσιπέντε και κάτι χρόνια μετά.

Οι δρόμοι παραμένουν πάνω-κάτω στην ίδια κατάσταση, σε ορισμένα σημεία τους χειρότεροι, με μεγάλα «μπαλώματα», αλλά έχουν προστεθεί υαλοπετάσματα για τον θόρυβο. Τα περίχωρα-προάστια της Σόφιας έχουν υποκύψει στην «αισθητική Βωβού», και δυστυχώς και κάποια τμήματα του ιστορικού κέντρου της πρωτεύουσας. Ο… εκσυγχρονισμός είναι συνώνυμο των μεγάλων γυάλινων επιφανειών και του αλουμινίου.

Το πάλαι ποτέ λαμπρό Sheraton έχει περάσει εδώ και χρόνια σε χέρια Έλληνα μεγαλοξενοδόχου, έχει μετονομασθεί σε Sofia Balkan κι εκεί όπου λειτουργούσε, στο υπόγειό του, ένα εξαιρετικό καμπαρέ, εφάμιλλο των αντίστοιχων γαλλικών, με τους θαμώνες του να θύουν στο κάλλος καταναλώνοντας μπουκάλια ροζ σαμπάνιας, τώρα ακούγεται ο ήχος της μπίλιας που γυρίζει στην ρουλέτα, ο θόρυβος από τα slot machines και οι μονολεκτικές κουβέντες των παικτών στο τραπέζι του black jack.

«Είναι το καλύτερο στην Σόφια», διαβεβαιώνουν οι γνώστες και προς επίρρωση υποστηρίζουν ότι «όλοι έρχονται εδώ, ακόμη κι από τα άλλα ξενοδοχεία», δείχνοντας με την άκρη του ματιού τους Τούρκους που παίζουν στις διπλανές καρέκλες…
Εικοσιπέντε και κάτι χρόνια μετά.

Η λεωφόρος Λένιν, Στάλιν, Δημητρώφ, κ.λπ, κ.λπ ανιχνεύονται μόνον σε παλαιούς χάρτες της πόλης. Στην θέση τους, η λεωφόρος Βίτοσα, από το ομώνυμο βουνό που δεσπόζει απέναντι, έχει μετατραπεί στην «Ερμού της Σόφιας», πολύ καλύτερη, ως πεζόδρομος, από την αντίστοιχη της Αθήνας. Για τους λάτρεις της κατανάλωσης η ισοτιμία 1 ευρώ προς σχεδόν 2 λέβα, σε συνδυασμό με τις χαμηλές τιμές, είναι μια καλή πρόκληση, αν περιορισθούν στα εγχώριας παραγωγής προϊόντα.

Οι Βούλγαροι και οι ξένοι επισκέπτες καπνίζουν παντού ή σχεδόν παντού. Στα ¾ των καφέ, μπαρ και εστιατορίων το κάπνισμα επιτρέπεται ολικώς ή μερικώς και μόνον στο υπόλοιπο ¼ ισχύει γενική απαγόρευση. Το πρώτο βράδυ πάντως, σε μια διπλοκατοικία που λειτουργεί ως ταβέρνα, απέναντι από τα πάλαι ποτέ βασιλικά ιπποφορβεία, ο επάνω όροφος ήταν ασφυκτικά γεμάτος και μόλις τρείς παρέες στο ισόγειο, όπου δεν κάπνιζαν. Το επόμενο βράδυ, καλεσμένοι σε ένα «γκουρμέ» εστιατόριο στην Μπογιάννα, εκεί που ήταν κάποτε οι επαύλεις των υψηλών αξιωματούχων του καθεστώτος, όλοι κρατούσαν από ένα τσιγάρο ή πούρο στο χέρι, οι γυναίκες είχαν… δραπετεύσει από σελίδες του Playboy και οι άνδρες ήταν φανερό ότι απολάμβαναν τους κόπους της μετατροπής μιας κρατικά ελεγχόμενης οικονομίας σε οικονομία της αγοράς…

«Ένα 10% ζεί καλά, κι ένα ποσοστό 1% απ΄ αυτήν την ομάδα ζεί εξαιρετικά», εξήγησε ο φίλος δίπλα μου, «οι υπόλοιποι προσπαθούν να τα φέρουν βόλτα, όπως μπορούν, με μισθούς και συντάξεις μεταξύ 150 και 700 ευρώ».

Ο Βούλγαρος φίλος μου, δέκα χρόνια μεγαλύτερος μου, είναι ο καλύτερος φίλος που απόκτησα ποτέ. Με πατέρα πρωτεργάτη της «Σοσιαλιστικής Επανάστασης», το όνομα του κοσμούσε πλατείες και δρόμους σε όλη την χώρα και μητέρα Ελληνίδα, ισόβια Πρόεδρο του Βουλγαρικού Ερυθρού Σταυρού, ως το τέλος του βίου της-η Δεξιά του Ζέλεφ δεν διανοήθηκε να την διώξει-ο φίλος μου υπηρέτησε την χώρα του από διάφορες θέσεις, κυρίως στο εξωτερικό κι αντιμετώπισε με απαράμιλλη στωϊκότητα την απόλυση-εκδίωξη του, με μόλις 50 δολλάρια σύνταξη, το 1991-2. Υπουργός στην τελευταία κυβέρνηση των Σοσιαλιστών, ο πλέον στενός συνεργάτης του 32χρονου τότε πρωθυπουργού Ζαν Βίντενοφ, αποσύρθηκε νεότατος από τα δημόσια πράγματα, απογοητευμένος από «την κατάσταση μιας χώρας που δεν αλλάζει με τίποτε».

Όσο κι αν υποφέραμε από το κρύο, με γέμισε περηφάνεια, για τον φίλο μου, το γεγονός ότι χρειασθήκαμε περισσότερο από μια (1) ώρα για να διασχίσουμε πεζή μια απόσταση 500-600 από το ξενοδοχείο σε ένα εστιατόριο, το μεσημέρι του περασμένου Σαββάτου, από τους πολίτες που τον σταματούσαν για να του ευχηθούν, να τον αγκαλιάσουν και να του σφίξουν το χέρι!

Αλλά και ο Βίντενοφ, μέτοχος της ίδιας απογοήτευσης, επέστρεψε στα καθηγητικά του καθήκοντα, έφυγε από την Σόφια για το Πανεπιστήμιο της Φιλιππούπολης, όπου και ζεί μόνιμα.

Οι Βούλγαροι, αφού έκαναν πρωθυπουργό τον παλαιό βασιλιά τους, τον Συμεών Σαξ Κόμπουργκ, μαζεύονται τα βράδια σε ταβέρνες και μπαρ, βρίζουν τον Μπόϊκο Μπορίσοφ, αυτόν τον πρώην σεκιουριτά του Ζίβκοφ και πρώην πυροσβέστη, αναρωτιούνται πόσα χρόνια ακόμη θα τους κυβερνά, αλλά δεν πηγαίνουν και στην κάλπη να επιβάλλουν νέες πολιτικές ισορροπίες. Πίνουν εξαιρετικό ρακί από σταφύλια και εξ ίσου εξαιρετικά κρασιά, σε πολύ καλή τιμή-οι Έλληνες οινοπαραγωγοί αντί να διαμαρτύρονται διαρκώς, ίσως θα ήταν σκόπιμο να μελετήσουν το παράδειγμα της Βουλγαρίας, για το πώς ένα πολύ καλό κρασί σε αξιοπρεπή ταβέρνα δεν ξεπερνά τα 10-12 ευρώ το μπουκάλι-και διακωμωδούν την κατάσταση τους.

Σόφια. Εικοσιπέντε και κάτι χρόνια μετά.

Η «παλαιά φρουρά» του κομμουνιστικού καθεστώτος έχει φύγει από την ζωή, όπως και οι περισσότεροι απ΄ αυτούς που ήταν στην πρωτοπορία της… αντεπανάστασης του 1989-1991 (είχα κάνει συνεντεύξεις με όλους τους). Η Δεξιά του Ζέλιου Ζέλεφ, του πρώτου «δημοκράτη» Προέδρου της Βουλγαρίας, δεν υπάρχει παρά ως ανάμνηση. Οι Σοσιαλιστές, υπό την 50χρονη Κορνηλία Νίνοβα, ψάχνουν και ψάχνονται και το κόμμα «Ελευθεριών και Δικαιωμάτων» του Αχμέτ Ντογάν παραμένει υπολογίσιμη δύναμη στην Βουλγαρία.
Σόφια. Εικοσιπέντε και κάτι χρόνια μετά.

Δεν συναντάς εύκολα αισιόδοξους ανθρώπους. Ίσως να φταίει και η σλαβική μοιρολατρία. Πάντως, η χώρα αδειάζει σιγά-σιγά. Πάνω από 1,5 εκατομμύρια άνθρωποι την εγκατέλειψαν τα τελευταία χρόνια. Υπομένουν την κατάστασή τους, κάποιοι-αρκετοί ίσως- αναπολούν το παρελθόν. Ελάχιστοι ομιλούν για το μέλλον.

Ο Αλέξανδρος και ο Λέκκο έχουν πεθάνει, νεότατοι. Τώρα μόνον αυτός ο Φίλος μου, που το όνομα του αποδίδεται στα ελληνικά, ως «αυτός που ομορφαίνει την Ειρήνη», παραμένει ένας ισχυρός λόγος να ξαναπάω στην Σόφια.

Υ.γ Πώς να γράψεις για τους Έλληνες τουρίστες δίχως να γίνεις προσβλητικός; Αρκετή μια διαπίστωση. Οι γυναίκες ήταν χειρότερες από τους άνδρες τους. Με πλήρη περιφρόνηση στο «καλώς κι ευπρεπώς φέρεσθαι», είτε βρίσκονταν στο εσωτερικό του Καθεδρικού Ναού, είτε στο καζίνο. Κρίμα…

 Δημοσιεύτηκε στη σελίδα του facebook του Δημήτρη Χατζηδημητρίου 

Ο Δημήτρης Χατζηδημητρίου είναι δημοσιογράφος