Ηλίας Μαγκλίνης «Είμαι όσα έχω ξεχάσει», εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 250

Στον Φιλελευθερο

«Η μνήμη της καταστροφής και η μνήμη της δημιουργίας, αυτή η αέναη εναλλαγή, η ανθρώπινη αντίφαση, με τον ίδιο τρόπο που ο νυχτερινός ουρανός είναι μια διαρκής έκπληξη και την ίδια στιγμή ένας διαρκής τρόμος».

Πόσο εφικτό είναι να γίνει η μνήμη καταστροφής, Μνήμη Δημιουργίας; Όσα χρόνια κι αν το προσπάθησε η λογοτεχνία, καλά για την Ιστορία δεν το συζητώ, δεν το κατόρθωσε να κάνει δημιουργική μνήμη τα τραύματα του εμφυλίου.

Μετά από εικοσαετή έρευνα και δεκαεξάχρονη ψυχανάλυση, τον άθλο κατόρθωσε ο Ηλίας Μαγκλίνης, αναζητώντας τα όσα δεν ήξερε και γι’ αυτό δεν θυμόταν, όσα αναγνώριζε όμως ήδη το σώμα βαθιά:

«Ο άρρωστος, πρόωρα γερασμένος γιος, κοιτούσε άναυδος τον νεαρό, ευθυτενή, μέσα στην αλκή της νιότης, πατέρα του, και τους δυο μαζί κοιτούσε αποσβολωμένος ο απορημένος γιος κι εγγονός. Το φως του άγνωστου παππού ερχόταν πράγματι από πολύ μακριά. Κι ας μην ήταν πια αυτός εκεί».

Κατορθώνοντας να κάνει ωσεί παρόντες τον άγνωστο παππού και τον απόντα πατέρα, κάνοντας Τόπο τον Χρόνο και τις πληγές του παρελθόντος Ιστορική Μνήμη κι αποδοχή, τώρα πια.

«Μου αρέσει να σκέφτομαι ότι το βιβλίο αυτό το έγραψα εν μέρει ως αρχαιολόγος και εν μέρει ως αστρονόμος. Και οι δύο ιδιότητες ερευνούν το παρελθόν – όσο κι αν στην περίπτωση των αστρονόμων, ο νους μας πάει στο μέλλον. Κάπου εκεί, παρελθόν, παρόν και μέλλον, μοιάζουν να συγχωνεύονται. Η γλώσσα το κάνει αυτό υπό ορισμένες συνθήκες. Θέλησα να ταξιδέψω πίσω στο χρόνο για να δω λίγο πιο καθαρά τι έχω εμπρός μου.»
Για να κατανοήσει τον μονίμως στα σύννεφα απόντα πατέρα, έπρεπε να θυμηθεί τον σχεδόν άγνωστο, αδικοσκοτωμένο παππού. Να ξαναζήσει την δολοφονία του από την ΟΠΛΑ, να αναστήσει την άγνωστη και σκορπισμένη πια οικογένεια, να επιστρέψει εκεί ακριβώς, στα ταραγμένα χρόνια και στη φωτιά.

Αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι «Ούτε η δολοφονία του Νίκου ήταν κάτι σημαντικό. Ένας ασήμαντος φόνος ήταν, μια ανθυπολεπτομέρεια, μια κοινοτοπία, μια επανάληψη, μια παρανυχίδα ήταν η δολοφονία τού Νίκου Μαγκλίνη στο Αγρίνιο του 1944, στην Ελλάδα τού 1944, στην Ευρώπη τού 1944, στον κόσμο τού 1944. Μια δολοφονία ακόμα ανάμεσα στις τόσες, στις πολλές, στις άπειρες. Απλώς ήταν η δική μου δολοφονία – μάλλον ένας φόνος που έγινε δικός μου, που τον έκανε δικό μου άθελά του ο πατέρας μου, με τη σιωπή του, με την αφηρημάδα και τη λύπη του, με τον περίκλειστο εσωτερικό κόσμο που ήταν ο ψυχισμός του…»
Στις σελίδες της ιστορίας του ξαναζεί όλο το ιστορικό της οικογένειας, ο πατέρας που ήταν κι έφυγε από τον ΕΔΕΣ για να σκοτωθεί άνανδρα στη μέση του δρόμου από την ΟΠΛΑ, ο γιός που πήγε για ένα πενθήμερο στο ΕΛΑΣ κι ύστερα έφυγε όσο μπορούσε πιο ψηλά και πιο μακριά, κι ο συγγραφέας- εγγονός που αναπλάθει τον χαμένο τους χρόνο και μαζί και την χαμένη μας μνήμη, την σκοτεινή και ομιχλώδη εκείνη ιστορική περίοδο, ως αρχαιολόγος και εν μέρει ως αστρολόγος, έντιμα, δίκαια, με το βλέμμα στραμμένο στα αστέρια και στον χρόνο, επώδυνα υπαρξιακά…. [ta υπόλοιπα για όλο το τριήμερο στα περίπτερα]

Η εικόνα ίσως περιέχει: 2 άτομα
Η εικόνα ίσως περιέχει: κείμενο

[ta υπόλοιπα για όλο το τριήμερο στα περίπτερα]