Ο  21ος αιώνας είναι, μεταξύ άλλων,  η εποχή του city marketing, με πολλές πόλεις ανά την υφήλιο να χτίζουν την εικόνα τους, τόσο για τους επισκέπτες, όσο και για τους ίδιους τους κατοίκους τους, με χρήση των σχετικών εργαλείων και στρατηγική για το μέλλον. Ο ρόλος των μουσείων εδώ είναι σημαντικός, καθώς αυτά μπορεί να είναι σύμβολα της πόλης που τα φιλοξενεί (π.χ Λούβρο) ή ακόμα να είναι σύμβολα μιας ιδέας  ή ενός αγώνα (π.χ μουσείο Αννα Φράνκ-Αμστερνταμ). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο και καθώς τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου ανοίγουν πλέον παραρτήματα σε άλλες χώρες, διάφορες πόλεις μπορεί να χρειαστεί να διεκδικήσουν κάποια στιγμή το ίδιο έργο.

Η εφημερίδα της Βαρκελώνης ‘’La Vanguardia ‘’ δημοσίευσε την 01/12/2019 συνέντευξη του προέδρου του Μουσείου Hermitage, Mijail Piotrovski , σχετικά με το προτζεκτ ίδρυσης παραρτήματος του μουσείου στην πόλη. Πρόκειται για ένα σχέδιο που ξεκίνησε το 2012 και εξακολουθεί να παραμένει στα χαρτιά, καθώς οι Αρχές δείχουν να  φοβούνται την οικονομική του αποτυχία. Η αβεβαιότητα οφείλεται και στην καθυστέρηση των σχετικών μελετών-οικονομική, πολιτιστική και πολεοδομική-που θα είχαν βοηθήσει τα ενδιαφερόμενα μέρη να αποκτήσουν πιο ξεκάθαρη εικόνα για τα σχετικά οφέλη και τους κινδύνους. Ο πρόεδρος άνοιξε τα χαρτιά του και εξέφρασε την δυσαρέσκεια του, λέγοντας πως αν η Βαρκελώνη δεν επιθυμεί το παράρτημα του μουσείου, θα βρεθεί άλλη πόλη να το φιλοξενήσει.

Το Hermitage έχει ήδη παραρτήματα σε διάφορες χώρες, μέσω των οποίων χρηματοδοτείται ο κολοσσός που εδρεύει στην Αγία Πετρούπολη. Χώρες όπως η Ολλανδία και η Ιταλία πλούτισαν το πολιτισμικό προϊόν τους χάρη σε αυτή τη συνεργασία και προκαλεί εντύπωση το γεγονός πως καμία χώρα της Ανατολικής Ευρώπης δεν έχει, μέχρι στιγμής, αντίστοιχο παράρτημα. Θα μπορούσε η Ελλάδα να είναι η πρώτη; Αξίζει να το κουβεντιάσουμε.

Με δεδομένο το παράδειγμα της Βαρκελώνης, είναι σοφότερο η οριστική απόφαση για την ίδρυση του παραρτήματος να έχει ληφθεί προτού γίνει η προσέγγιση με τη Ρωσική πλευρά. Τα κύρια ερωτήματα είναι αν πρέπει και πως μπορούμε να ξεκινήσουμε. Οι μελέτες που προαναφέραμε θα βοηθούσαν να κερδίσουμε χρόνο και επιχειρήματα για μια καλή διαπραγμάτευση. Το Hermitage προσφέρει μόνο τα εκθέματα, άρα η οικονομική μελέτη θα είχε μεγάλη βαρύτητα. Πόσους επισκέπτες θα μπορούσε να έχει το παράρτημα ετησίως; Επίσης, από τη μεγάλη συλλογή, ποια έργα τέχνης θα ασκούσαν έλξη στο ελληνικό κοινό και τους επισκέπτες της χώρας; Μήπως το παράρτημα αυτό δεν έχει θέση στον πολιτισμικό χάρτη της Ελλάδας; Και βέβαια, που θα μπορούσε να στεγαστεί το μουσείο;

Η επιλογή του κτιρίου και της γειτονιάς του νέου μουσείου έχει ιδιαίτερη σημασία. Ενα ιστορικό κτίριο σε μια γειτονιά της Αθήνας με ιδιαίτερο χαρακτήρα είναι σίγουρα μια θελκτική πρόταση. Δεν πρέπει να αποκλειστεί η πιθανότητα κατασκευής νέου κτιρίου ούτε άλλες πόλεις της χώρας βέβαια. Είναι αξιοσημείωτο πως για την Βαρκελώνη συζητείται η περιοχή του λιμανιού ‘’διότι δεν υπάρχουν άλλα πολιτισμικά κέντρα κοντά’’ και ‘’για να μπορούν να κάνουν επίσκεψη όσοι καταφθάνουν στο λιμάνι’’. Το υδάτινο στοιχείο δείχνει να ενδιαφέρει τους υπεύθυνους του μουσείου. Το Ιταλικό παράρτημα μεταφέρθηκε από την Φεράρα στη Βενετία, το Ολλανδικό παράρτημα βρίσκεται δίπλα σε ένα κανάλι του Αμστερνταμ και βέβαια η μητέρα Αγία Πετρούπολη είναι λιμάνι και διαθέτει επίσης κανάλια. Μήπως το λιμάνι του Πειραιά ή της Θεσσαλονίκης θα ήταν καλύτερη επιλογή;

Το έργο θα μπορούσε να στηριχθεί σε μια ιδέα που να το κάνει να ξεχωρίζει από την λοιπή προσφορά. Ο Jorge Wagensberg είχε αποφασίσει πως η ιδέα για το Καταλανικό παράρτημα θα ήταν να φέρουμε την Τέχνη και τις Φυσικές Επιστήμες πιο κοντά. Ο θάνατος του εξέχοντα Φυσικού υπήρξε πλήγμα για τον επιστημονικό κόσμο και για το μουσείο που επρόκειτο να διευθύνει. Στην Ελλάδα το παράρτημα θα μπορούσε ίσως να μελετήσει την ιστορία των εικαστικών Τεχνών σε Ελλάδα και Ρωσία και τις σχετικές επιρροές που διαμορφώθηκαν. Μιλάμε συχνά για την πολιτισμική σχέση της χώρας μας με την Ρωσία, πως όμως αυτή αποτυπώθηκε ανά τους αιώνες;

Aναφορικά με τη βιωσιμότητα του, θα ήταν ευχής έργο αν κάποιο από τα μεγάλα ιδρύματα της Ελλάδας συμμετείχε στη χρηματοδότηση των μελετών και της κατασκευής του μουσείου. Στην ιστοσελίδα του Hermitage Amsterdam βλέπουμε πως η ομάδα ‘’είναι περήφανη διότι οι δραστηριότητες του Μουσείου χρηματοδοτούνται με ίδια κεφάλαια και υποστήριξη από την επιχειρηματική κοινότητα και ιδιώτες’’. Το μοντέλο αυτό θα μπορούσε επίσης να ακολουθηθεί και η χώρα μας διαθέτει ικανό πλέον αριθμό επαγγελματιών με σχετική κατάρτιση. Υπάρχει το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζεται για να στηριχθεί ένα τόσο σπουδαίο εγχείρημα. Τι λέτε, αξίζει να προσπαθήσουμε;

 

https://hermitage.nl/en/about-museum/our-mission/

https://www.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/about/!ut/p/z1/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjo8zi_R0dzQyNnQ28DCwMDQ0cDdwDA529TQzNwsz1w8EKDHAARwP9KGL041EQhd_4cP0oVCv8Pb3NDRz9Q0w9_P3DnI2cTaAK8JhRkBsaYZDpqAgA-6kGog!!/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/?lng=en

https://www.lavanguardia.com/cultura/20191201/471980375576/si-no-sale-el-proyecto-de-barcelona-buscaremos-otra-ciudad.html

 

*Ο Διονύσης Δαούσης είναι έλληνας της διασποράς και εργάζεται στο Γιβραλτάρ