Τον περασμένο Μάρτιο έκλεισε τα 100 και, ειδικά για την περίσταση, εξέδωσε τον αυτοβιογραφικό χείμαρρο «Little boy» (εκδ. Doubleday).

Η τελευταία αφορμή για να θυμηθούμε την α`πήχηση του ονόματος Φερλινγκέτι: ίνδαλμα της αντικουλτούρας, δημιουργός του περίφημου εκδοτικού οίκου και βιβλιοπωλείου City Lights στο Σαν Φρανσίσκο, πρώτος εκδότης του Αλαν Γκίνσμπεργκ (με τη δεύτερη έκδοση του «Ουρλιαχτού» να κατάσχεται από τις Αρχές), καθοδηγητής για τη γενιά των μπίτνικ. Γεννημένος στη Μασσαχουσέτη και μεγαλωμένος στο Παρίσι, πέρασε μία χρονιά στο ορφανοτροφείο, έζησε στη συνέχεια με μια πλούσια οικογένεια στο Μπρόνξβιλ και συμμετείχε στην απόβαση στη Νορμανδία υπηρετώντας στο αμερικανικό Ναυτικό.

Με αφορμή τα 100 χρόνια του Λόρενς Φερλινγκέτι ο εκδοτικός οίκος «24 γράμματα» εξέδωσε πρόσφατα μια ανθολογία ποιημάτων του, σε μετάφραση της Ρούμπης Θεοφανοπούλου, η οποία είχε μεταφράσει τα «Ποιήματα» του αμερικανού δημιουργού το 1989 για τον «Πρόσπερο».

Η τωρινή δίγλωσση έκδοση περιλαμβάνει το σημείωμα του ίδιου του Φερλινγκέτι «Η σύγχρονη ποίηση είναι πεζή (αλλά λέει πολλά…)» του 1981, απ’ όπου το χαρακτηριστικό απόσπασμα: «Η σύγχρονη ποίηση είναι πεζή γιατί έχει έναν ήχο πνιγμένο, όπως κι ο κάθε άντρας ή γυναίκα της πόλης που η ορμή της ζωής τους βυθίζεται και πνίγεται μέσα στην αστική ζωή.

Η σύγχρονη ποίηση είναι πεζή γιατί δεν έχει duende, το σκοτεινό πνεύμα της γης και του αίματος, καμιά ψυχή σκοτεινού τραγουδιού, κανένα μουσικό πάθος». Ανθολογούνται ποιήματα από εννέα συλλογές σε μια περίοδο 40 χρόνων: από τις «Εικόνες του κόσμου που έφυγε» (1955) ως τα «Νέα ποιήματα» (1993).

Από το «Κόνεϊ Αϊλαντ του μυαλού» (1958) το παρακάτω απόσπασμα:

Μόνιμα ριψοκινδυνεύοντας να γελοιοποιηθεί

ή να πεθάνει

κάθε φορά που δίνει παράσταση

πάνω από τα κεφάλια

του κοινού του

ο ποιητής σαν ακροβάτης

σκαρφαλώνε στη ρίμα

σ’ αυτό το ψηλό σκοινί που έφτιαξε μονάχος του

και ισορροπώντας στις ευθείες των βλεμμάτων

πάνω από μια θάλασσα προσώπων

προχωρεί

προς την άλλη άκρη της μέρας

κάνοντας κόλπα αεροπλανικά

και δήθεν γλιστρήματα του ποδιού

και άλλα τέτοια θεατρινίστικα

κι όλα αυτά χωρίς να κάνει σφάλμα

πουθενά

γιατί μπορεί σκοινί να μην υπάρχει

 

Γιατί είναι ο υπέρ ρεαλιστής

που πρέπει οποωσδήποτε να μάθει

την τεντωμένη αλήθεια

πριν κάνει ακόμα κάποιο βήμα ή πάρει κάποια στάση

προχωρώντας υποτίθεται

προς μια ακόμα ψηλότερη κούνια

όπου η Ομορφιά στέκει και περιμένει

σοβαρή

πριν ξεκινήσει το πήδημά της στο κενό

Κι αυτός

ένας μικρούλης Σαρλώ

που ίσως πιάσει ίσως και να μην πιάσει

την ωραία αιώνια μορφή της

καθώς αυτή έχει δέσει τα πόδια και έχει ρίξει το κορμί της

στον άδειο αέρα

Λόρενς Φερλινγκέτι
100 χρόνια ποίηση
Μτφ. Ρούμπη Θεοφανοπούλου
Εκδ. 24 γράμματα, σελ.191
Τιμή 16 ευρώ

Βιογραφία

Γεννήθηκε στις 24 Μαρτίου του 1919 στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Ήταν το πέμπτο παιδί Ιταλού μετανάστη από την Λομβαρδία της και Γαλλίδας μητέρας. Ορφάνεψε γρήγορα, υιοθετήθηκε από θείους του και μεταφέρθηκε στο Στρασβούργο όπου πέρασε τα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής του. Ξαναγυρίζοντας στην Αμερική μπήκε εσωτερικός σε μια μεσοαστική οικογένεια καθηγητών, τους Μπίσλαντ και έμεινε μαζί τους μέχρι που τελείωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας και πήρε το πτυχίο του στη φιλολογία το 1941.

Αμέσως κατατάχθηκε στο ναυτικό. Έλαβε μέρος στην απόβαση της Νορμανδίας και δούλεψε για την Αντίσταση μαζί με τους ελεύθερους Γάλλους και Νορβηγούς. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Γκρίνουιτς Βίλατζ, σπουδάζοντας παράλληλα στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια ως το 1947. Το 1948 πήγε στο Παρίσι για να κάνει το διδακτορικό του στη Σορβόννη. Εκεί άρχισε να γράφει το πρώτο του μυθιστόρημα – το «Her», που εκδόθηκε 12 χρόνια αργότερα- και να μεταφράζει Πρεβέρ.

Παντρεύτηκε μια Αμερικανίδα φοιτήτρια και γύρισε στο Σαν Φρανσίσκο. Έγραφε κριτική τέχνης σε περιοδικά, έκανε παρέα με εξπρεσιονιστές ζωγράφους και παρακολουθούσε τις ποιητικές συγκεντρώσεις της πόλης. Δημιουργήθηκε έτσι ο πυρήνας του ποιητικού κινήματος του Σαν Φρανσίσκο.

Δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα στην τοπική επιθεώρηση City Lights. Μαζί με τον διευθυντή του περιοδικού ίδρυσε το βιβλιοπωλείο City Lights Books το 1953 με σκοπό να ειδικευτούν στις «ποιητικές εκδόσεις τσέπης». Δυο χρόνια αργότερα ξεκίνησε τις ομώνυμες εκδόσεις, που τα επόμενα χρόνια θα γίνονταν το βήμα των σημαντικότερων ποιητών και συγγραφέων μπητ και εναλλακτικής λογοτεχνίας και ποίησης.

Το βιβλιοπωλείο, μαζί με τις εκδόσεις, αποτέλεσε τουλάχιστον για μια δεκαετία κύριο φυτώριο, μέρος ζύμωσης και έκφρασης της νέας αμερικανικής κουλτούρας των δεκαετιών ’50-’60 για τη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ. Εκεί ένωσε τις δυνάμεις του με τους Αλεν Γκίνζμπεργκ, Κένεθ Ρέξροθ και Τζακ Κέρουακ, που είναι και ο βασικός πυρήνας της γενιάς των ποιητών Μπιτ. Το 1955 ο Ferlinghetti τύπωσε το πρώτο του βιβλίο «Εικόνες του κόσμου που έφυγε».

Έχει ταξιδέψει σε όλον τον κόσμο διαβάζοντας ποίηση, έχει λάβει μέρος σε ταινίες και ζωντανές ηχογραφήσεις, είναι εκδότης και φίλος πολλών beat (και μη) ποιητών. Επηρεάστηκε ιδεολογικά, μεταξύ άλλων, από το βουδισμό. Έχει εκθέσει αρκετές φορές έργα ζωγραφικής του. Απ’ το συγγραφικό του έργο ξεχωρίζουν η ποιητική συλλογή A Coney Island Of The Mind του 1958 που μεταφράστηκε σε εννιά γλώσσες και έχει πουλήσει ένα εκατομμύριο αντίτυπα, και η συλλογή Landscapes Of Living And Dying που έχει βραβευτεί στην Αμερική. Έχει γράψει επίσης θεατρικά έργα. Έγινε τιμητικό μέλος της ομάδας Εικόνα και Ποίηση το 2009. Άνθρωπος της δράσης, πολιτικοποιημένος και ειρηνόφιλος, είναι ευρύτατα γνωστός στην Ευρώπη και στην Αμερική.

Στην Ελλάδα έχουν εκδοθεί τα έργα του:

  • «Εφτά Μέρες στη Νικαράγουα» (οδοιπορικό, εκδ. Αίολος 1985)
  • «Έρωτας τις μέρες της οργής» (μυθιστόρημα, εκδ. Απόπειρα 1991)
  • «Αυτά είναι τα ποτάμια μου» (ποιήματα, εκδ. Καστανιώτης 1995)
  • «Λαϊκά μανιφέστα» (δοκίμιο, εκδ. Ελεύθερος Τύπος)
  • «Ποιήματα» (εκδ. Νεφέλη 1981)
  • «Ποιήματα (εκδ. Πρόσπερος 1989)
  • «Αμέρικους (εκδ. Οδός Πανός 2008)