Γράφει η `Εφη Αγραφιώτη

Δεν υποτιμώ την ανάγκη του ακροατή να απολαμβάνει μουσική που προέρχεται από τον κόσμο των ήχων που με άνεση το αυτί αναγνωρίζει ως οικείες. Φτάνει; αναρωτιέμαι συχνά. Είναι αρκετό το να ακούμε όσα αναγνωρίζουμε και μόνον αυτά;

Αποκλείεται να υπάρχουν μουσικές συνθέσεις που, στοιβαγμένες ανάμεσα σε χιλιάδες καταποντισμένες άλλες σελίδες, κρύβουν ομορφιά; Που ακουμπούν με τρόπο ίσως διαφορετικό τις χορδές μας αλλά μπορούν να κεντρίσουν ταυτόχρονα την επιθυμία της ανακάλυψης αυτού του «κάτι» που δεν εκτιμήσαμε έως τώρα, ή που δεν συνειδητοποιήσαμε ότι είναι ελκυστικό;

Είναι συναρπαστικό να σκεφτεί ο ακροατής ότι ένα «άγνωστο μουσικό έργο» θα καταγραφεί με τη λεζάντα «αυτή είναι η πρώτη φορά»! η μουσική αυτή θα έχει εμφανιστεί μπροστά μας προερχόμενη από τα έγκατα του κόσμου των δημιουργών, 100, 150, 250 χρόνια αφότου δημιουργήθηκε! Σκέφτομαι ότι για χιλιάδες έργα μουσικής, αν δεν υπήρχε «η πρώτη φορά», δεν θα υπήρχε καμία φορά. Αυτό έχει συμβεί και σε έργα που σήμερα θεωρούνται μεγάλης αξίας.
Όταν λοιπόν μπορούμε, ας ανοίγουμε δρόμο για να αποκατασταθεί μια ανισορροπία, όπως αυτή της διαρκούς υποτίμησης των συνθετριών της γης ολόκληρης αλλά, εν προκειμένω, των συνθετριών μας.

Στις 8 Φεβρουαρίου, στο Ωδείο Αθηνών, είστε όλοι ευπρόσδεκτοι. Ένα είναι σίγουρο, ότι θα ανακαλύψετε τρεις δεκάδες σχεδόν, άγνωστα τραγούδια
Στη συναυλία αυτή, παραγωγή της Εναλλακτικής σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, που είναι η δεύτερη μετά την περυσινή (14-2-2019), η εκλεκτή σοπράνο (και αξιολάτρευτη συνεργάτρια, τονίζω) Μυρσίνη Μαργαρίτη κι εγώ θα παρουσιάσουμε τραγούδια γυναικών, όμορφες εμπνεύσεις  της τόσο αγαπητής στο κοινό Λένας Πλάτωνος, της εντελώς άγνωστης Ερης Μαρκουίζου από την Πόλη, της Ελένης Λαμπίρη, κόρης του κεφαλλονίτη συνθέτη Γεωργίου Λαμπίρη και εγγονή από μητέρα του σατιρικού ποιητή Ανδρέα Λασκαράτου, της γλυκιάς Μαρίας Καλογρίδου, της εντυπωσιακής και στις συνθέσεις της Λίλας Λαλαούνη, της πατρινής Βασιλικής Φιλιππαίου, διαδόχου του Κωνσταντίνου Κυδωνιάτη στο τιμόνι της «Φιλαρμονικής Εταιρίας-Ωδείο Πατρών. Με την ιδιότητα της συνθέτριας, θα βρίσκεται μαζί μας η Ιρμα Κολάση, μια θρυλική μέτζο με σοβαρές σπουδές, μαγική φωνή, πάθος για τη διδασκαλία, που δέσποσε στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα διαγράφοντας μια πρωτυπική καριέρα σε όλο τον κόσμο. Η «Θλίψη» της, γράφτηκε στα πολύ δύσκολα χρόνια που πέρασε στην Αθήνα, το 1942.

Από τις γυναίκες με ελληνική καταγωγή – ων ουκ έστιν αριθμός-, στο πρόγραμμα φιλοξενούνται η εντυπωσιακή Vivien Lambelet, κόρη του Ναπολέοντα Λαμπελέτ, η λυρική Mansi Barberis, η Linda Ioanna Kouvaras από τη Μελβούρνη, με τον θεατρικό, δυναμικό, ιδιαίτερο προσωπικό ήχο, η σπουδαία πιανίστα, λυρική τραγουδίστρια και δασκάλα Maria Taban-Chefaliadi, η «αναγνωρίσιμη» τα τελευταία 5-6 χρόνια Mario Foscarina-Damaschino με τις πανέμορφες μελωδικές πινελιές της και η αδελφή του Ιωάννη Γεννάδιου, η Cleonice Gennadios, μουσικός, με σπουδές στη Δρέσδη και το Μόναχο, ζωγράφος και γλύπτρια. Η ελαιογραφία του Γερμανού ζωγράφου Ludwig Thiersch που βρίσκεται στην δική μας Εθνική Πινακοθήκη, με τίτλο Κλεονίκη Γενναδίου (1854), μας παρουσιάζει με ιδανικό τρόπο την φιγούρα της, όταν ήταν είκοσι τεσσάρων ετών.

Ανέφερα την Λένα Πλάτωνος παρουσιάζοντας τις συνθέτριες της συναυλίας. Πόσοι αναγνωρίζουμε άραγε τα υπέροχα τραγούδια σε ποίηση Καβάφη και Καρυωτάκη της εντυπωσιακά ευαίσθητης και ταλαντούχας αυτής γυναίκας; Λίγοι, νομίζω … Ποιος ανάμεσά μας δεν αναγνωρίζει όμως το Μπιζέλι της που χορεύει τσιφτετέλι; Δεν υπονοώ διόλου ότι δεν είναι όμορφο τραγούδι, υπογραμμίζω όμως ότι εκτός από αυτό, η Πλάτωνος συνέθεσε όμορφα τραγούδια που αγνοούνται ή που δεν έχουν πάρει τη θέση που τους αρμόζει, επειδή απλώς δεν παρουσιάζονται στο κοινό. Αν το Μπιζέλι δεν χόρευε τσιφτετέλι στο Τρίτο και δεν καλλιεργούσε η τότε ακμάζουσα δισκογραφία την όμορφη μακρόχρονη σταθερή επικοινωνία με το κοινό, πόσοι θα το γνώριζαν; Δεν μπορώ να απαντήσω, αλλά μπορώ να είμαι βέβαιη ότι αδικούμε την Πλάτωνος. Εμείς θα παρουσιάσουμε τον δικό της Καρυωτάκη. Θα ανακαλύψετε τον παλμό του λόγου του, μέσα από απλές, λιτές νότες γεμάτες ευαισθησία. Αυτό είναι Μεγαλείο στην τέχνη του τραγουδιού.

Το φιλόξενο Globalview μας δίνει την ευκαιρία αυτό το μήνα, να σκιαγραφήσουμε τις συνθέτριες της συναυλίας. Πιστεύω ότι αυτές οι μικρές σκιαγραφήσεις θα βοηθήσουν τους ακροατές σαν σκηνικό, για να εμφανιστεί η μουσική τους προσωπικότητα, στην συναυλία της 8ης Φεβρουαρίου.

Η Linda Ioanna Kouvaras ανήκει πάνω-κάτω στη γενιά της Λένας Πλάτωνος. Γεννήθηκε στην Μελβούρνη από πατέρα Έλληνα μετανάστη στην Αυστραλία, αλλά η ίδια δεν μιλάει ελληνικά αν και γνωρίζει πολλά για την Ελλάδα και έχει αγαπημένους συγγενείς με τους οποίους επικοινωνεί, στην Αυστραλία και στην Ελλάδα. Την απασχόλησε από μικρή και την απασχολεί η μουσική με πάθος. Η Λίντα επικεντρώθηκε κατά διαστήματα στη μουσική για φωνή και πιάνο ή άλλα σύνολα. Τα τελευταία χρόνια ασχολήθηκε και με την Punk και New Wave μουσική έκφραση. Οι αναζητήσεις ενός μουσικού οδηγούν κάποια στιγμή να εμφανιστεί το ιδιαίτερο χρώμα της συνθετικής ταυτότητάς του, είναι γεγονός!

Διδάσκει στο μουσικό τμήμα του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης. Τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα στρέφονται στην αυστραλιανή μουσική και στη σχέση φύλου και μουσικής. Είναι συντάκτρια του ακαδημαϊκού περιοδικού Current Issues in Music.
Επιλέξαμε δυο μέρη του έργου της «Art and Life» για τη συναυλία. Τα μέρη του μεγάλης διάρκειας έργου αυτού στέκουν άνετα κατά μόνας στις συναυλίες. Διαλέξαμε δυο εκρηκτικά τραγούδια, που χτίζουν μεταξύ τους ένα συνδυασμό τραγουδιού με αφηγηματικό πλεονέκτημα. Έχουν έντονα φεμινιστικό λόγο και ζωγραφίζουν την Κουβαρά ως μια γυναίκα με πληθωρική προσωπικότητα και διεισδυτική ματιά. Το Art and Life παίχτηκε ολόκληρο για πρώτη φορά το 2003, με την συνθέτρια στο πιάνο.

Η Maria Taban-Chefaliadi αδικείται μένοντας στην απόλυτη σιωπή. Ήταν μια σπουδαία, ασυνήθιστα δυναμική για την εποχή της προσωπικότητα και τεράστια προσφορά. Γεννήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 1863 στο Ιάσιο και πέθανε στις 11 Ιουνίου 1932 στο Βουκουρέστι. Από τις καλύτερες σολίστ πιάνου και λυρική τραγουδίστρια, από τις εμπνευσμένες καθηγήτριες αλλά και συνθέτρια έργων για πιάνο και τραγουδιών. Μετά τις μουσικές σπουδές στη Ρουμανία πήγε το 1883 για σπουδές στην Akademie fur Musik und Darstellende Kunst της Βιέννης.

Θα λέγαμε κάπως γενικά, ότι στα χρόνια που δούλεψε ως μουσικός μοίρασε τη δραστηριότητά της ανάμεσα στο λυρικό τραγούδι και το πιάνο. Τα υπηρέτησε ως ερμηνεύτρια και ως καθηγήτρια. Οι πληροφορίες για την ζωή της είναι περιορισμένες, δυστυχώς. Η αναφορά αυτή δίνει πάντως την ευκαιρία να σας πληροφορήσω ότι οι ελληνίδες μουσικοί που εργάστηκαν και έζησαν στη Ρουμανία είναι συντριπτικά περισσότερες σε ποσοστό, από τις ελληνίδες που δραστηριοποιήθηκαν στις άλλες βαλκανικές χώρες. Αυτό δεν είναι δική μου διαπίστωση, ο Θωμάς Ταμβάκος, το έχει ερευνήσει και το αναφέρει. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που αφιέρωσε σαράντα χρόνια ζωής για να ανακαλύψει έργα και συνθέτες ελληνικής καταγωγής. Το αρχείο του είναι κόσμημα για τον μουσικό πολιτισμό μας. Τον ευχαριστούμε για την βοήθεια που μας προσέφερε και σε αυτό το πρόγραμμα.

Είμαστε χαρούμενες, που θα σας παρουσιάσουμε τις φετινές επιλογές μας στις 8 Φεβρουαρίου, στο Ωδείο Αθηνών. Αδημονούμε!