Η Ρίτσα Μασούρα συνομιλεί με την Θεσσαλή εικαστικό Γεωργία Μπλιάτσου (Αυτές τις μέρες,η Γ. Μπλιάτσου συμμετέχει στις ΔΙΑΧΡΟΝΙΕΣ μαζί με άλλους Θεσσαλούς εικαστικούς στο Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, στην Πειραιώς, Αθήνα) 

 

Γεωργία Μπλιάτσου

Ο Πητ Μοντριάν έλεγε ότι η τέχνη θα εξαφανίζεται στο βαθμό που η ζωή θα αποκτά περισσότερη ισορροπία. Άραγε προέβλεψε σωστά ο πρωτοποριακός Ολλανδός ζωγράφος ή διαψεύστηκε από τις εξελίξεις;

 

Στη ζωγραφική, ο Μοντριάν (Piet Mondrian), αναζητούσε το συγκερασμό της ζωγραφικής με τους πνευματικούς και φιλοσοφικούς στοχασμούς του ¨θεοσοφία¨. Αυτό, βέβαια, απέχει πολύ από τη σημερινή πραγματικότητα. Ζούμε στην εποχή των εικόνων, όπου το εφήμερο και το γρήγορο είναι αυτό που εντυπωσιάζει. Η θεοσοφία διδάσκει ότι η θρησκεία, η φιλοσοφία, η επιστήμη, οι τέχνες, το εμπόριο, η βιομηχανία, η φιλανθρωπία οδηγούν τους ανθρώπους ακόμα πιο κοντά στο ¨θείο¨. Σήμερα, η κοινωνία δεν εξελίσσεται με γνώμονα την ισότητα και την πνευματική εξέλιξη. Αισθάνομαι, λοιπόν, ότι δεν μπορούσε ο Μοντριάν να προβλέψει την εποχή μας και για αυτό διαψεύστηκε ή τον διαψεύσαμε.

Ο ρόλος της τέχνης γενικότερα και ειδικότερα της ζωγραφικής έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση μιας στοιχειώδους κοινωνικής συνοχής σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής και πολιτιστικής κρίσης στην Ελλάδα;

Θεωρώ ότι ο ρόλος της μουσικής είναι και ήταν σπουδαιότερος στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Το δημοτικό τραγούδι, ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Χατζηδάκης είναι σαφή παραδείγματα συγκεκριμένων εποχών και πολιτικών καταστάσεων που διατήρησαν τη συνοχή. Την εποχή της ευμάρειας σίγουρα η ζωγραφική έπαιξε τον ρόλο της και χαρακτήρισε τον ¨νεόπλουτο Έλληνα¨. Βεβαίως και υπάρχουν συλλέκτες και άνθρωποι που αγαπούν τη ζωγραφική, που επισκέπτονται γκαλερί και που παρακολουθούν την εξέλιξη των ζωγράφων, ωστόσο αυτοί αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό στην Ελλάδα. Η στάση των πολιτικών στη χώρα μας αδιαφορεί για τη ζωγραφική (π.χ. το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, η Πινακοθήκη είναι κλειστά επί χρόνια), γεγονός που εντείνει την έλλειψη της τέχνης στην κοινωνική συνοχή.

Πότε κυρία Μπλιάτσου κτύπησε μέσα σας το καμπανάκι της ζωγραφικής;

Είχα την τύχη να μεγαλώσω σε ένα σπιτικό που ήταν πολύ πλούσιο σε ερεθίσματα πάσης φύσεως. Θεωρώ κάποιους σταθμούς γνωριμιών για την εξέλιξή μου. Ένας από αυτούς ήταν ο εικαστικός Γιάννης Μίχας, ο οποίος μας επισκεπτόταν πολύ τακτικά και τα δώρα του ήταν περισσότερο βιβλία Τέχνης. Επίσης, ο συλλέκτης και ιατρός  Γιώργος Κατσίγρας, ήταν οικογενειακός φίλος. Κάθε επίσκεψη στην κλινική του ήταν επίσκεψη σε μουσείο: έχω ακόμα μνήμες από τους διαδρόμους, οι τοίχοι των οποίων ήταν κατάμεστοι από ζωγραφικά έργα που έφταναν έως το δάπεδο. Η αγάπη και το ενδιαφέρον για τη φωτογραφία και τα βιβλία ήταν οικογενειακή μας παράδοση. Ο πατέρας μου είχε φωτογραφικές μηχανές, με τις οποίες έβγαζε πολλές φωτογραφίες. Οι φωτογραφίες του Τλούπα μου ήταν γνώριμες από μικρή ηλικία. Ακόμη, τα έργα του Αγήνορα Αστεριάδη, τα έβλεπα στο σπίτι στενού συγγενούς που επισκεπτόμουν συχνά. Ο Πλάτωνας, η Μπλαβάτσκι, ο Κρισναμούρτι, ο Τολστόι, ο Χέμινγουεϊ, ο Αβέρωφ, ο Σκαρίμπας και αργότερα ο Μποστ, ήταν χαραγμένα ονόματα στο μυαλό μου που άκουγα ή κρυφάκουγα στις συζητήσεις των μεγάλων. Επιπλέον, ένα από τα μεγάλα ερεθίσματα ήταν η αγάπη του πατέρα μου για τη Θεσσαλική γη και την καλλιέργειά της, γεγονός που συνεπάγεται την καθημερινή επαφή μου με ανθρώπους που σχετίζονταν με αυτή, όπως γεωπόνους, εργάτες, μηχανοδηγούς, εμπόρους κ.α. με αποτέλεσμα να έχω ένα πλούσιο απόθεμα εικόνων από τη ζωή στα χωράφια. Όλα αυτά τα ερεθίσματα, ίσως, συνέβαλαν στο να ενισχυθεί η ήδη υπάρχουσα καλλιτεχνική ανάγκη μου.

Αποκτήσατε νωρίς πρότυπα; Κι αν ναι, σας φάνηκαν χρήσιμα κατά τη διάρκεια των πρώτων σας αναζητήσεων;

Ο Μοντιλιάνι, ο Βαν Γκογκ, ο Γκογκιέν ήταν οι ζωγράφοι που μου άρεσαν, όχι μόνο για τη ζωγραφική τους, αλλά και για τον τρόπο ζωής τους. Όσο μεγάλωνα προστέθηκε πλήθος άλλων καλλιτεχνών-δασκάλων που συνέβαλαν στις προσωπικές μου αναζητήσεις και στη διαμόρφωση της εικαστικής μου προσωπικότητας.

 Σήμερα, ύστερα από μια δυναμική πορεία στο χώρο της ζωγραφικής, ποια είναι κατά τη γνώμη σας τα δυνατά σας σημεία; Τι σας μαγεύει τελικά περισσότερο κι αν αυτή τη δυνητική μαγεία αποτυπώνετε στη δουλειά σας;

Αυτό που με ενδιαφέρει σήμερα είναι η ταυτότητα και η ιστορική μνήμη. Η ζωγραφική δεν είναι μόνο η τεχνική και οι δεξιότητες του καλλιτέχνη. Έχει να κάνει και με την πνευματική ωριμότητά του. Συμφωνώ, λοιπόν με τον Μοντριάν ¨είναι δρόμος προς την ολότητα της ανθρώπινης ύπαρξης¨. Αυτό είναι κάτι που επιδιώκω να αποτυπωθεί στα έργα μου.

Πώς θα περιγράφατε εσείς προσωπικά την καλλιτεχνική σας εξέλιξη;

Η καλλιτεχνική μου εξέλιξη έχει να κάνει και με την προσωπική μου εξέλιξη. Στην αρχή ήταν χαοτική, αργότερα έγινε πιο καθαρή, τώρα, πλέον, είναι συνειδητή, με την έννοια ότι έχω επιλέξει τον τρόπο ζωής μου και λέω ¨έχω¨ γιατί δεν καθορίζεται από τα ¨θέλω¨ άλλων  προσώπων, αλλά είναι αποτέλεσμα προσωπικών επιλογών.

Να τολμήσω να ρωτήσω κυρία Μπλιάτσου: τη φοβηθήκατε τη ζωγραφική Βρεθήκατε ποτέ αντιμέτωπες οι δυο σας μέσα στο ίδιο δωμάτιο, εννοώ σε φάση αντιπαλότητας;

Πολλές φορές στο παρελθόν είχα αντιπαλότητα. Λέγοντας αυτό, εννοώ ότι γίνεται οδυνηρό όταν έχεις δουλέψει πολλές ώρες σε έναν καμβά και φτάνεις στο σημείο να ακυρώσεις το έργο σου. Αυτό είναι το σημείο 0. Αφενός, μεν, είναι τραγικό, αφετέρου, μου έμαθε να ορμάω κατευθείαν στους φόβους μου. Ναι, είναι πάλη. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, συμβαίνει όλο και λιγότερο. Ίσως, είμαι πιο ανοιχτή στους πειραματισμούς. Η ζωγραφική θέλει θάρρος και δύναμη, να πεις ¨δεν τα κατάφερα¨. Από την άλλη, αναζητώ την ειλικρίνεια και θεωρώ ότι είναι πολύ σπουδαίο να λέει κανείς “μέχρι εδώ μπορώ¨. Έτσι, κάθε έργο είναι και μια υπόσχεση ότι θα είναι καλύτερο από το προηγούμενο.

Επιδιώκετε στα έργα σας συμβολισμούς, εμφανείς συμβολισμούς ή αφήνετε τον φιλότεχνο να δει αυτός εκείνο που θέλει να δει;

Ο θεατής βλέπει αυτό που θέλει να δει. Πολλές φορές, οι ερμηνείες του συμπίπτουν με τις δικές μου και άλλες φορές όχι. Βεβαίως, η ζωγραφική μου είναι ρεαλιστική. Η θεματική μου μπορεί να έχει περισσότερους συμβολισμούς από ότι το έργο. Αναφέρομαι στην ενότητα με τη φύση, όπου απεικονίζω περιστέρια, κοκόρια, λουλούδια, μήλα, ρόδια, καράβια. Αυτό που με ενδιαφέρει πιο πολύ είναι η εξέλιξη των παραπάνω συμβόλων και της σημασίας τους στο πέρασμα του χρόνου.

Πείτε μου: υπάρχει φανταστική πραγματικότητα κι αν ναι, η ζωγραφική σας την προσεγγίζει ή αρκείστε στον «ανηλεή» πραγματισμό;

Ναι, υπάρχει φανταστική πραγματικότητα. Είναι ο κόσμος που ονειρευτήκαμε παιδιά και συνεχίζουμε ως ενήλικες. Ο φαντασιακός αυτός κόσμος μας κρατά συνειδητά ενεργούς και δημιουργικούς. Αντίθετα, η σκληρή πραγματικότητα είναι ασήκωτο φορτίο, που σε εμποδίζει από τα να δημιουργήσεις.

Πόσο δυνατή παραμένει η παιδική μνήμη τότε που ο γενέθλιος τόπος ,η Λάρισα, ήταν όλος ο κόσμος σας; Το ρωτώ γιατί κατά την ταπεινή μου γνώμη σε ορισμένα έργα σας υπάρχει έντονο το στοιχείο της νοσταλγίας και της αθωότητας.

Σίγουρα την αθωότητα τη θεωρώ μεγάλο πλεονέκτημα. Η αθωότητα περιέχει δύναμη, σιγουριά και αγάπη, ενώ ο φόβος κρύβει ανασφάλεια και πολλά αρνητικά συναισθήματα. Όπως ανέφερα και παραπάνω, ο τόπος που μεγάλωσα έγινε μια τεράστια βιβλιοθήκη εικόνων, συναισθημάτων, αρωμάτων, από την οποία αντλώ στοιχεία και αποτυπώνω στα έργα μου. Η επιλογή των ενοτήτων που έχω μέχρι σήμερα παρουσιάσει είναι νοσταλγικές μνήμες που αποτυπώνω στα έργα μου.

 Και κάτι ακόμη που το ρωτώ συχνά. Σας απασχολεί η κλιματική αλλαγή; Αγωνιάτε; Την αποτυπώνετε στα έργα σας;

Ανησυχώ για την κλιματική αλλαγή, που εξελίσσεται ραγδαία, αλλά αυτό που με ανησυχεί περισσότερο είναι οι εμφανείς και τεράστιες αλλαγές που σχετίζονται με την τροφή, όπως οι καταστροφή και η μόλυνση των καλλιεργειών, ο έλεγχος και η επέμβαση στους σπόρους, τα μεταλλαγμένα ζωικά και φυτικά τρόφιμα κ.τ.λ. Με προβληματίζει και δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα είναι η ζωή και η τροφή στις επόμενες γενιές. Υπάρχει κάτι που νοσταλγώ. Η γη που μεγάλωσα δεν είναι η ίδια με τη σημερινή. Οι σπόροι της, τα φρούτα, τα φαγητά, δεν είναι τα ίδια.

Ποιά είναι τα μελλοντικά σας σχέδια και ποιές είναι οι νέες συνεργασίες σας;

Η χρονιά αυτή είναι γεμάτη από ενδιαφέρουσες συνεργασίες.

Θεωρώ πολύ σημαντική την συνεργασία μου με τον Σύλλογο Βλατσιωτών Λάρισας και το Πολεμικό Μουσείο. Για αυτή τη συνεργασία μου ανατέθηκε η φιλοτέχνηση του πορτρέτου του Αγωνιστή και Φιλικού, Γιάννη Φαρμάκη, που έδρασε κατά την προεπαναστατική και επαναστατική περίοδο του 1821. Κοινό μας σημείο είναι η κοινή καταγωγή από την Βλάστη. 21 Μαρτίου θα γίνει η επίσημη τελετή, όπου θα εκτεθεί το πορτρέτο, δωρεά του Συλλόγου στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών. Αισθάνομαι μεγάλη τιμή για την ανάθεση αυτού του έργου. Ο αγώνας του Γιάννη Φαρμάκη δεν είναι πολύ γνωστός. Η δράση του Συλλόγου και το πορτρέτο συμβάλλουν στην ανάδειξη αυτής της μεγάλης προσωπικότητας.

Το επόμενο μεγάλο πρότζεκτ αφορά τη μελέτη της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής Λάρισας, που αποτέλεσε για χρόνια το σημαντικότερο εκπαιδευτικό και ερευνητικό Ίδρυμα στο χώρο της γεωργικής εκπαίδευσης αλλά και σταθμό στα εκπαιδευτικά πράγματα της χώρας.  Όπως βλέπετε, τα πλούσια ιστορικά στοιχεία του τόπου καταγωγής μου είναι το κέντρο του εικαστικού μου ενδιαφέροντος.