Όπως εξελίσσεται η κατάσταση, ο δρόμος ‒ό,τι μπορεί να λογιστεί ως ορθός δρόμος για την αντιμετώπιση του προβλήματος του κορονοϊού‒ μοιάζει να ορίζεται από ένα τεντωμένο σχοινί, που βρίσκεται μόλις λίγο πάνω από το έδαφος. Αλλά αυτό το σχοινί –όπως θα έλεγε ο Κάφκα‒ θέλει να εμποδίσει∙ να επανακαθορίσει∙ όχι να οδηγήσει κάπου.

Ήδη, η αίσθηση της ζωής, απλά το ότι ανασαίνουμε, κλείνει τον δρόμο σε όλα τα άλλα, δηλαδή, στην ίδια τη ζωή. Από αυτό το εμπόδιο αντλεί ο καθένας από εμάς, την ατράνταχτη απόδειξη της δικής του ζωντάνιας.

Το να προσπερνάς στον δρόμο τους συμπολίτες σου, τους λίγους ‒πράγματι‒ ανθρώπους που συναντάς, ήδη, είναι μια ανεύθυνη συμπεριφορά. Είναι μια εξόχως αντικοινωνική συμπεριφορά ‒ ακόμη κι αν όλοι φροντίζουν να κρατούν μια μεταξύ τους απόσταση αστικής ασφαλείας. Ωστόσο, όλοι έχουν ένα ενοχικό, ένα φοβισμένο βλέμμα.

Αυτοί που για τους δικούς τους πιεστικούς λόγους βγήκαν από τα σπίτια τους (για να αγοράσουν ψωμί, να ψάξουν για φάρμακα και τρόφιμα ή για να βοηθήσουν έναν ανήμπορο συγγενή), όλοι τους, επιδεικνύουν μια αντικοινωνική συμπεριφορά. Βέβαια, στα άδεια πεζοδρόμια τώρα είναι παρούσες και κυρίαρχες οι ακαθαρσίες των σκύλων.

Αυτό είναι μια άλλη όψη της αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Αλλά, βλέπετε, αυτή δεν είναι μεταδοτική. Είναι μόνιμη. Είναι σαν τον διάβολο που είναι πανταχού παρών, όταν κάνεις κάτι κακό , γιατί ο άγγελος που θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί για να σε στεφανώσει όταν κάνεις το καλό, απλά, δεν υπάρχει πουθενά. Από όλη αυτή την περιπέτεια, προκύπτουν μερικά συμπεράσματα που είναι πρωτίστως πολιτικά στην ουσία τους.

Πρώτον όλοι, ακόμα και αυτή η κυβέρνηση τελικά, αναγνωρίζουν τη σημασία ενός οργανωμένου, δημόσιου συστήματος υγείας. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτή ειδικά η κυβέρνηση και τα στελέχη της (όλοι στις τάξεις ενός θρησκευάμενου εκκοσμικευμένου, νεοφιλελεύθερου προτάγματος) έκαναν ό,τι μπορούσαν για να αποσυναρμολογήσουν το ήδη αποσυναρμολογημένο δημόσιο σύστημα υγείας για να το μεταβιβάσουν αυτούσιο στον ιδιωτικό τομέα.

Δεύτερον, η αντιπολίτευση κάνει ό,τι έκανε συνήθως. Επιχαίρει μεν για την πάγια θέση της υπέρ του κράτους πρόνοιας, δείχνοντας όμως την απουσία του ως κυβερνητικό κουσούρι και όχι ως πρόταση που είναι μαχητή, κάθε μέρα και με κάθε τρόπο, βάσει σχεδίου και ορθολογικής οργάνωσης. Απλά το πράγμα παρατίθεται ως ένα επιπλέον μπιχλιμπίδι στην οριοθέτηση Δεξιά-Αριστερά.

Τρίτον, όλοι ανακαλούν σήμερα το φάντασμα του κράτους πρόνοιας, τους ελλειμματικούς προϋπολογισμούς και τις… κρατικοποιήσεις. Αυτό,όμως, λέει ότι ο λογαριασμός θα πάει ξανά στους πολίτες.

Είναι πρώτη φορά που το σύστημα στρέφεται κατά του εαυτού του; Προφανώς όχι! Αλλά είναι η πρώτη φορά που –σε κατάσταση εξαίρεσης‒ το σύστημα δείχνει να επιλέγει κάτι άλλο, διαφορετικό από τον συνήθη εαυτό του.

Ας σταθούμε λίγο εδώ. Το σύστημα, χωρίς να κάνει κάτι, στην ουσία μεταβιβάζει και διαχέει τον κίνδυνο. Κοινωνικοποιεί τον δικό του ηθικό πανικό και τον κάνει συλλογικό. Αρκεί να δείχνει πως κάνει κάτι σημαντικό. Αυτοί που είναι να χαθούν, θα χαθούν. Ενώ αυτοί που θα ζήσουν, θα αισθανθούν ότι έζησαν χάρις στα αντανακλαστικά της κυβέρνησης και χάρη στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης που παραμέρισε το «φτηνιάρικο» και «αγοραίο», βάζοντας μπροστά το «πολύτιμο», το «αγαθό της ζωής». Με όχημα, ξανά τον ορθολογισμό (raison) και το φυσιολογικό (normality), το σύστημα ασκεί την εξουσία του απλά, για να επιβεβαιώσει την υπεροχή του.

Καθώς στο τέλος η ζωή θα αποτυπωθεί σε αριθμούς και στατιστικές, ο έλεγχος θα έχει απλωθεί πάνω στους τρόπους συμπεριφοράς και –κυρίως‒ ως έλεγχος που θα επανακαθορίσει με σιδηρά όρια την «υπεύθυνη» σε αντιδιαστολή με την «ανεύθυνη», την «αντικοινωνική» συμπεριφορά.

Δεν είναι μόνον ο Φουκό που γελάει από τον τάφο του για τις τεχνικές της εξουσίας και τις βιοπολιτικές. Είναι ολόκληρος ο κύκλος των δυστοπιών του 20ού αιώνα. Είναι o Γιεβγκένι Ζαμιάτιν με το «Εμείς» στο οποίο ο ήρωας D-503 βρίσκει παρηγοριά σε μια απάνθρωπη τελειότητα κι όπου ο homo sapiens θέλει να απαλλάξει τελείως τη γραμματική του από ερωτηματικά, αφήνοντας μόνον θαυμαστικά, κόμματα και τελείες∙ είναι ο Τζορτζ Οργουελ με το «1984» και το βλέμμα του Μεγάλου Αδελφού∙ είναι ο Άλντους Χάξλεϋ με τον «Θαυμαστό νέο κόσμο», με τον επεξεργασμένο ακρωτηριασμό που ομαλοποιεί μια συνύπαρξη τόσο προβλέψιμη και τόσο προδιαγεγραμμένη, στον βαθμό του αυτονόητου.

Ευκαιρία να τα διαβάσετε. Εάν πάλι δεν τα έχετε διαβάσει, μην ανησυχείτε. Τα ζείτε! Αναστολή της ζωής «μέχρι νεοτέρας». Δυστοπία 2020 … με το απαράμιλλο κύρος εργαστηριακών και κυβερνητικών εγγυήσεων.

Πηγή