Όταν μένεις αναγκαστικά στο σπίτι, όλο και κάτι σκαρφίζεσαι για να επενδύσεις (σκοτώσεις;) τον χρόνο σου. Σκεφτόμουν, ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης την εποχή του Σωκράτη, όχι τόσο «παλιομοδίτικο», όχι τόσο αυστηρό, όχι τόσο φλύαρο ή τόσο λιτό, όσο εύκολα μπορεί εκ της ευελιξίας και του πλούτου της να μετατραπεί η ελληνική γλώσσα. Στο υποθετικό σενάριο κατά το οποίο οι μακρινοί πρόγονοί μας θα διέθεταν ένα facebook, όπου θα διατύπωναν τις απόψεις τους σε μια κάπως «απλουστευμένη» γλώσσα της εποχής, τι θα μπορούσε να αναρτά αυτή την περίοδο, της βασιλείας ενός αόρατου εχθρού, ένας χρήστης εκείνης της εποχής; Άλλωστε, οι πανδημίες, που προκάλεσαν τις μεγαλύτερες απώλειες στην ανθρωπότητα, από την πανώλη ίσαμε τη χολέρα, βρέθηκαν από τους ειδικούς επιστήμονες της κοινωνικής ανθρωπολογίας, «αποτυπωμένες» σε οστά προϊστορικών ανθρώπων…

Χρησιμοποιώντας, λοιπόν, διάλεκτο ανάμεσα σε αρχαΐζουσα και καθαρεύουσα, με επιλεγμένες εκδοχές του «ετύμου» (βάση, ρίζα, αλήθεια) των λέξεων, ας πούμε ότι αυτός ο υποθετικός άνθρωπος, έκανε στο προφίλ του την εξής ανάρτηση:

«Ας το αντιμετωπίσομεν ως περιοδική παύση, την οποίαν οφείλομεν να τηρήσομεν. Ας υποθέσομε ότι τις επίεσεν εν μικρόν εξάρτημα συσκευής, διοχετεύοντας ρεύμα εντολής και η έδρα των πολλών εβγήκε από το εκ του οίκου της εργασιακόν περιβάλλον, αντιστοίχως εκ των γύρω τριγύρω πατημάτων και εκ της συνυπάρξεως μεθ΄ άλλων, και εμπήκε εις έτερον περιβάλλον, ολίγον μοναχικό, ολίγον προς δυσανασχέτησην, βεβαίως πολύ αποτελεσματικό εις έλλειψην γονιμότητος μικροοργανισμών, αλλά πάντως αμετάπειστον και άνευ ικεσιών δια την συνέχισην του βίου.

Βέβαιον εστί ότι διάγομεν διάστημα του χρόνου, κατά το οποίο συμπληρούται ζοφερή στήλη παπύρου του πλανήτη. Οι εκ της γενεάς μας προερχόμενοι, την επαύριον θα διαβάζουν εις τους επί της Βύβλου παραγόμενους κατεργασμένους παπύρους για την άνοιξη του 2020, ότε εν δηλητήριον του αίματος έθεσεν τέρμα εις χιλιάδας βίους. Ο ιστοριογράφος του μέλλοντος θα αναφέρεται εις έναν αόρατον πολέμιον, ο οποίος εδραπέτευσε από χώρους, όπου γίγνεται επεξεργασία στοιχείων που αφορούν τον βίον κι εσκόρπισε τον θάνατον. Θα λέγει ότι η παράδοσις του μεριδίου του δηλητηρίου του αίματος από τον έναν εις τον άλλον ήτο ταχεία, ότι αι έδρες των πολλών ανθρώπων ετέθησαν εις τεσσαράκοντα ημέρας επιφυλακής και απομονώσεως, ότι τα κτίσματα όπου εφαρμόζονται οι αφορούντες εν τη υγεία κανόνες εφάνη πως δεν ήσαν αρκετά δια τις ανάγκες όσων εβλήθησαν εκ του δηλητηρίου. Θα λέγει, επιπλέον, ότι εις τας έδρας των πολλών κατοίκων, όπου η υγρασία ήτο έντονος, ο χορός των δυσειδόμορφων όντων ήτο ισχυρότερος, διότι επίκουρος της παραδόσεως του μεριδίου από τον έναν στον άλλον ήτο το χαραχθέν ίδιον των διαμενόντων εις τας έδρας».

Αν μπερδευτήκατε, δείτε πώς θα αποδίδαμε σήμερα το ίδιο κείμενο, στην απλουστευμένη δημοτική:

«Ας το δούμε σαν υποχρεωτικό διάλειμμα. Ας πούμε ότι κάποιος πάτησε το κουμπί και η χώρα βγήκε από το οικείο περιβάλλον της δουλειάς, της βόλτας, της παρέας, και μπήκε σε ένα άλλο, λίγο μοναχικό, λίγο βαρετό, πολύ αποστειρωμένο, αλλά πάντως απαραίτητο για τη συνέχιση της ζωής.

Το σίγουρο είναι ότι ζούμε την περίοδο που γράφεται μια μαύρη σελίδα του πλανήτη. Οι απόγονοί μας, αύριο, θα διαβάζουν στα βιβλία για την άνοιξη του 2020, τότε που ένας ιός θέρισε χιλιάδες ζωές. Ο χρονικογράφος του μέλλοντος θα «μιλάει» για έναν αόρατο εχθρό που ξεπήδησε από πειραματικά βιοεργαστήρια και σκόρπισε τον θάνατο. Θα λέει ότι η μετάδοσή του ήταν ραγδαία, ότι οι χώρες μπήκαν η μία μετά την άλλη σε καραντίνα, ότι οι υγειονομικές δομές αποδείχθηκαν ανεπαρκείς να διαχειριστούν τους προσβληθέντες. Θα λέει, μάλλον, ότι στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου, η τραγωδία ήταν μεγαλύτερη, επειδή στη διασπορά βοήθησε ο θερμός μεσογειακός χαρακτήρας των κατοίκων».

……..

ΣΣ: Διόλου ευτυχής αισθάνομαι με τη συγκυρία της μελανής επικαιρότητας. Νιώθω, όμως, να γεμίζει κάπως επωφελώς ο χρόνος μελετώντας την εντυπωσιακή ετυμολόγηση των παρακάτω λέξεων:

  • Αποστειρωμένο = από το ρήμα αποστειρόω, που σημαίνει καθιστώ άγονο /  αποτελεσματικό σε έλλειψη γονιμότητας μικροοργανισμών
  • Βιβλία = οι επί της (πόλης) Βύβλου παραγόμενοι κατεργασμένοι πάπυροι
  • Ιός = δηλητήριο του αίματος (ιοβόλα φίδια, τα δηλητηριώδη), παθογόνος οργανισμός, που διατρέχει το σώμα δια του αίματος
  • Χρονικογράφος = Ιστοριογράφος (εκείνος που ερευνά και συγγράφει τα γεγονότα του παρελθόντος , όπως ο Ηρόδοτος – διαφέρει του συγγραφέα, ο οποίος καταγράφει γεγονότα του παρόντος, όπως ο Θουκυδίδης)
  • Νότος = η ρίζα δεν είναι βέβαιη, αλλά η μόνη ερμηνεία που έχουμε συνδυάζεται με τη λατινική λέξη «nato» (κολυμπώ), που υποδηλώνει υγρασία (νοτιάς – υγρός άνεμος, νοτερός, νοτίζω κ.α.) εκεί όπου υπάρχει έντονη υγρασία.
  • Τραγωδία = η ωδή του τράγου, συνδυάστηκε με τις διονυσιακές τελετές, κατά τις οποίες σάτυροι, που αποκαλούσαν τράγους «επιδίδονταν σε ασχημοσύνες, σε πράξεις που πρόσβαλλαν την αισθητική. Ακολούθως η λέξη συνδέθηκε με την προσβολή της ψυχικής και νοητικής ισορροπίας, με τον πόνο».
  • Χαρακτήρας = το ίδιον του ανθρώπου, το στοιχείο που είναι χαραγμένο επάνω του.
  • Είναι ενδιαφέρων ο διαχωρισμός τριών λέξεων με παρεμφερή σημασία. Στο κείμενο χρησιμοποιείται ο «πολέμιος» ως λόγια εκδοχή της λέξης «εχθρός». Αλλά δεν είναι το ίδιο. Οι πρόγονοί μας χαρακτήριζαν «εχθρό» εκείνον που στο παρελθόν διετέλεσε φίλος. Ο «πολέμιος» ήταν λέξη που χρησιμοποιείτο σε μία ένοπλη αντιπαλότητα μεταξύ λαών, για να χαρακτηρίσει το κάθε ένα από τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Υπήρχε και μια τρίτη λέξη αντίστοιχου περιεχομένου. Ο «δυσμενής» ο συντηρών με τη στάση του την έχθρα.

Καλή συνέχεια και καλή δύναμη σε όλους μας. Ας μη λησμονούμε τη ρήση του Αννίβα: Aut viam inveniam aut faciam (ή θα βρούμε τον δρόμο ή θα τον φτιάξουμε)