Γράφει η Εφη Αγραφιώτη

Τα όμορφα που συμβαίνουν όταν Παίζει Μουσική στους ιδιωτικούς χώρους μας ίσως δεν έχουμε τρόπο να τα εκτιμήσουμε. Ίσως πάλι και να μην αντιλαμβανόμαστε γενικότερα τη διαφορά της ζωής μας χωρίς τη μουσική.
Αν βέβαια ακούς μουσική στο σπίτι, σίγουρα θα ξέρεις πόσα προσφέρει. Δεν υπάρχουν ευτυχώς πολλοί, που δεν αγαπούν τη μουσική ακρόαση, πάντως υπάρχουν πολλοί που δεν μπορούν να την συνεκτιμήσουν παραλληλίζοντας τα προσφερόμενα από τη μουσική σε αυτούς αγαθά σε σχέση με τα άλλα προσφερόμενα αγαθά. Αναφέρομαι σε όλα τα είδη της μουσικής επικοινωνίας, το διευκρινίζω.

Πρόσφατα διάβασα ότι Καναδοί επιχειρηματίες μέσω μιας εταιρίας μελετών, μέτρησαν ότι η απόδοση των υπαλλήλων ανεβαίνει σε ποσοστό μεγαλύτερο του 15 τοις εκατό όταν μια ήρεμη, αρμονικά πλούσια μουσική παίζει διακριτικά στους χώρους εργασίας. Αυτό το είχαν εφαρμόσει και οι Ιταλοί γιατροί κάμποσα χρόνια πριν, στους χώρους εργασίας. Οι Καναδοί διαπίστωσαν ότι η μουσική τους έγινε απαραίτητη φίλη και στο σπίτι, σε ένα ποσοστό μεγάλο. Οι Ιταλοί, ούτως ή άλλως δεν ζουν χωρίς μουσική ούτε στο σπίτι, ούτε πουθενά, αυτό λοιπόν δεν χρειάζεται μέτρηση… Στο Δουβλίνο ένας τραγουδοποιός είχε κάνει παλαιότερα καριέρα με ένα τραγουδάκι που οι στίχοι του, δυο γραμμές όλο κι όλο, έθεταν στο ρεφραίν και το κουπλέ το ερώτημα αν «σημαίνει κάτι μια ρομαντική βραδιά χωρίς μουσική και τραγούδι». Οι κάτοικοι της Γουατεμάλας τραγουδούν ακόμα σήμερα το παραδοσιακό τους τραγουδάκι με τίτλο «ποιος δεν είναι ευτυχισμένος όταν τραγουδά;»
Δεν πίστευα μέχρι λίγα χρόνια πριν ότι οι αθλητές ακούν μουσική στις προπονήσεις, αντίθετα ήξερα ότι απαγορευόταν. Κι όμως, ειδικά στους μεγάλους δρόμους αντοχής, για τους προπονούμενους είναι κανόνας, επειδή παίρνει την κούραση και την χαλαρώνει, ας το πω έτσι απλοϊκά.

Κυκλοφόρησε ένα βιβλίο ένα χρόνο πριν, που έκανε μεγάλη επιτυχία παντού, και εντυπωσίασε τους αναγνώστες. Το υπογράφει ο νευρολόγος Ντάνιελ Λεβίτιν. Το βιβλίο εξετάζει κάτι που πολλούς είχε προβληματίσει εδώ και πολλές δεκαετίες, για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βιώνουν τη μουσική και αποκαλύπτουν το μυστήριο της δια βίου ερωτικής τους σχέσης με αυτήν. Κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 2019 από την Penguin Books Ltd. Ο τίτλος στα αγγλικά είναι «This is Your Brain on Music : Understanding a Human Obsession» και 330 σελίδες είναι στη διάθεση μας.

Στιγμιότυπο 2020 04 02 4.15.44 μμ

Στο βιβλίο, χρησιμοποιώντας μουσικά παραδείγματα από τον Bach μέχρι τους Beatles, ο Levitin φωτίζει και ιστορικά τον ρόλο της μουσικής στην ανθρώπινη εξέλιξη, δείχνει πώς οι μουσικές μας προτιμήσεις αρχίζουν να διαμορφώνονται πριν ακόμα γεννηθούμε και εξηγεί γιατί η μουσική μπορεί να προσφέρει μια τέτοια συναισθηματική εμπειρία.
Η μουσική είναι μια μόνιμη ζώσα δύναμη στην καρδιά της ανθρώπινης φύσης, ακόμα πιο θεμελιώδης ακόμα και από τη γλώσσα, γράφει. Στο βιβλίο του χρησιμοποιεί ευανάγνωστο τρόπο για να επικοινωνήσει την ανάλυση και τις επιστημονικές λεπτομέρειες, για να καταλάβουμε τον ρόλο της μουσικής στη ζωή μας. Το βιβλίο γράφτηκε μετά από επιστημονική έρευνα αλλά και μετά από πειράματα όπου συμμετείχε μεγάλος αριθμός εθελοντών. Σε μια φάση ζητήθηκε από 30 οικογένειες να μην ακούν δυνατά μουσική για μια βδομάδα. Τη εβδομάδα που ακολούθησε τους δόθηκε το ελεύθερο να παίζουν και να ακούν ό,τι μουσική ήθελαν ενώ οι ερευνητές παρατηρούσαν προσεκτικά και κατέγραφαν το τι συνέβαινε. «Η ακρόαση δυνατής μουσικής ρυθμίζει τα επίπεδα της σεροτονίνης, μια ορμόνης του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ευφορία», σημειώνει ο Λεβίτιν, δικαιολογώντας το γιατί η δυνατή ένταση πρόβαλε πολύ πιο ενθουσιώδεις αντιδράσεις. Θεωρώ πολύ ενδιαφέρουσα τη διαπίστωση ότι «η μουσική βοηθά στη δημιουργία στενότερων κοινωνικών δεσμών. Όσοι έχουν κοντά τους, στο σπίτι, στην παρέα, στο δρόμο, στο ταξίδι τη μουσική να παίζει, αισθάνονται πιο στενά δεμένοι μεταξύ τους». Δεν είναι λίγο, έτσι δεν είναι;

Στιγμιότυπο 2020 04 02 4.15.52 μμ

Ο συγγραφέας δεν σταμάτησε όμως εδώ. Ένα επόμενο βιβλίο του προεκτείνει τα όσα συμπεριέλαβε στο πρώτο. Στο δεύτερο αναλύει το συνδυασμό της επιστήμης και της τέχνης και εξηγεί πώς η μουσική διαμορφώνει την ζωή των όντων σε όλους τους πολιτισμούς, στη ροή της ιστορίας. Χρησιμοποιεί έξι θεματικές ομάδες τραγουδιών. Όσα εκφράζουν και περιγράφουν τη φιλία, την άνεση, την θρησκεία, τη χαρά, την γνώση και την αγάπη. Γράφει πώς αυτά τα “έξι τραγούδια” δουλεύουν στο μυαλό για να διατηρήσουν το συναισθηματικό ιστορικό της ζωής. Ο Δρ. Levitin συνδυάζει την επιστημονική του διδασκαλία με την έρευνα στο εργαστήριο γνώσης της μουσικής στο Πανεπιστήμιο McGill χρησιμοποιώντας όμως και αποτελέσματα ερευνών από άλλα επιστημονικά πεδία.
Εγώ πάλι, σκέφτομαι ότι δεν φτάνει μια ζωή για να συστηθούμε στη Μουσική, αλλά δεν φτάνει μια ζωή και για να μας συστηθεί η Μουσική…