Συνέντευξη στην Ελένη Γουρνέλου* 

%CE%A3%CF%84%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CC%81%CF%84%CF%85%CF%80%CE%BF 2020 04 03 1.17.14 %CE%BC%CE%BC

Ο Νίκος Ξυδάκης είναι ένας από τους πιο ιδιαίτερους συνθέτες των τελευταίων δεκαετιών. Παράλληλα, είναι ερμηνευτής των τραγουδιών του και συγγραφέας. Στην Ελλάδα ήλθε από το Καϊρο το 1963 σε ηλικία 12 ετών.

92023446 216123246311725 2337694778738606080 nΕίναι ο συνθέτης που αγάπησε την ποίηση όσο λίγοι και ερμήνευσε τον λυρικό λόγο με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο. Έχει μελοποιήσει ποιήματα της Σαπφούς, του Βιζυηνού, του Λαπαθιώτη, του Εγγονόπουλου αλλά και συγχρόνων όπως ο Διονύσης Καψάλης, ο Θοδωρής Γκόνης, ο Μιχάλης Γκανάς κ.α. Οι συνεργασίες του με πολύ γνωστούς ερμηνευτές σταθερές και με διάρκεια. Ανάμεσά τους ο Νίκος Παπάζογλου, η Ελευθερία Αρβανιτάκη, ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, ο Σωκράτης Μάλαμας, η Μελίνα Κανά, ο Μανώλης Λιδάκης κ.α. Ο Νίκος Ξυδάκης έχει αφήσει αποτύπωμα στη μουσική κινηματογράφου και θεάτρου. Η «Μανία» του Γιώργου Πανουσόπουλου,  «Στα πρόσωπα της Ανατολής κοιμάται ο χρόνος» του Νίκου Αναγνωστόπουλου, οι «Ιερόσυλοι» της Μάρσας Μακρή που ήταν και  η αφορμή για τη βράβευση του Έλληνα συνθέτη με το βραβείο «Best soundtrack» στο Otranto Film Fund Festival της Ιταλίας.

Λαϊκός αλλά και λυρικός μαζί ο Νίκος Ξυδάκης σε μια προσωπική συζήτηση για τα ακούσματα στο Κάιρο, τον Χατζιδάκι, τα πρώτα χρόνια στην Αθήνα, την ατμόσφαιρα των τραγουδιών, την ανακάλυψη των άλλων μέσα από τους στίχους και τη μουσική μου μίλησε στο σπίτι του στην Πλάκα πριν από δυο περίπου χρόνια για τον σταθμό του empneusi.gr της Σύρου. Η εκπομπή μεταδόθηκε και στο ραδιόφωνο του ΑΙΟΛΟΥ στη Μυτιλήνη και είναι στη διάθεση όλων όσων θέλουν να την ακούσουν φωνητικά στη δ/νση:

https://www.empneusi.gr/podcast/eleni-gournelou-25-03-2018/

 

Ελένη Γουρνέλου: Κε Ξυδάκη σας ευχαριστώ για την αποδοχή της πρόσκλησης και την παραχώρηση της συνέντευξής σας. Έχετε γεννηθεί στο Κάιρο και ήλθατε στην Ελλάδα 12 χρονών. Πιστεύετε ότι ο γενέθλιος τόπος σας, σάς έχει επηρεάσει στον τρόπο που γράφετε μουσική;

Νίκος Ξυδάκης: Κάθε περιβάλλον στο οποίο γεννιόμαστε ή μεγαλώνουμε παίζει πάντα ένα πολύ σοβαρό και επηρεάζει τη διαμόρφωσή μας. Μπορεί, μάλιστα, αυτό, να το διαπιστώνουμε ακόμα και μετά από πολλά χρόνια και να ανακαλύπτουμε τη σχέση του μαζί μας. Πόσω μάλλον εάν έχουμε γεννηθεί και ζήσει τα παιδικά μας χρόνια σ’ έναν τόπο. Μας διαποτίζει η ατμόσφαιρά του, ο κόσμος με τον οποίο συναναστραφήκαμε, οι άνθρωποι, οι εικόνες του τόπου.  Εγώ μεγάλωσα σ΄ έναν τόπο όπου το ελληνικό στοιχείο ήταν περιορισμένο σε μια κοινότητα και, προφανώς, με επηρέασε αλλά όλα αυτά τα στοιχεία ξύπνησαν κάπως αργότερα στις μουσικές που έκανα μετά το 1981.

Ελένη Γουρνέλου: Ξέρετε, σας είχα δει κάποτε από κοντά σε μια συναυλία σας στην Ερεσό της Λέσβου. Και, τότε, μου είχατε δώσει την αίσθηση ότι είστε ένας απίστευτος παραμυθάς στον τρόπο που αφηγείστε μέσα από τη μουσική σας. Το ίδιο σκέφτηκα και για τους στίχους που επιλέγετε να μελοποιήσετε. Το λέω αυτό,  γιατί μέσα από τα τραγούδια σας είναι σαν να αφηγείστε ιστορίες ή μύθους. Κάνω λάθος;

91659658 521412975236830 9068094928856285184 n
Νίκος Ξυδάκης

Νίκος Ξυδάκης: Είναι εύστοχη η παρατήρησή σας αλλά όλα αυτά όταν ξεκίνησα να γράφω τραγούδια δεν τα γνώριζαΥπήρχε, βέβαια, ένας βιωματικός χαρακτήρας σε αυτά όπως φάνηκε στην «Εκδίκηση της γυφτιάς» κ.α. εκείνης της περιόδου αλλά σταμάτησα να γράφω για ένα μεγάλο διάστημα ξαφνικά γιατί ένοιωθα ανήσυχος για κάτι που δεν μπορούσα να το προσδιορίσω. Τότε ήταν που, η παιδική μου ηλικία, τα ακούσματα από την Αίγυπτο, η μετακίνησή μου στην Ελλάδα κ.α. βιώματα άρχισαν να με πιέζουν, χωρίς ωστόσο, πάλι να συνειδητοποιώ αυτή μου την ανάγκη. Τώρα πια, κοιτάζοντας το νήμα και πώς ξετυλίχθηκε, μπορώ να πω ότι, ο αφηγηματικός χαρακτήρας στη μουσική που γράφω προέρχεται από αυτές τις επιρροές. Αυτός δε ο αφηγηματικός τρόπος άλλοτε αναφέρεται σε δικά μου βιώματα και άλλοτε κρύβεται πίσω από τα ποιήματα που επιλέγω. Στον λόγο ή το ύφος τους υπάρχει ο αυτοβιογραφικός χαρακτήρας που δεν είναι εμφανής. Θα σας πω για παράδειγμα μια ωραία φράση που ήταν του ποιητή Νίκου Εγγονόπουλου και την οποία όταν την πρωτοάκουσα μου έκανε εντύπωση. Τον είχαν ρωτήσει τι κάνει εκείνον τον καιρό, με τι ασχολείται κι εκείνος είχε απαντήσει: «Φτιάχνω μια προσωπογραφία του Μιαούλη». Αυτό μου άρεσε γιατί μπορεί κάποιος να κρύβεται πίσω από μια μάσκα και να έχει ένα διπλό χαρακτήρα. Ένα πάντως από τα πρώτα πράγματα που ήθελα να κάν ήταν η ζωγραφική και γι’ αυτό παρακολούθησα, τότε, τη Σχολή του Δοξιάδη που είχε ένα Τμήμα συντήρησης και αγιογραφίας που ήταν παρεμφερή με τη ζωγραφική. Έκανα, όμως, και φροντιστήρια για να μπω στη Σχολή Καλών Τεχνών ενώ, παράλληλα, είχα ένα πάθος με την αρχαιολογία. Το ένα ακολουθούσε το άλλο αλλά τελικά φαίνεται ότι με κέρδισε η μουσική η οποία με ενδιέφερε, επίσης, την ίδια περίοδο αλλά δεν είχα φανταστεί ότι θα την ακολουθήσω.

Ελένη Γουρνέλου: Υπάρχουν τραγούδια που γράψατε και είναι επηρεασμένα από την εποχή που τα γράψατε; Ένα τέτοιο θα μπορούσε να είναι το «Τρελή κι αδέσποτη» που είναι λαϊκό τραγούδι ενώ, αργότερα, γράψατε το «Πρώτο βράδυ στην Αθήνα» που θα το χαρακτηρίζαμε ως έντεχνο. Οι στίχοι, μάλιστα, είναι δικοί σας σε αυτό και, ενδεχομένως,  ναι είναι αυτοβιογραφικό. Πώς ανακαλύπτουμε τα πράγματα κ. Ξυδάκη, κατά τη γνώμη σας;

%CE%A3%CF%84%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CC%81%CF%84%CF%85%CF%80%CE%BF 2020 04 03 1.22.36 %CE%BC%CE%BC
Ο Νίκος Ξυδάκης στη Σάμο στα “Μουσικά δωμάτια”, Δεκέμβριος 2016

Νίκος Ξυδάκης: Κοιτάξτε, καμιά φορά νομίζουμε ότι όλα μπορούμε να τα ελέγξουμε εμείς με τη βούληση, τις αποφάσεις και τις επιλογές μας αλλά υπάρχει η πιθανότητα να εμφανιστεί ένας λοξός δρόμος στη ζωή μας και χωρίς να το καταλάβουμε να κάνουμε άλλα πράγματα. Ίσως να είναι ένα κρυμμένο κομμάτι του εαυτού μας και απλά να μάς δοθεί η αφορμή. Εγώ, μάλιστα, λέω ότι ναι μεν εγκατέλειψα την αρχαιολογία αλλά συνεχίζω τις ανασκαφές μου μέσω της μουσικής (γέλια). Η Αίγυπτος είναι τόσο έντονη σαν χώρα που δεν υπάρχει περίπτωση κάποιος που θα ζήσει εκεί την παιδική του ηλικία, να μην του εντυπωθούν εικόνες και αισθήσεις για όλη του τη ζωή. Υπήρχε δε και μια αντίθεση, για να σας πω τώρα, όπου ο ελληνισμός ως μειονότητα αναγκαζόταν να ζήσει πιο περίκλειστα για να διατηρήσει τη δική του ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά του αλλά αυτά εμπλέκονταν και με τον τόπο, όπως και να το κάνουμε και δημιουργούσαν ακόμα μεγαλύτερη ένταση. Ξέρετε τα βιώματα και οι μνήμες  είναι ένα πολύ ωραίο πράγμα αλλά αν δεν μπορέσει κάποιος να βρει μια μυθοπλασία και να τα αναπλάσει, είναι σημαντικά μεν αλλά θα δεν ανακαλύπτει τις αυθεντικές του πηγές. Όποιος βρει αυτή τη γλώσσα πάντως και συμπεριλάβει κι αυτά τα βιώματα, τα επεξεργαστεί κατάλληλα και συνθέσει ένα νέο νόημα μέσα από αυτά,  είναι πολύ τυχερός. Η μνήμη προσδιορίζει την ίδια μας την ταυτότητα αρκεί να μην είναι μια αναμνησιολογία. Άλλο η Μνήμη κι άλλο η ανάμνηση ή μια συναισθηματολογία. Όλα έχουν σημασία αλλά το να μπορείς να τα μεταπλάθεις σε κάτι άλλο είναι – νομίζω- και η αρχή της τέχνης. Ειδάλλως όλοι θα γράφαμε την αυτοβιογραφία μας ή θα διηγούμασταν διάφορες αναμνήσεις μας και μέχρι εκεί. Η τέχνη ανοίγει έναν άλλον δρόμο και ανοίγεται σ’ ένα ευρύτερο κόσμο που δεν περιορίζεται σε έναν, μόνο, άνθρωπο ή σ’ ένα τοπικό ιδίωμα.

Ελένη Γουρνέλου: Θα λέγατε ότι η σημερινή εποχή μπορεί να εμπνεύσει έναν μουσικό με τη δική σας παιδεία και τις δικές σας ανησυχίες; Μπορεί βέβαια να έχετε γράψει διαφορετικά είδη μουσικής αλλά αναρωτιέμαι,  αν η σημερινή εποχή,  μπορεί να εμπνεύσει κάποιον που μελοποιεί ποιήματα όπως κάνετε εσείς;

Νίκος Ξυδάκης: Αλλάζουν τα πράγματα στον χρόνοΑυτό είναι αλήθεια. Υπάρχει πάντως και η περίπτωση κάποια πράγματα να μένουν ίδια και μερικές φορές ν’ ακούς σύγχρονη μουσική, όπως είναι η μουσική του Χατζηδάκι και να θεωρείς ότι κάτι τέτοιο μπορεί να έχει υπάρξει και παλαιότερα…ένα είδος σύνδεσης, δηλαδή, μέσα στον χρόνο που, ακόμα, να συνεχίζει να εμπνέει και να συνθέτει. Ο άνθρωπος χρειάζεται πάντα να τραγουδήσει ή να αφηγηθεί κάτι σε σχέση με τη ζωή του. Αυτό γίνεται με το τραγούδι αλλά και με τη λογοτεχνία όπου το μυθιστόρημα κρατά πάντα το ενδιαφέρον των ανθρώπων ακόμα κι αν δεν γράφονται πια μεγάλα μυθιστορήματα, όπως π.χ. στον 19ο αιώνα. Μπορεί να μη γράφονται συμφωνίες ή τραγωδίες αλλά και στη δική μας εποχή που, θεωρείται ότι κάνει έκπτωση στην ποιότητα της τέχνης, εξακολουθούν να γίνονται πράγματα που διεγείρουν τις χορδές της ευαισθησίας των ανθρώπων.

Ελένη Γουρνέλου: Πόσο τραυματική ήταν για ένα παιδί της ηλικίας σας η μετακίνησή σας από τον έναν τόπο στον άλλο ως πρόσφυγας παρά το γεγονός, βέβαια, ότι γνωρίζατε τη γλώσσα και είχατε ελληνική καταγωγή;

Νίκος Ξυδάκης: Δεν ήταν πολύ βίαιος ο ξεριζωμός. Για μια παιδική ψυχή βέβαια ήταν τραυματικό το γεγονός της μετακίνησης, όπως κάθε κάτι που αποκόπτει ένα από το περιβάλλον του.  Όχι, όμως, όπως ήταν η μικρασιατική καταστροφή. Παραμένει πάντως ένα τραύμα. Η δε ελληνική παροικία είχε έναν κοσμοπολιτισμό από τη μια αλλά είχε και ορισμένα αυστηρά χαρακτηριστικά που είχαν να κάνουν με τα σχολεία, την εκπαίδευση. Ήταν επηρεασμένα από το αγγλικό πρότυπο λόγω της αποικίας και όλα αυτά άλλαξαν αιφνιδιαστικά.

Ελένη Γουρνέλου: Ποια είναι η δουλειά ενός καλλιτέχνη κατά την άποψή σας; Μήπως να αναδεικνύει πράγματα που οι περισσότεροι άνθρωποι, αν και τα ζουν, δεν μπορούν να τα εκφράσουν με τον ίδιο τρόπο που τα εκφράζει ένας δημιουργός και στη δική σας περίπτωση ένας συνθέτης;

92103709 925007884596397 1836902665766830080 n
Ξυδάκης-Ρασούλης-Παπάζογλου

Νίκος Ξυδάκης: Ξεκινάμε από ένα προσωπικό μας στοιχείο συνήθως αλλά ταυτόχρονα αγγίζουμε κοινά θέματα. Δεν φθάνει το ατομικό στοιχείο, θα πρέπει να μετασχηματιστεί σε κάτι άλλο. Αν αυτό γίνει με ευστοχία είναι δυνατόν να εγείρει και τα συναισθήματα  άλλων ανθρώπων.

 

Ελένη Γουρνέλου: Τι θα λέγατε ότι είναι αυτό που σας εμπνέει; Παρατηρείτε συνήθως κάτι, ακούτε κάτι γύρω σας το οποίο γίνεται και αφορμή να γράψετε;

Νίκος Ξυδάκης: Υπάρχουν πράγματα που μπορεί να ανήκουν στην περιρέουσα ατμόσφαιρα αλλά μπορεί να συμβεί κι ένα άλμα στο χρόνο, ν’ ανοίξει ένα άλλο ψυχικό τοπίο.  Η εποχή μας για παράδειγμα,  μπορεί να είναι δυναμική και να έχει μια έξαρση προς μια κατεύθυνση αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να ανατρέξουμε σ’ έναν άλλο χρόνο. Μπορεί να αλλάζει ο χρόνος, ν’ ακούγεται μια άλλη εσωτερική φωνή που τον αλλάζει, ένα άλλο παράθυρο μέσα στον χρόνο. Όλα τα πράγματα, ακόμα και τα σύγχρονα, γεννιούνται μερικές φορές απροσδόκητα. Εκεί που δεν τα περιμένουμε. Ακούμε μουσικές που δεν γνωρίζουμε ποια ήταν η πηγή τους. Ας πούμε, ακούμε τη μουσική των Beatles αλλά δεν ανατρέχουμε απαραίτητα σε εκείνη τη περίοδο. Εκείνη η περίοδος είχε βέβαια τα δικά της χαρακτηριστικά π.χ. τα μακριά μαλλιά, ιδιαίτερο ντύσιμο κ.λ.π. αλλά είναι δυνατόν να συνδέεται η μουσική αυτή και με μια άλλη π.χ. με μια μουσική από λαούτα που κι αυτή είναι το ίδιο φωτεινή με των Beatles. Υπάρχουν κοινά σημεία.

Ελένη Γουρνέλου: Εσείς επηρεάζεστε από άλλους μουσικούς ή από ένα είδος; Υπάρχει μια περίοδος που γράφετε μόνο για ένα είδος μουσικής; Κάτι σαν τη «Μπλε περίοδο» ας πούμε του Πικάσο;

Νίκος Ξυδάκης: Υπήρχε πράγματι μια εποχή που απαγόρευα συνειδητά στον εαυτό μου να ακούω άλλη μουσική φοβούμενος ότι μπορεί να με επηρεάσει. Θυμάμαι ότι είχα γράψει μια μουσική για ένα έργο στο θέατρο στην Πάτρα με τον Θοδωρή Γκόνη. Λεγόταν «Βενετσιάνα» και εμπεριείχε στοιχεία από τη κρητική και την ιταλική μουσική, είχε δε έναν ανάλαφρο, ας πούμε, χαρακτήρα.   Ένα βράδυ στην Αθήνα μέσα σ’ ένα ταξί άκουσα από το ραδιόφωνο κάποιον να παίζει μουσική  σ’ ένα πιάνο. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι αυτή η μουσική είχε πολλά κοινά στοιχεία με τη μουσική που είχα γράψει για τη «Βενετσιάνα». Και στις κλίμακες αλλά και στον τρόπο που έπαιζε ο μουσικός πιάνο. Με αιφνιδίασε αυτό. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι εγώ είχα επηρεαστεί από αυτή τη μουσική. Είναι περίεργα αυτά που συμβαίνουν. Όπως, επίσης, μπορεί να ακούσεις μια μουσική, να σε επηρεάσει αλλά να τη ξεχάσεις και να επανέλθει αργότερα. Δεν νομίζω ότι κάποιος όταν γράφει σκέφτεται…Εκτός αν το κάνει συνειδητά και ηθελημένα θέλει να ενσωματώσει κάποια στοιχεία άλλων. Εγώ πάντως δεν ακούω μουσική όταν γράφω.  Τώρα, πάλι, ακούω λιγότερο αλλά μπορεί να με ενδιαφέρει σε κάποια στιγμή ένα συγκεκριμένο είδος και να το παρακολουθώ με εμμονή. Από την άλλη μεριά σε αυτή τη περίοδο που διανύουμε τα πράγματα είναι κάπως πρόχειρα…μιλάμε στο εστιατόριο, δεν ακούμε τη μουσική που παίζει, το ίδιο και στο σπίτι μας….η μουσική λειτουργεί σαν υπόστρωμα, σαν χαλί και δεν την παρακολουθούμε. Και στο διαδίκτυο, πάλι, ο χρόνος που ακούμε μουσική είναι για σύντομο διάστημα. Δεν αφουγκραζόμαστε τη μουσική. Βάζουμε το ένα κομμάτι μετά το άλλο …σαν ζάπινγκ. Το θέμα της επιρροής είναι πάντως ένα σύνθετο ζήτημα. Πριν γράψω μουσική έπαιζα στο πιάνο μουσική των ιμπρεσιονιστών και καμιά φορά επειδή δεν ήμουν και πολύ καλός σε αυτό ξεχνούσα κάποια μέρη κι έπαιζα άλλα πράγματα…(γέλια). Αυτό ήταν, όμως, και μια πρώτη αιτία να υποπτευτώ ότι μπορώ να κάνω κάτι δικό μου. Τα τελευταία χρόνια ξαναγύρισα σε αυτή τη τεχνική του μουσικού κολλάζ και μπορώ να το κάνω για κάποιες ορχηστρικές μουσικές ή στο θέατρο. Έχω, βέβαια, βρει μια ταυτότητα και είμαι ήσυχος σε αυτούς τους πειραματισμούς. Δεν έχω ανάγκη  να αποδείξω κάτι. Αυτό είναι σημαντικό για τη δημιουργικότητα.

Ελένη Γουρνέλου: Για να πετύχει κάποιος σε αυτό που τον ενδιαφέρει χρειάζεται να έχει μερικές φορές άγνοια κινδύνου; Πρέπει να ρισκάρει ή κάνει επιλογές συνειδητά ώστε να μη ξεφύγει από πράγματα που γνωρίζει;

91925139 2572914339614521 3308763150374928384 n
Ρασούλης-Ξυδάκης την εποχή της ηχογράφησης των “Δήθεν”

Νίκος Ξυδάκης: Πολλές φορές χρειάζομαι χρόνο για να επανέλθω σε κάτι που θέλω να κάνω κι άλλες μπορεί να είναι  ένα πράγμα της στιγμής. Αυτό το τελευταίο σημαίνει ότι υπάρχει κάτι συσσωρευμένο, αόρατο, οπότε έρχεται η στιγμή και παίρνει μια συγκεκριμένη μορφή. Το τραγούδι από την άλλη, ξέρετε, είναι ένα μοτίβο. Εγώ πάντως ακούω μερικά τραγούδια δικά μου και δεν τα αναγνωρίζω (γέλια). Θυμάμαι πάντως τον Χατζηδάκι στον «Σείριο» το 1986-87. Τότε, είχε καθιερώσει μουσικές βραδιές με 4-5 καλλιτέχνες που εμφανίζονταν μ΄ ένα πρόγραμμα κάθε βράδυ,  σύμφωνα με τις επιλογές του Μάνου. Εγώ δεν φανταζόμουν ότι θα  βγω να τραγουδήσω τα δικά μου τραγούδια….μου ήταν αδιανόητο. Αυτός, βέβαια, ήταν πολύ επίμονος. Κάθε βράδυ, λοιπόν, εμφανιζόμουν στη σκηνή μαζί με άλλους. Τον Σαββόπουλο, τον Πορτοκάλογου, τον Παπαζογλου.  Λέγαμε από 6 τραγούδια ο καθένας …Είχα χάσει τα αυγά και τα πασχάλια. Έβλεπα τα αντιδράσεις του κόσμου και τον ενθουσιασμό και αυτό ήταν κάτι πρωτόγνωρο.  Είχα ενθουσιασμό και συγκίνηση. Κάποια στιγμή και αφού πέρασε αυτή  «κραιπάλη» (γέλια) ήλθε ο Νίκος Γκάτσος στο «Zoom» και με βρήκε και εγώ του έλεγα τις ανησυχίες μου για το πώς θα ξαναγράψω μουσική μετά από όλα αυτά τα ξενύχτια και ότι δεν θυμάμαι πια τίποτα. Τότε μου είπε ο Γκάτσος: « Μη φοβάσαι. Θα το ξαναβρείς αυτό»  (γέλια).

Ελένη Γουρνέλου: Τι σχέση έχει ο δημιουργός με το έργο του; Είναι δυνατόν κάποιος να είναι εξαιρετικός ως δημιουργός αλλά από την άλλη να μην είναι αξιόλογος ως άνθρωπος;

Νίκος Ξυδάκης: Αυτή τη κουβέντα την είχαμε τις προάλλες με τον Μιχάλη Γκανά με τον οποίο γνωριζόμαστε πάνω από 30 χρόνια…και κάποια στιγμή που διαβάζαμε το είπα… «Ξέρεις βρε Μιχάλη, νομίζω ότι έχεις γίνει ένα με τη γλώσσα σου πια. Δεν μπορώ να σε διαχωρίσω από τα ποιήματά σου». Βλέπεις μια φιγούρα ενός ανθρώπου που κουβαλάει όλες τις αρετές και τις ιδιομορφίες του ίδιου του έργου του. Εμένα μου αρέσει πάρα πολύ αυτό! Σε άλλους, βέβαια, μπορεί αυτό να μην ισχύει. Αυτό δεν μας ενδιαφέρει…Ποιος, όμως, ασχολείται με τη ζωή του Ευριπίδη για παράδειγμα; Σήμερα, βέβαια, υπάρχουν πολλές πληροφορίες για έναν δημιουργό, για τη ζωή του αλλά και πάλι αυτό είναι διφορούμενο. Πώς λέγαμε προηγουμένως για τη προσωπογραφία του Μιαούλη; Αυτό μπορεί να συμβαίνει. Να είναι διφορούμενο ένα πρόσωπο.

Ελένη Γουρνέλου: Πόσο μπορεί να αλλάξει η επιτυχία έναν άνθρωπο κ. Ξυδάκη; Να τον κάνει ας πούμε επαρμένο; Το έχουμε δει αυτό σε κάποιους καλλιτέχνες  που δεν άντεξαν τον μύθο….ξέφυγαν.

92003528 708112603059450 8099987340170100736 n
Νίκος Ξυδάκης-Ολια Λαζαρίδου στο Ίδρυμα Ν. Κακογιάννης

Νίκος Ξυδάκης: Έχουμε τέτοια παραδείγματα σαν αυτά που λέτε αλλά κι άλλα που συμβαίνει εντελώς το αντίθετο. Κάποιοι που έχουν κάνει σπουδαία πράγματα αλλά ζουν και συμπεριφέρονται στα όρια της αφάνειας και της διακριτικότητας. Τώρα το εκκεντρικό στοιχείο είναι ένα στοιχείο που εμφανίζεται πράγματι και μερικές φορές το συγχωρούμε λόγω του σημαντικού έργου….αν, βέβαια, ξεπεραστούν τα όρια εκεί υπάρχει ένα θέμα. Ο Πάουντ για παράδειγμα ταυτίστηκε με τον φασισμό αλλά έχει γράψει σπουδαία ποίηση. Το έργο του πάντως είναι σημαντικό. Είναι πάντως ένας κίνδυνος ο θαυμασμός και η πολλή μεγάλη επιτυχία. Υπάρχουν άνθρωποι που το έχουν πληρώσει με τη ζωή τους αυτό ή έχουν δυστυχήσει από την επιτυχία και άλλοι που δεν το πλησίασαν ποτέ αυτό…δεν τους επηρέασε στη ζωή τους.

Ελένη Γουρνέλου: Εσείς θα λέγατε ότι είστε ένας άνθρωπος που προσέχετε και προφυλάσσετε τον εαυτό σας; Θέλετε να περνάτε απαρατήρητος.

Νίκος Ξυδάκης: Εγώ μόνο απαρατήρητος θα ήθελα να περνώ (γέλια) αλλά ξέρετε αυτό είναι θέμα ιδιοσυγκρασίας. Εμένα δεν μου πηγαίνει…θα κατέληγα σε αυτό σαν να είναι γελοιοποίηση. Είναι, επίσης, και θέμα γούστου. Μια μεγάλη εκκεντρικότητα μπορεί να μη ταιριάζει, επίσης,  μ΄ ένα τοπίο, μ’ ένα χώρο….Σε διαφορετικά περιβάλλοντα μπορεί αυτά να αλλάζουν. Π.χ. να σηκώνει στην Ευρώπη να είσαι ο Σαλβαδόρ Νταλί. Εγώ προσέχω για λόγους γούστου και κομψότητας, μόνο με αυτή την έννοια. Είναι θέμα αισθητικής.

Ελένη Γουρνέλου: Κλείνοντας αυτή τη συζήτηση θα ήθελα σας παρακαλώ να μου πείτε μια μεγάλη αλήθεια που έχετε στη ζωή σας και την ακολουθείτε σαν μπούσουλα σε αυτά που κάνετε.

Νίκος Ξυδάκης: Θα ήθελα όσο μπορώ και όσο γίνεται να βρω ένα βαθύτερο εαυτό, πράγμα που δικαιώνει βέβαια ένα Εγώ αλλά εμπεριέχει ταυτόχρονα και κάτι μεγαλύτερο. Δεν ξέρω πώς να το περιγράψω…το νοιώθω όταν γράφω μουσική. Να ακούω τον εαυτό μου όσο καλύτερα μπορώ, να τον αφουγκράζομαι και να έχω μια επίγνωσή του, ακόμα κι αν αυτό,  εμπεριέχει μια πλάνη…Θα ήθελα. βέβαια. αυτό με τη πλάνη, να συμβαίνει όσο το δυνατόν λιγότερο. Επίσης, πιστεύω ότι ακόμα κι αν κάποιες στιγμές ή περιόδους μπορεί να μη ζούμε καλά υπάρχει μέσα μας, πάντα, μια αντισταθμιστική ισορροπία που μας διασώζει ή μας συνδέει ολοένα με κάτι μεγαλύτερο και συλλογικότερο.

Ελένη Γουρνέλου: Κε Ξυδάκη σας ευχαριστώ θερμά γι’ αυτή μας τη συζήτηση.

Νίκος Ξυδάκης: Κι εγώ σας ευχαριστώ για την τιμή και τη συγκίνηση αλλά και τη σύνδεση με τόπους που τους αγαπώ και τους θυμάμαι πάντα για την ομορφιά και την ατμόσφαιρά τους, όπως είναι η Σύρος και η Μυτιλήνη.

*Η ΕΛΕΝΗ ΓΟΥΡΝΕΛΟΥ γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Στη συνέχεια μετακινήθηκε στη Λέσβο εξαιτίας του Ο. Ελύτη και του Ασημάκη Πανσέληνου και από το 1994 εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Οι βασικές σπουδές της είναι στο αντικείμενο «Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό» της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών του ΕΑΠ και το Msc της στη «Κοινωνική Ανθρωπολογία και Ιστορία του Πανεπιστημίου Αιγαίου». Έχει συνεργαστεί με το ραδιοφωνικό σταθμό ΑΙΟΛΟΣ της Μυτιλήνης και τον ΕΜΠΝΕΥΣΗ της Σύρου σε εκπομπές με συνεντεύξεις με ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων. Έχει εκδώσει μια ποιητική συλλογή με τίτλο: «Αστρολάβος» και αρθρογραφεί  σε εφημερίδες της Λέσβου και της Σύρου. Από το 2018 διαμένει μόνιμα στην Ερμούπολη όπου συνεχίζει να εργάζεται στο Πανεπιστήμιο. Μόνιμο ενδιαφέρον και συνοδοιπόρος στη ζωή ο πολιτισμός και η τέχνη, όχι σαν εξαίρεση ,αλλά σαν καθημερινότητα.