Φίλιππος Τσιτσόπουλος: From to be to begone and vise versa

Στιγμιότυπο 2020 06 27 8.22.53 μμ Συνέντευξη στην Ελένη Γουρνέλου*

Ο Φίλιππος Τσιτσόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα και είναι απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ και Master του Πανεπιστημίου της Μαδρίτης. Κινείται στον χώρο της ψηφιακής τέχνης και των εγκαταστάσεων και έχει εργαστεί στον χώρο του διαδραστικού βιωματικού θεάτρου, του video theatre και της εικαστικής θεατρικής ερμηνείας, εξερευνώντας τα όρια μεταξύ θεάτρου και ζωγραφικής από το 1990. Έχει ζήσει πολλά χρόνια στην Ισπανία και το Λίβερπουλ και σήμερα έχει εγκατασταθεί και ζει μόνιμα στο Λονδίνο. Εκθέσεις και performances έχουν πραγματοποιηθεί στην Ισπανία, την Αγγλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, το Βέλγιο, την Ελβετία, την Αμερική και την Ελλάδα. Στις performances του που έχουν γίνει σε galleries και μουσεία απαγγέλει θεατρικά αποσπάσματα από έργα ρεπερτορίου φορώντας τις ευφάνταστες μάσκες του – έργα τέχνης- που αποτελούνται από φρούτα, λαχανικά, νεκρά ψάρια, όστρακα, κρέας, λουλούδια, ταριχευμένες πεταλούδες, δέρμα, υλικά με τα οποία καλύπτει όλο το πρόσωπό του και το σώμα του και είναι τα υλικά του έργου του.

Στιγμιότυπο 2020 06 27 8.15.36 μμ

Εξαιρετικά ιδιαίτερη περίπτωση καλλιτέχνη! Γιός, επίσης, του ηθοποιού Γιώργου Τσιτσόπουλου, πολύ γνωστού από το κλασικό θέατρο αλλά  και τον ελληνικό κινηματογράφο που τιμήθηκε με το βραβείο «Καρόλου Κουν».

Ο Φίλιππος Τσιτσόπουλος διαμένει μόνιμα στο Λονδίνο απ’ όπου μας μίλησε στον empneusi.gr στους 107 FM. Αποσπάσματα της συνέντευξης δημοσιεύονται στην εφημερίδα globalview.gr της δημοσιογράφου Ρίτσας Μασούρα.

Ολόκληρη η εκπομπή στον σύνδεσμο:

https://www.empneusi.gr/podcast/eleni-gournelou-filippos-tsitsopoulos/

Ελένη Γουρνέλου: Φίλιππε σε καλωσορίζω στην εκπομπή «Συναντήσεις», στη πρωτεύουσα των Κυκλάδων, τη Σύρο, στον ΕΜΠΝΕΥΣΗ και σε ευχαριστώ θερμά για την αποδοχή της πρόσκλησης να μιλήσεις στο σταθμό μας. Σε βρίσκουμε στο Λονδίνο που μένεις μόνιμα, αν δεν κάνω λάθος;

Στιγμιότυπο 2020 06 28 2.50.08 μμΦίλιππος Τσιτσόπουλος: Καλησπέρα. Ναι, είμαι εδώ στο Λονδίνο που διαμένω τα τελευταία χρόνια μόνιμα αλλά έχοντας επαφές με τη Μαδρίτη και την Αθήνα ταυτόχρονα

Ελένη Γουρνέλου: Ξέρεις, παρατηρώντας κάποιος τα video με τις performance σου – αν δεν μπορεί να σε ζήσει από κοντά και να μοιραστεί μαζί σου τον χώρο που κινείσαι και απαγγέλεις…..- δεν μπορεί να μη παρατηρήσει σ’ εσένα, όχι μόνο τις εντυπωσιακές σου μάσκες για τις οποίες θα μιλήσουμε αναλυτικά, αλλά και τη κίνηση του σώματός σου. Το βάδισμα, το τρίκλισμα, τους κύκλους και τα τινάγματα των χεριών σου…..όλα αυτά εμένα, περιέργως ίσως, δεν ξέρω, με παραπέμπουν στην σχέση σου με τον χρόνο, την ταχύτητα ή τη βραδύτητα του χρόνου αλλά και τον ίδιο τον χώρο ως σημαινόμενο…Κάνω λάθος; Ποια είναι η σχέση σου με τον χρόνο;

Φίλιππος Τσιτσόπουλος Τα χέρια και το σώμα είναι τα μόνα που βρίσκονται ελεύθερα να κινηθούν και μπορούν να δίνουν την έκφραση που έχει το κεφάλι, το οποίο ουσιαστικά πέρα από τη μάσκα και τη λίγη κίνηση που έχει, παραμένει ανέκφραστο σ’ ένα  tableau vivant που λίγα πράγματα μπορούν να κινηθούν, ιδιαίτερα στην αρχή που ακόμα οι μάσκες που φοράω δεν έχουν ζεσταθεί” από την αναπνοή και τη φωνή. Οπότε όλα τα άλλα, σώμα, χέρια και πόδια βοηθούν τον θεατή να δει τι συμβαίνει πίσω από τη μάσκα, το οποίο, όμως, μπορεί και να μια αντίστιξη που να εμπεριέχει ένα μια ψεύτικη συνθήκη του να νομίζουμε ότι κάτι συμβαίνει αλλά δεν ξέρουμε τι. Κι αυτό γιατί το πρόσωπο είναι καλυμμένο από αυτά που γνωρίζεις ότι χρησιμοποιώ ως υλικά και επομένως δεν φαίνονται τα συναισθήματα πίσω από τη μάσκα.Στιγμιότυπο 2020 06 27 8.25.42 μμ Στιγμιότυπο 2020 06 27 8.25.35 μμ

Ελένη Γουρνέλου: Ένα άλλο ‘θαυματουργικό΄ στοιχείο των performance σου, θα έλεγα ότι είναι: η θεατρικότητά σου σε συνδυασμό με τη κίνηση του σώματός σου, που αναφέραμε  και προηγουμένως, η πολύ ιδιαίτερη φωνή σου, η καλλιέργεια και η εκφορά του λόγου σου, η έμφαση στον λόγο, ελληνικά και αγγλικά, και εν τέλει η σύνθεση όλων αυτών: φωνή, σώμα, κείμενο και χώρος.  Πόσο θα έλεγες ότι σε όλα αυτά σε συμπληρώνει ο ήχος, η μουσική;;;; αλλά  και το μέτρο της μουσικής….

Φίλιππος Τσιτσόπουλος Εδώ είναι το σημείο του χρόνου που ανέφερες πιο πριν αλλά και η μουσική και η σιωπή είναι χρόνος παράλληλος. Κι ενώ στο θέατρο οι χρόνοι είναι τέσσερις στην performance εγω εχω συλλαβει πέντε. Υπάρχει ο χρόνος του ρόλου π.χ. του βασιλιά Λήρ, ο χρόνος του ηθοποιού που υποδύεται τον βασιλιά, ο χρόνος του θεατή που πηγαίνει να δει τον ηθοποιό και ο χρόνος της πόλης που τρέχει. Στην performance, μιλάω μόνο για μενα υπάρχει και ο χρόνος του του ανθρώπου που μιμείται τη θεατρικότητα, σε συνδιαλλαγή με τους παραπάνω χρόνους του ηθοποιού. Τους συνδυάζει, βάζοντας και τον δικό του χρόνο. Εγώ επιλέγω θεατρικά κείμενα γιατί θέλω να υπάρχει αυτή η σύνδεση με το θέατρο αλλά δεν κάνω θέατρο κάνω ανάκληση μνήμης και σαν εικαστικός και γιος ηθοποιού, έχω ζήσει το πως οι παραστάσεις αφήνουν μια μνήμη. Όπως οι συνταξιούχοι ηθοποιοί στο BBC στους οίκους ευγηρίας που τους ρωτάω για τις παραστάσεις τους και το πως θα μπορούσα να έπαιζα ένα ρόλο η πως αυτοί θα θέλαμε να τον έπαιζα. Έτσι έφτιαχνα μαζί τους το ποίημα A season in Hell /A. Rimbeau σε μορφή κωμωδίας μιας και στο Health Care του ΝΗS στο τμήμα για τη Dementia (Εθνικό σύστημα Υγείας Αγγλίας), σαν συλλογικό Project που περιμένει να τελειώσει μετά τον κορονοϊό, και να εκτεθεί ολόκληρο με τα documenta από τα γυρίσματα μαζί τους  και που εκεί φαίνονται οι αναφορές στον καθένα από αυτούς στο έργο μου. Ξέρεις, αν αναρωτηθούμε ποιος θυμάται τους πεθαμένους ηθοποιούς, τους άγνωστους, τους δεύτερους ρόλους, αυτούς που “έβγαζαν δίσκο”  που θα πούμε στο τέλος της συνέντευξης γιατί και τι σημαίνει, αυτούς που μαθαίνεις απ’ τη Pub εδώ, που σε στέλνουν γιατί κάποιος χωρίς δόντια εκεί στο Bethnal Green απαγγέλει Μακμπεθ στο δρόμο και είναι άστεγος. Δυστυχώς δεν ενδιαφέρει πάρα μόνο εμένα αυτό απ’ ότι φαίνεται και γι αυτό το θεωρώ performance. Δεν έχει θέαμα αλλά μιλάει για πράγματα που ήταν στο θέαμα η στο Theatre business. Τώρα είναι ένα ποτήρι μπύρας και η κουβέντα με έναν Έλληνα καλλιτέχνη που θέλει να μάθει να παίζει ρόλους όπως αυτοί και να κρατήσει ζωντανή τη Μίμηση σαν πολύτιμο φυλαχτό.

Ελένη Γουρνέλου: Είναι προφανής αυτή η σύνδεση που κάνεις και που συνδέει παρελθόν με παρόν. Έχοντας, μάλιστα, παρακολουθήσει τις παραστάσεις του πατέρα σου στο θέατρο από παιδί, είναι κάτι που φαίνεται ότι έχεις επιλέξει. Έχεις παίξει, μάλιστα, το ρόλο του Πολώνιου από τον Άμλετ, όπως κι εκείνος.

Στιγμιότυπο 2020 06 27 8.26.07 μμ Στιγμιότυπο 2020 06 27 8.26.19 μμΦίλιππος Τσιτσόπουλος: Έχω παίξει πράγματι κι εγώ αυτόν τον ρόλο. Ο δε πατέρας μου έπαιξε τον Πολώνιο τη χρονιά που χάσαμε τη μητέρα μου κι αυτός ο ρόλος έχει συνδεθεί, κατά κάποιο τρόπο, με αυτό το γεγονός. Ένοιωσα, λοιπόν, κι εγώ ότι αυτά τα κείμενα τα έζησα με άλλον τρόπο. Σαν να μιλούσαν για μένα και να έφευγαν από τον πραγματικό, ιστορικό χρόνο που είχαν γραφτεί, να έφευγαν από τον θεατρικό χρόνο, και να έμπαιναν μέσα στον δικό μου χρόνο και να μιλούσαν για τη μητέρα μου και τον θάνατο της. Όπως μετά μίλησαν για τον πατέρα μου και τη δική του απουσία. Έκανα για πολλά χρόνια ζωγραφική, αλλά αυτό δεν ήξερα πώς να τα διαχειριστώ και να το κάνω τέχνη. Πως να το ζωγραφίσω.

Ελένη Γουρνέλου: Τα ενσωμάτωσες, όμως, όλα μέσα από τις παραστάσεις σου και μέσα από τις μάσκες σου που είναι πολύ ιδιαίτερης κατασκευής. Μάλιστα, όταν κυκλοφορείς στον δημόσιο χώρο έχω δει ότι εκτός από την έκπληξη μπορεί και να προκληθεί …μια σύλληψη, αφού δεν καταλαβαίνουν τι ακριβώς είσαι. Είχα δει νομίζω να σε συλλαμβάνουν σ’ ένα αεροδρόμιο….(γέλια)

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Ναι με μάσκα από ψάρια και λαχανικά με λουλούδια στο χέρι περιμένοντας να παραλάβω τον εαυτό μου που ερχόταν από ταξίδι στο Heathrow. Αυτό είναι πράγματι πολύ σημαντικό γιατί ο χώρος στην πόλη είναι ζωντανός και εκεί μπορεί να συμβούν τα πάντα! Από κόσμο που θέλει να φωτογραφηθεί μαζί σου μέχρι και την αστυνομία που μπορεί να θέλει να καταλάβει τι συμβαίνει  και τι κάνεις και να σου παίρνει και για ασφάλεια το βίντεο της δράσης. Τι λέει το κείμενο, ποιο κείμενο δουλεύω, αν είναι κάποιος τρελός που κινείται μέσα στη πόλη, ποιος είναι αυτός. Όχι εγώ, αλλά ο χαρακτήρας, να βγαίνει κόσμος στα μπαλκόνια, να κάνω κολύμπι στα φανάρια και να τα περνάω Crowl κ.ο.κ. Είναι μια αντινομία  που βγαίνει κάτω από το πρόσωπο ενός άλλου. Εκεί, λοιπόν, μπορούν να συμβούν τα πάντα.

Ελένη Γουρνέλου: Πόσο σε ασκεί αυτό εσένα, αν σε ασκεί, να είσαι εκεί! Παρών στον χρόνο…

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Όταν ετοιμάζομαι να κάνω μια performance δεν θέλω να ξέρω πώς θα καταλήξει. Έχω στο μυαλό μου το πως αλλά είμαι σίγουρος ότι θα το αντιστρέψω. Όλα φτιάχνονται αναλόγως εκείνη τη στιγμή κι ακόμα και η μάσκα…. ‘ζεσταίνεται’ απ’ ότι συμβαίνει κάτω από τη μάσκα. Αναπνέει αυτό το πρόσωπο και γίνεται ένα άλλο, ένα πραγματικό άλλο δικό μου πρόσωπο που μιλάει αλλά δεν το βλέπω ούτε έχω επίγνωση. Το βλέπουν οι άλλοι. Δεν είναι θέαμα αλλά θέλει θεατές να δούνε κάτι που μεταλλάσσεται.  Το κινείς εσύ σαν μαριονέττα. Ψάχνω μέσα στα δωμάτια του μυαλού μου και από εκεί θα μιλήσω, θα εκφραστώ.

Ελένη Γουρνέλου: Πες μου Φίλιππε, ποιο είναι το τελετουργικό που συνήθως ακολουθείς για τη κατασκευή των μασκών;

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Τα πάντα ξεκινούν από την ιδέα της performance. Μετά αρχίζω να ψάχνω τα υλικά πράγμα το οποίο με ενδιαφέρει γιατί δεν είναι απρόσωπα αυτά τα υλικά. Τα έχω δει στο παρελθόν, τα χρόνια που δούλευα στο Μουσείο του Prado στη Μαδρίτη. Επομένως σκέφτομαι για αυτό αρκετά πριν την κατασκευή.

Ελένη Γουρνέλου: Ποιες είναι οι αντιδράσεις του κόσμου όταν σε βλέπει με τις ευφάνταστες, αυτές μάσκες σου;

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Κοίτα, στην αρχή κι εσύ δεν βλέπεις αλλά σιγά σιγά αρχίζεις να διακρίνεις το περιβάλλον γύρω σου, να επικοινωνείς και σε κάποια στιγμή που βγαίνει η μάσκα, τότε, βλέπεις την έκπληξη και την αγωνία των ανθρώπων που σε παρακολουθούν και οι οποίοι ξαφνικά βλέπουν το πρόσωπό σου. Εκείνη τη στιγμή αισθάνομαι ότι έχω απελευθερωθεί από ένα βάρος. Είναι μια ανακούφιση. Μπορεί να είναι το γέλιο αλλά και ο πόνος.Στιγμιότυπο 2020 06 28 2.53.42 μμ

Ελένη Γουρνέλου: Είσαι, επίσης, εξαιρετικός σχεδιαστής, Φίλιππε. Στα σχέδιά σου βλέπω μορφές.

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Είναι μια χαρτογράφηση που κάνω μέσα από τις μάσκες. Την επόμενη μέρα, όταν φύγει η μάσκα δουλεύω στο εργαστήριο και θυμάμαι τα σημεία του πόνου που μου δημιούργησε. Έτσι βγαίνουν αυτά τα σχέδια…μέσα από τα συναισθήματα που έχω κάτω από τη μάσκα. Κρατάς, βέβαια, αυτά που νοιώθεις σημαντικά.

Ελένη Γουρνέλου: Τι συμβολίζει για σένα η μάσκα και με τι συνομιλεί; Με το μέσα ή το έξω; Το δημόσιο ή το ιδιωτικό; Μεταφέρει ένα μήνυμα ίσως; Και το λέω αυτό γιατί πέρα από την αισθητική, ανθρωπολογικά μιλώντας, οι μάσκες χρησιμοποιούνταν στις φυλές,  επίσης,  στο αρχαίο θέατρο και αργότερα στις δυτικές κοινωνίες για διαφορετικούς λόγους,  ξεκινώντας από τον 14ο-15ο αιώνα, το θέατρο του δρόμου ή τις Απόκριες, άλλοτε για να εκφράσουν συναισθήματα κι άλλοτε εξουσία ή και μια ταυτότητα που είναι αναγνωρίσιμη…

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Είναι προστατευτικό και αποτρόπαιο. Προστατευτικό ως προς το μήνυμα που εσύ πίσω από τη μάσκα μεγεθύνεις πίσω από τη φωνή και εκείνα που προσθέτει η μάσκα και αποτρόπαιο, επίσης. Ένα παράδειγμα είναι αυτό που είχε γίνει με τον Πικάσο. Τον είχε καλέσει, λοιπόν, ο τότε υπουργός Πολιτισμού της Γαλλία, Αντρέ Μαλρώ, σε μια τεράστια έκθεση με αφρικάνικες μάσκες και ο Πικάσο αρνήθηκε να μπει μέσα στην αίθουσα γιατί, όπως είπε, αυτές οι μάσκες έχουν όλο το αποτρόπαιο μέσα τους. Όλα αυτά τα στοιχεία που προσπαθείς εν ολίγοις να διώξεις από πάνω σου φορώντας τη μάσκα. Αυτά σε εμένα ξεκίνησαν λίγο πριν τον θάνατο του πατέρα μου όπου δεν ήθελα να αναγνωρίσω τον εαυτό μου. Μετά τον θάνατο του βρήκα το βιβλίο του Παναγή Λεκατσά «Η ψυχή» που εμπεριέχει όλες τις τελετές θανάτου από την Λ. Αμερική μέχρι την Ωκεανία κ.α. κι εκεί είδα τους ιθαγενείς να βάζουν πάνω στις μάσκες ζωντανά υλικά. Πίστευαν  π.χ. ότι ο παράδεισος είναι η θάλασσα και ότι με αυτόν τον τρόπο επικοινωνούσαν με τους συγγενείς τους ή ότι συνδέονται με τη φύση μέσω των φυτών, ρίζες ή σπαρτά που βάζανε στις μάσκες γιατί έτσι ξόρκιζαν τη βροχή. Με αυτά τα στοιχεία, της παλιάς μαγείας, προσπάθησε να ξορκίσω το δικό μου, δυτικό, θέατρο όπως το έζησα στην Καλλιθέα, στο σπίτι μου….κάπως έτσι ξόρκισα και τη σχέση μου με τον πατέρα μου, όλα τα στοιχεία που με αφορούσαν προσωπικά. Ένοιωθα ότι βρίσκομαι σ’ έναν χώρο αναμονής όπου υπήρχε το παρελθόν αλλά και το μέλλον…ενδεχομένως δε αυτός ο χώρος να μην υπήρξε και ποτέ. Λειτουργώ σαν ένας άνθρωπος που προσπαθούσε να καταγράψει τον εαυτό του.

Στιγμιότυπο 2020 06 28 2.55.18 μμΕλένη Γουρνέλου: Η τέχνη είναι μια μακρά αλυσίδα από κρίκους που καταγράφει αέναα στον χρόνο τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν μέσα στο χρόνο τον άνθρωπο, όπως είναι το θέμα του θανάτου ή του έρωτα; Και τα δυο αυτά ενώ είναι προσωπικά ταυτόχρονα είναι και παγκόσμια και η τέχνη καταπιάνεται συνέχεια μαζί τους. Ο αιώνιος χορός της μνήμης αυτού που είμαστε….

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Σαν ρολόγια… Υπάρχει μια σκηνή από το έργο του  Τένεσση Ουίλιαμς  «Τα τελευταίο από τα ολόχρυσα ρολόγια μου» (σελ. 81-82)

Στο σημείο αυτό ο Φίλιππος διαβάζει μοναδικά αυτές τις δυο σελίδες που αφορούν στον χρόνο. 

Ελένη Γουρνέλου: Θα έλεγες ότι η δουλειά σου είναι κάτι διαφορετικό; Και αν αυτό τελικά είναι κι ένας λόγος που αρέσει περισσότερο στο εξωτερικό και όχι τόσο στην Ελλάδα; Το λέω αυτό γιατί ενώ έχεις ταξιδέψει και παρουσιάσει σε πολλές χώρες της Ευρώπης τη δουλειά σου, στην Ελλάδα αυτό δεν έχει συμβεί τόσο συχνά όσο θα δικαιολογούνταν ως χώρα καταγωγής σου….

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Μάλλον δεν ήταν η στιγμή του. Τα πράγματα όταν έλθει η ώρα τους…ίσως, τώρα, να είναι η στιγμή.

Ελένη Γουρνέλου: Έχεις επηρεαστεί από τον εξπρεσιονισμό στη δουλειά σου.

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Μα ναι και βέβαια έχω επηρεαστεί από τον εξπρεσιονισμό. Από τα χρόνια των σπουδών μου.

Ελένη Γουρνέλου: Σ’ ένα project που είχες κάνει το 2017 έχεις σαν θέμα το αν η τέχνη είναι μοναχική; Είναι μοναχική η τέχνη ή το αντίθετο; Κουβαλάει παρελθόν, παρόν και μέλλον οπότε δεν μπορεί να είναι μοναχική; Ίσως ο καλλιτέχνης να είναι μοναχικός; Να επιλέγει να μένει μόνος του για να αντιμετωπίσει το έργο του; Ο Κουνέλλης είχε πει ότι είναι ένας τυφλός ζωγράφος….

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Σε σχέση με αυτό το project θα έλεγα ότι λειτούργησα περισσότερο ως αγγελιοφόρος σε σχέση με όλα αυτά τα ερωτήματα. Έπαιρνα απαντήσεις ότι ποτέ δεν είμαστε μόνοι μας… Ωστόσο, τη μοναξιά τη νοιώθεις πάνω στο δέρμα σου μου έλεγε ο Franco B. Κι επειδή εμείς είμαστε καλλιτέχνες μπορούμε να μιλήσουμε για την αλήθεια ενός άλλου εγώ εξέθεσα σε μια σειρά από προβολές όλες τις απόψεις και τη δικιά μου.

Ελένη Γουρνέλου: Υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στο ελληνικό κοινό και το κοινό π.χ. της Αγγλίας;

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Βέβαια υπάρχουν διαφορές γιατί οι λέξεις από μόνες τους και ο τρόπος έκφρασης είναι διαφορετικός. Με την ίδια λογική και το κοινό έχει διαφορετική απόσταση ανάλογα με τη χώρα. Το εγγλέζικο κοινό βγάζει ενδεχομένως κάποια συμπάθεια για τον performer η το ανάποδο.

Ελένη Γουρνέλου: Υπάρχει μια αλήθεια, ένας μπούσουλας που ακολουθείς σχεδόν πάντα στη ζωή σου;

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Θα πάω πάλι στον Γιάν Κοτ και θα διαβάσω ένα απόσπασμα από το «Ένα θέατρο ουσίας» σελ. 273-274.

Ελένη Γουρνέλου: Φίλιππε, σε ευχαριστώ!

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Κι εγώ!

*Η ΕΛΕΝΗ ΓΟΥΡΝΕΛΟΥ γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Στη συνέχεια μετακινήθηκε στη Λέσβο εξαιτίας του Ο. Ελύτη και του Ασημάκη Πανσέληνου και από το 1994 εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Οι βασικές σπουδές της είναι στο αντικείμενο «Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό» της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών του ΕΑΠ και το Msc της στη «Κοινωνική Ανθρωπολογία και Ιστορία του Πανεπιστημίου Αιγαίου». Έχει συνεργαστεί με το ραδιοφωνικό σταθμό ΑΙΟΛΟΣ της Μυτιλήνης και τον ΕΜΠΝΕΥΣΗ της Σύρου σε εκπομπές με συνεντεύξεις με ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων. Έχει εκδώσει μια ποιητική συλλογή με τίτλο: «Αστρολάβος» και αρθρογραφεί  σε εφημερίδες της Λέσβου και της Σύρου. Από το 2018 διαμένει μόνιμα στην Ερμούπολη όπου συνεχίζει να εργάζεται στο Πανεπιστήμιο. Μόνιμο ενδιαφέρον και συνοδοιπόρος στη ζωή ο πολιτισμός και η τέχνη, όχι σαν εξαίρεση ,αλλά σαν καθημερινότητα.