Hortus Conclusus / Τριάντα έξι ιστορίες ξανακερδισμένης άνοιξης 

Ιρις Κρητικού 

Με τριάντα έξι έργα του Νεκτάριου Αποσπόρη

εκδόσεις ΕΛΙΞ 

Για κάποιους, η πανδημία του κορωνοϊού ήταν μια διαρκής αγωνία επιβίωσης. Καθημερινή συναλλαγή με το φόβο, τα υποκείμενα νοσήματα, τους αριθμούς, τα ονόματα των νεκρών. Για κάποιους άλλους έγινε φυτώριο έμπνευσης, μια νέα οπτική γωνία για πράγματα και γεγονότα που λίγο νωρίτερα τα προσπερνούσαν βιαστικοί. Η πασχαλίτσα που χάθηκε στη μέση της διαδρομής. Η πεταλούδα που λάτρεψε τα χρώματα. Τα μικρά πουλιά που η μάνα τα ταϊζει στη φωλιά. Το καταπονημένο πεζούλι της γειτονιάς. Η βεράντα με τα μισοβαμένα κάγκελα. Οι νεραντζιές της οδού Ευριπίδου. Το δενδρολίβανο που εξέχει επιβλητικό ανάμεσα στα ταπεινά γεράνια. Το μωβ τριαντάφυλλο από παλιές γενιές. Τα άνθη της λεμονιάς. Το γλυκό του κουταλιού ξεχασμένο στο βάθος του ψυγείου. Ο κήπος, υπόδειγμα συνέπειας της φύσης και δείγμα της δουλειάς του ανθρώπου. Ο εσπερινός σε φόντο βιολετί.

Ο καμβάς γιγαντώθηκε, έπιασε ταβάνι. Το απειροελάχιστο έγινε ένα τεράστιο φυλλοβόλο δέντρο. Ξέφυγαν συναισθήματα και καρφιτσώθηκαν με χρωματιστές πινέζες στον καμβά. Δημιουργήθηκε ξανά το εσωτερικό σύμπαν, σε άλλη πλέον σύνθεση και ισορροπία, αλλά πάντα εκεί, δίπλα στους αριθμούς των κρουσμάτων, των νεκρών, ανάμεσα στα παιδιά και τους γονείς, τον άνδρα, τους φίλους που άφηναν σύντομα μηνύματα αισιοδοξίας στο messenger.

Σωτήριος ο κόσμος πια στο τέλος αυτής της παράξενης άνοιξης. Λυτρωτικός ο εγκλεισμός, λυτρωτική εξίσου η ανακάλυψη των μικρών πραγμάτων που πάντα στροβιλίζονται γύρω μας, αλλά που ξαφνικά αποκτούν τη βαρύτητα ή την ομορφιά του καινούργιου.

IMG 3869

Ναι, όσα αποκαλύπτονται στο κομψό βιβλίο της Ίριδας Κρητικού με τον τίτλο Hortus Conclusus – Τριάντα έξι ιστορίες ξανακερδισμένης άνοιξης – αποκτούν στα μάτια του αναγνώστη τη βαρύτητα του καινούργιου. Μια ιστορικός τέχνης εκτίθεται ή εκθέτει στον φίλο αναγνώστη μύχιες σκέψεις από την περίοδο του εγκλεισμού. Αποκαλύπτεται.Μας επιτρέπει να παρακολουθήσουμε (ακολουθήσουμε;) τις διαδρομές της, τις σημερινές ή τις παλιές, τις κοντινές ή τις μακρινές. Γίνεται το βλέμμα  μας – το επιτρέπει η γενναιοδωρία της –  μας προκαλεί να αγγίξουμε τον μικρόκοσμο των δικών της αναμνήσεων, διάσπαρτων στον χρόνο – ατελείωτα ζεστά καλοκαίρια στο νησί,  άγριοι χειμώνες της πόλης. Μας συστήνει ξανά το καθημερινό αστικό τοπίο της Αθήνας, που το ακολουθεί σαν ένας άνθρωπος – γυροσκόπιο! Για να καταλήξει στο ποιητικό, πλην τόσο ρεαλιστικό: καιρός να βρούμε τους μεσόγειους ελαιώνες, καιρός να ξαναβρούμε τους ανθρώπους, καιρός να ξανασυναντηθούμε με τους φίλους. «Καιρός για φράουλες, λέω σήμερα»

Ιδού λοιπόν ένας γλαφυρός ή μάλλον θαρραλέος τρόπος για να κερδίσουμε ξανά τη χαμένη Άνοιξη του 2020. Άλλωστε το’χε πει κι ο ποιητής: Την άνοιξη αν δεν την βρεις, την φτιάχνεις.

Πώς ;

Μέσα από τρυφερά κείμενα, εικαστικές παρεμβάσεις (εν προκειμένω τριάντα έξι έργα του Νεκτάριου Αποσπόρη) και ίσως μέσα από μια πρωτόγνωρη σεβαστική ευδαιμονία της συγγραφέως απέναντι στην καινούργια εικόνα που παρά ταύτα είναι τόσο παλιά όσο και ο άνθρωπος.

Ενα είδος ημερολογίου – ταξιδευτή.

Το βιβλίο είναι των εκδόσεων ΕΛΙΞ και όσοι θέλουν θα το βρουν στα βιβλιοπωλεία. Προσωπικά το βρήκα στο βιβλιοπωλείο «Λεμόνι» στο Θησείο.

 

IMG 3864

ΟΙ ΝΕΡΑΝΤΖΙΕΣ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ (Γ ‘ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ)

Παρασκευή 20.3.20

 

Γ’ Χαιρετισμοί

Περπατώ στην Πραξιτέλους με βήμα σκυφτό κάτω από το κλειστό μας γραφείο κι ίσως να έχω στα μάτια μου κι εγώ το βλέμμα ετούτο του τρελού, ίδιο με εκείνο των λιγοστών οδοιπόρων του τριγώνου με τους οποίους εξακολουθώ να διασταυρώνομαι. Μου έλειψαν τα ανοιχτά καταστήματα της γειτονιάς μας. Τα υαλοπωλεία, τα επιγραφοποιία και τα ραφτάδικα. Τα καφεκοπτεία, οι βιοτεχνίες αμπαζούρ και τα όρθια ποτάδικα, τα αρχαία καταστήματα κυτιοποιίας και γραφικής ύλης. Τα στιλβωτήρια παπουτσιών, τα μαγαζάκια που πουλούν βελούδινα πουγκάκια, χάρτινες σακούλες σε δεκάδες και κορδέλες με το μέτρο. Τα καταστήματα με ηλεκτρικά είδη και θερινά φωτάκια Χριστουγέννων, τα μικρά κομπολογάδικα και οι αλιείς των μαργαριταριών από συνθετική ύλη…..

 

Γ’Χαιρετισμοί

Μα να που στρίβω στην Ευριπίδου παρορμητικά, ακολουθώντας τη νέα ευωδιά του υγρού απογεύματος. Μια ευωδιά θριαμβική που κυριεύει το μελαγχολικό αθηναϊκό λυκόφως και σαρώνει με ορμή τις χρόνιες οσμές του κοιμισμένου εμπορικού δρόμου. Που εξολοθρεύει τα κεφάλια των τυριών, τα ξηροκάρπια, τα μπαχαρικά, τις γυάλες των τουρσιών, τα κρεμασμένα αλλαντικά, τα αλίπαστα. Μια ευωδιά που εισχωρεί κάτω από τις κλειστές πόρτες των βυζαντινών ναών που ανάβει τα κεριά στα άδεια μανουάλια τους. Μια μυρωδιά αλάνθαστη από άνοιξη και θάνατο και Ανάσταση μαζί.

Γ’ Χαιρετισμοί

Η οδός Ευριπίδου στην αρχή της, εκεί που συναντά το εκκλησάκι των Αγίων Θεοδώρων είναι γεμάτη νεραντζιές. Που άνθισαν χθες σε μια μόλις νύχτα. Τεντώνομαι να κόψω δυό κλαριά κι οι ανθοί του διαλεγμένου δένδρου λιγοθυμούν στα πόδια μου, ραίνουν τα χέρια μου, ραντίζουν τα μαλλιά μου…

Χαίρε, το άνθος της αφθαρσίας

Χαίρε, το στέφος της εγκράτειας

Χαίρε, αναστάσεως τύπον εκλάμπουσα

Χαίρε, των αγγέλων τον βίον εμφαίνουσα

Χαίρε, δένδρον αγλαόκαρπον..

Χαίρε,  ξύλον ευσκιόφυλλον

…..

Χαίρε, νύμφη ανύμφευτε.

….

Άνοιξη στην Αθήνα

Άνοιξη εκλάμπουσα

Άνοιξη ευσκιόφυλλος

Άνοιξη αγλαόκαρπος

Άνοιξη σκληρή, γυμνή μα τροπαιούχος

Βραχεία, φθαρτή μα ελπιδοφόρος, σαν άνθος νεραντζιάς.

——————————————-

IMG 3867

ΜΑΡΜΕΛΑΔΑ ΣΥΚΟ (Παρασκευή 27.3.20)

«… Στα βάθη του ψυγείου μου κρυμμένο, υπάρχει ένα βαζάκι με ρόδινο υπόλειμμα μαρμελάδας. Πολύτιμο. Γιατί είναι φτιαγμένο από τα σύκα του κήπου μας. Το τρώω με το κουταλάκι λίγο λίγο αντί για γλυκό όταν είμαι στις μαύρες μου. Κι όλος ο Αύγουστος επανέρχεται τότε δοξαστικά.

Δεν υπάρχει πράγμα ωραιότερο για πρωινό από τα δικά μας σύκα, αυτά που ζαλισμένη ακόμη από τον ύπνο και περπατώντας ξυπόλυτη σε πέτρες και αγκάθια κόβω ανυπόμονα…Φιλημένα ήδη από τις πρώτες ακτίνες του ήλιου, τα σύκα της νέας ημέρας είναι ως εκ θαύματος πάλι εκεί και περιμένουν. Κόβω μεμιας όλα όσα φτάνω, κι ύστερα ανεβαίνω ως το πρώτο κλαρί. Πέφτουν στο χώμα απ’ τη φούστα μου όσα δεν χωρούν. Και τότε κάνω το καλοκαιρινό μου αμάνικο φόρεμα ποδιά, αδιαφορώντας για το παχύρευστο γάλα τους που μετά δεν θα βγαίνει..

Στην σκοτεινή κουζίνα, τυφλωμένη από το έξω φως, αδειάζω από την ποδιά μου σε πιάτο όσα απέμειναν. Τα βάζω στο ψυγείο για όσους απ’ τους υπόλοιπους τα θέλουν παγωμένα. Όταν ξυπνήσουν, τα καθαρίζω εξαιρετικά σχολαστικά και τους τα βάζω διαδοχικά στο στόμα. Πάντα η στιγμή ετούτη μου θυμίζει τα μικρά πουλιά  που η μάνα τα ταΐζει στη φωλιά τους..

Στις ένδοξες μέρες του δένδρου μας, τότε που ο Αύγουστος και το καλοκαίρι πνέουν τα λοίσθια, ψήνω σύκα στο φούρνο με γλυκό κρασί της Λήμνου. Κι όταν έχω τα κέφια μου, θρυμματίζω  crumbles  θερινά  και σκαρώνω cheesecakes  αυτοσχέδια με μυζήθρα Κρήτης και παξιμάδια χαρουπιού. Αλλά κυρίως φτιάχνω ξανά και ξανά μαρμελάδα  σύκο, με ελάχιστη ζάχαρη και μπόλικη αρμπαρόριζα, για τις δύσκολες μέρες. Που ήρθαν….»

Ρίτσα Μασούρα

IMG 3868