Αρχική Τρίτη Ματιά Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, ο σημαντικότερος και δημοφιλέστερος λογοτέχνης της Σοβιετικής Ένωσης μεταπολεμικά.

Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, ο σημαντικότερος και δημοφιλέστερος λογοτέχνης της Σοβιετικής Ένωσης μεταπολεμικά.

Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν υπήρξε ο σημαντικότερος και δημοφιλέστερος λογοτέχνης της Σοβιετικής Ένωσης μεταπολεμικά. Δεινός επικριτής του σοβιετικού καθεστώτος και του κομμουνισμού, βοήθησε στην αποκάλυψη των καταναγκαστικών στρατοπέδων εργασίας, γνωστών ως Γκουλάγκ, με το πιο γνωστό του έργο «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ». Το 1970 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Ο Αλεξάντρ Ισάγεβιτς Σολζενίτσιν γεννήθηκε στην πόλη Κισλοφότσκ της τότε Σοβιετικής Ομόσπονδης Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ρωσίας στις 11 Δεκεμβρίου 1918. Καταγόταν από οικογένεια Κοζάκων διανοουμένων και ανατράφηκε από την μητέρα του, επειδή ο πατέρας του είχε σκοτωθεί σε δυστύχημα πριν από την γέννησή του. «Η μητέρα ήξερε καλά γαλλικά και αγγλικά. Είχε επίσης μάθει στενογραφία και δακτυλογράφηση. Αλλά δεν την έπαιρναν ποτέ σε καλοπληρωμένες δουλειές, επειδή δεν είχε προλεταριακή καταγωγή. Αυτό την υποχρέωνε να αναζητά συμπληρωματική εργασία το βράδυ και να κάνει τις δουλειές του σπιτιού τη νύχτα χωρίς ποτέ να κοιμάται αρκετά. Καθώς κρύωνε τακτικά, έπαθε φυματίωση και πέθανε στα 49 της χρόνια» είχε αποκαλύψει σε μια του συνέντευξη..

Σπούδασε μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο του Ροστόφ και λογοτεχνία δι’ αλληλογραφίας στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας. Επιστρατεύθηκε και πολέμησε κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου φθάνοντας ως τον βαθμό του λοχαγού του πυροβολικού.

Η αντικαθεστωτική του δράση ξεκίνησε το 1945, όταν συνελήφθη, γιατί σε μια επιστολή του ασκούσε κριτική στον Στάλιν. Τα επόμενα οκτώ χρόνια έζησε έγκλειστος σε φυλακές και στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας και κατόπιν άλλα τρία χρόνια σε εκτόπιση. Έπειτα από την αποκατάστασή του το 1956, του επιτράπηκε να εγκατασταθεί στο Ριαζάν της κεντρικής Ρωσίας, όπου άρχισε να διδάσκει μαθηματικά και να ασχολείται με την λογοτεχνία.

Μετά την χαλάρωση των περιορισμών στην πολιτιστική δημιουργία, που επέφερε η αποσταλινοποίηση στις αρχές τής δεκαετίας του ’60, ο Σολζενίτσιν δημοσίευσε στη λογοτεχνική επιθεώρηση «Νόβι Μιρ» («Νέος Κόσμος») την νουβέλα «Μια μέρα από την ζωή του Ιβάν Ντενίσοβιτς». Το έργο αυτό, που περιγράφει μια τυπική μέρα από την ζωή ενός εγκλείστου σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας την περίοδο του σταλινικού καθεστώτος, κατέκτησε το σοβιετικό κοινό και ο συγγραφέας του έγινε εν μια νυκτί διάσημος.

Η περίοδος της επίσημης αναγνώρισής του υπήρξε σύντομη. Έπειτα από την πτώση τού Νικίτα Χρουστσόφ το 1964, επιβλήθηκαν εκ νέου περιορισμοί στην καλλιτεχνική δημιουργία. Στην αρχή ο Σολζενίτσιν υπήρξε στόχος εντεινόμενων επικρίσεων και κατόπιν ανοιχτών παρενοχλήσεων από τις αρχές, γιατί εξέφραζε ανοιχτά την αντίθεσή του στις καταπιεστικές κυβερνητικές πολιτικές.

Έπειτα από την έκδοση μιας συλλογής διηγημάτων του το 1963, του απαγορεύθηκε να δημοσιεύει.Στο εξής εξέδιδε τα έργα του στο εξωτερικό ή με την μέθοδο του «σαμιζντάτ» (ιδιωτική ιδιόχειρη έκδοση, η οποία κυκλοφορούσε μυστικά από τις αρχές). Τα επόμενα χρόνια εκδόθηκαν σημαντικά μυθιστορήματά του στο εξωτερικό, χάρη στα οποία η φήμη του εδραιώθηκε διεθνώς.

Στο μυθιστόρημά του με τίτλο «Στον πρώτο κύκλο» (1968), πιθανώς το καλύτερό του, αναφέρεται έμμεσα στις εμπειρίες του από την περίοδο κατά την οποία εργάστηκε ως μαθηματικός στο ερευνητικό ινστιτούτο μιας φυλακής. Περιγράφει τις αντιδράσεις έγκλειστων επιστημόνων που εργάζονται σ’ ένα ερευνητικό κέντρο της μυστικής αστυνομίας και έπρεπε να αποφασίσουν αν θα συνεργαστούν με τις αρχές, ώστε να παραμείνουν στο ερευνητικό κέντρο της φυλακής, ή να αρνηθούν, με αποτέλεσμα να επιστρέφουν στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας.

Το μυθιστόρημά του «Πτέρυγα καρκινοπαθών» (1968) ήταν εμπνευσμένο από την περίθαλψή του σε νοσοκομείο και την θεραπεία του από προχωρημένο καρκίνο του δέρματος, από τον οποίο διαπιστώθηκε ότι έπασχε κατά την διάρκεια τής αναγκαστικής εκτόπισής του στο Καζακστάν στα μέσα τής δεκαετίας του ’50. Ο κεντρικός ήρωας τού έργου, όπως και στην περίπτωση τού Σολζενίτσιν, είχε μόλις αποφυλακιστεί από στρατόπεδο εργασίας.

Το 1970 του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ο Σολζενίτσιν αρνήθηκε να μεταβεί στην Στοκχόλμη για την τελετή απονομής, επειδή φοβήθηκε ότι η κυβέρνηση δεν θα του επέτρεπε την είσοδο στην χώρα κατά την επιστροφή του.

Το επόμενο μυθιστόρημά του που εκδόθηκε στο εξωτερικό είχε τίτλο «Αύγουστος 1914» (1971). Ήταν ένα ιστορικό μυθιστόρημα με θέμα την συντριπτική νίκη της Γερμανίας κατά της Ρωσίας στην Μάχη τού Τάνενμπεργκ, κατά την διάρκεια του Α Παγκοσμίου Πολέμου. Το έργο επικεντρώνεται στους χαρακτήρες διαφόρων προσώπων στις γραμμές τής καταδικασμένης στρατιάς του στρατηγού Σαμσόνοφ και έμμεσα αναφέρεται στις αδυναμίες του τσαρικού καθεστώτος, που οδήγησαν στην κατάρρευσή του με την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917.

Τον Δεκέμβριο του 1973 εκδόθηκε στο Παρίσι το πρώτο μέρος του μυθιστορήματος «Το αρχιπέλαγος Γκουλάγκ», αφού προηγουμένως ένα αντίγραφο τού χειρογράφου είχε κατασχεθεί στην Σοβιετική Ένωση από την KGB. Η λέξη Γκουλάγκ ήταν αρκτικόλεξο της επίσημης ονομασίας τού σοβιετικού συστήματος φυλακών και στρατοπέδων εργασίας. Η αγγλική έκδοση τού έργου ολοκληρώθηκε σε τρεις τόμους το 1978.

Πηγή: https://www.sansimera.gr/