Αρχική Τρίτη Ματιά Εμείς και οι άλλοι/ Η Ελλάδα στη γειτονιά της/ Κωνσταντίνος Φίλης

Εμείς και οι άλλοι/ Η Ελλάδα στη γειτονιά της/ Κωνσταντίνος Φίλης

Εμείς και οι άλλοι/ Η Ελλάδα στη γειτονιά της/ Κωνσταντίνος Φίλης

Ο Κωνσταντίνος Φίλης, εκτελεστικός διευθυντής του Ιδρύματος Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου, είναι ένας από τους πιο έγκριτους αναλυτές σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής στη χώρα μας, όπως διαπιστώνουν οι αναγνώστες των «ΝΕΩΝ» από τη συχνή αρθρογραφία του, ειδικά την τελευταία περίοδο. Στο νέο του βιβλίο «Η Ελλάδα στη γειτονιά της – Προκλήσεις, ανατροπές, κέρδη και ζημιές σε ένα ευμετάβλητο περιβάλλον» καταφέρνει να αναλύσει με νηφαλιότητα τα γεγονότα που έχουν σχέση με την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, την περίοδο 2015-2020.

Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με τη διαπίστωση του σύμβουλου Εθνικής Ασφάλειας του Πρωθυπουργού, Αλέξανδρου Διακόπουλου, ότι η γραφή  του Κ. Φίλη συνδυάζει μεγάλο εύρος γνώσεων, βαθιά αντίληψη των θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, εκφραστική ικανότητα, ενώ διακρίνεται για τη σαφήνεια και τη λιτότητα. Με αυτόν τον τρόπο απευθύνεται τόσο σε ειδικούς όσο και σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται να ενημερωθεί για τις εξελίξεις στη «γειτονιά» μας, μακριά από εθνικιστικές κορώνες, μεγαλοϊδεατισμούς και ακρότητες. Πράγμα πολύ σημαντικό αν υπολογίσει κανείς τον όγκο των καθημερινών δημοσιευμάτων και «αναλύσεων» που όχι μόνο παραπληροφορούν αλλά και συστηματικά καλλιεργούν αντιλήψεις και ιδεοληψίες τόσο ακραίες ώστε αρκετά συχνά να φτάνουν στα όρια του γελοίου και είναι εκτός πραγματικότητας.

Στόχος του νέου βιβλίου είναι η καταγραφή και αξιολόγηση των κυριότερων γεγονότων της περιόδου 2015-2020. Και αυτό από μόνο του είναι ήδη σημαντικό και «ριψοκίνδυνο», με δεδομένες τις νωπές ακόμη αναμνήσεις. Η επιλογή της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου προφανώς δεν έγινε τυχαία: σχετίζεται με τις πρωτόγνωρες πολιτικές αλλαγές για τα μεταπολιτευτικά δεδομένα, με την έλευση στην εξουσία του ΣΥΡΙΖΑ, ενός κόμματος που τουλάχιστον στην αρχή αυτοπροσδιοριζόταν ως «ριζοσπαστική Αριστερά», ανεξαρτήτως αν στην πορεία προέκυψε η συνεργασία με τους Ανεξάρτητους Ελληνες. Πέραν αυτού το 2015 αποκτούν σάρκα και οστά οι τριμερείς συμπράξεις στην Ανατολική Μεσόγειο (Ελλάδα – Κύπρος – Αίγυπτος και Ελλάδα – Κύπρος -Ισραήλ), ενώ η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από υπόδειγμα μετριοπαθούς Ισλάμ και μέρος της λύσης των προβλημάτων της περιοχής, μετεξελίσσεται σε έναν απρόβλεπτο δρώντα ακολουθώντας μια πορεία αποστασιοποίησης από το κοσμικό κράτος. Χαρακτηριστικό  παράδειγμα αυτής της τάσης είναι φυσικά η πρόσφατη μετατροπή ενός μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία, σε τζαμί.

Ο Ερντογάν επιδιώκει να αποκαθηλώσει τον Κεμάλ ως ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας και να μετατρέψει την Κωνσταντινούπολη σε επίκεντρο του μουσουλμανικού κόσμου. Οπως σημειώνει σε πρόσφατο άρθρο του ο Κ. Φίλης, «απώτερος στόχος του Ερντογάν είναι η μεν Κωνσταντινούπολη να αντικαταστήσει τη Μέκκα ως το παγκόσμιο σημείο αναφοράς και κατ’ επέκταση να γίνει ο καινούργιος πόλος έλξης για τους σουνίτες μουσουλμάνους, ο δε Ερντογάν και η Τουρκία να εδραιωθούν ως η προστάτιδα δύναμη και το “καταφύγιο” των μουσουλμάνων ειδικότερα δε των διωκόμενων». Δεν ξεχνάμε παράλληλα ότι τον τελευταίο χρόνο η Τουρκία έχει παραβιάσει την κυπριακή υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, έχει αγοράσει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, έχει καταλάβει μέρος της Συρίας, αγνοεί το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη, ενώ πρόσφατα με τα γεγονότα στον Εβρο εργαλειοποίησε με κυνικό τρόπο τους απελπισμένους  μετανάστες για να εκβιάσει την Ευρωπαϊκή Ενωση αντιμετωπίζοντας ωστόσο ελληνική αντίσταση.

Η Ελλάδα διατηρώντας την αποτρεπτική της ισχύ θα πρέπει να λειτουργήσει ψύχραιμα και νηφάλια διεκδικώντας ενεργητικά την αναγνώριση ως εξισορροπητικού πόλου επειδή ναι μεν ο Ερντογάν οξύνει το κλίμα, απευθυνόμενος και στο εσωτερικό της χώρας του, από την άλλη όμως δεν θα ρισκάρει ούτε και επιθυμεί μια σύγκρουση με τη Δύση. Κι αυτό γιατί οι άμεσες ξένες επενδύσεις από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι απαραίτητες ενώ ο ρόλος των ΗΠΑ είναι κρίσιμος στη λειτουργία του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, από το οποίο εξαρτάται και η Τουρκία.

Ρωσία – Κίνα

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανάλυση για τις σχέσεις της Ελλάδας με τον αναδυόμενο κόσμο και ιδιαίτερα με τη Ρωσία και την Κίνα. Αν και σαφώς η διεύρυνση των συμμαχιών με τον αναδυόμενο κόσμο είναι απαραίτητη, οι σελίδες του βιβλίου μας θυμίζουν ότι πριν από λίγα χρόνια συζητούσαμε αν πράγματι μπορεί να χρησιμοποιηθεί η Ρωσία ως δυνάμει δανειστής σε περίπτωση που η Ελλάδα δεν κατάφερνε να εξασφαλίσει δάνειο από την Ευρώπη! Ενα σενάριο εκτός πραγματικότητας που φυσικά δεν επιδίωξε ποτέ η Ρωσία, η οποία αφενός δεν είχε τη δυνατότητα αλλά ούτε τη διάθεση να μας δώσει αυτά τα χρήματα.  Εξωτερική πολιτική με τακτισμούς δεν γίνεται και εν πάση περιπτώσει δεν αφορά υπεύθυνα κράτη – μέλη της ΕΕ και της ευρωζώνης, κράτη δηλαδή που διαθέτουν ένα διεθνούς εμβέλειας νόμισμα.

Στο βιβλίο εκτός από τη διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου 2015 μεταξύ Ελλάδας – ΕΕ, αναλύεται το Προσφυγικό, οι εξελίξεις στη Συρία και οι ανακατατάξεις στο τρίγωνο Τουρκίας – Δύσης – Ρωσίας, η εσωτερική όσο και η εξωτερική διάσταση της τουρκικής πολιτικής, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, η ελληνική πολιτική και ενεργειακή διπλωματία, το ζήτημα της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στο Ιόνιο, οι εξελίξεις στο Κυπριακό, η κρίση στον Εβρο, η Συμφωνία των Πρεσπών καθώς κα η επόμενη μέρα του τουκολιβυκού συμφώνου.

Για το τέλος μία λεπτομέρεια που θεωρώ εξαιρετικά χρήσιμη είναι ότι στο QR Code του βιβλίου, ο αναγνώστης θα βρει χάρτες σχετικούς με τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, τη «Γαλάζια Πατρίδα», το τουρκολιβυκό σύμφωνο, τις ενεργειακές διεργασίες και τα υπό διαμόρφωση projects στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως και πίνακες που αφορούν στις τούρκικες παραβιάσεις αλλά και στοιχεία αναφορικά με τις απόψεις της ελληνικής κοινής γνώμης για τη Συμφωνία των Πρεσπών και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η Βασιλική Σουλαδάκη είναι διεθνολόγος με μεταπτυχιακές σπουδές στις Ευρωπαϊκές και Διεθνείς σχέσεις από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

konstantinos filis diethniologos 1200x600 1Κωνσταντίνος Φίλης

Η Ελλάδα στη γειτονιά της

Εκδ. Παπαδόπουλος, σελ. 328