Πόσες φορές δεν αντιμετωπίσατε ως καταναλωτής τον αποκλεισμό από τη δυνατότητα να αγοράσετε ένα προϊόν ή μια υπηρεσία επειδή ο τόπος κατοικίας σας είναι διαφορετικός από τον τόπο έδρας μιας επιχείρησης;

Σε ολόκληρη την Ευρώπη καθημερινά εκατοντάδες καταναλωτές αντιμετωπίζουν το πρόβλημα αυτό, παρά το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει τέτοιου είδους αποκλεισμούς.

Ο Τζιάκομο – καταναλωτής από την Ιταλία – προσπάθησε να κάνει κράτηση σε πακέτο διακοπών στη χώρα του, το οποίο βρήκε σε ευνοϊκή τιμή μέσω ιστοσελίδας πρακτορείου που είχε έδρα τη Γερμανία. Αν και αρχικά χάρηκε για τη χαμηλή τιμή που βρήκε, στη συνέχεια διαπίστωσε ότι για να ολοκληρώσει τη διαδικτυακή (online) κράτηση, έπρεπε να δηλώσει διεύθυνση κατοικίας στη Γερμανία, γεγονός το οποίο επί της ουσίας του απαγόρευε να πραγματοποιήσει την συγκεκριμένη αγορά του πακέτου διακοπών.

Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαγορεύει τις διακρίσεις με βάση την ιθαγένεια και τον τόπο κατοικίας του καταναλωτή δυστυχώς, όμως εξακολουθούν να υφίστανται επιχειρηματικές πρακτικές, που θέτουν μονομερείς και αδικαιολόγητους περιορισμούς ή εφαρμόζουν διαφορετικούς όρους σε δυνητικούς πελάτες με βάση την ιθαγένεια ή τον τόπο κατοικίας τους.

Τα εμπόδια αυτά, που συνιστούν τον λεγόμενο γεωγραφικό αποκλεισμό (geoblocking), περιορίζουν, άμεσα ή έμμεσα, την πρόσβαση των καταναλωτών σε διασυνοριακές προσφορές, με αποτέλεσμα υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές ορισμένων κρατών μελών ή πρόσβαση σε περιορισμένο εύρος προϊόντων, υπηρεσιών και ψηφιακού περιεχομένου, άρα λιγότερες ευκαιρίες για ορισμένους Ευρωπαίους καταναλωτές στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς.

Όπως σημειώνει η Διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Καταναλωτή Ελλάδας Αθηνά Κοντογιάννη: «οι καταναλωτές συχνά αντιμετωπίζουν αναιτιολόγητους περιορισμούς ή διακρίσεις κατά την πρόσβασή τους σε αγαθά και υπηρεσίες εντός της Ε.Ε., ενώ, αρκετές φορές, οι επιπλέον κίνδυνοι και οι πρόσθετες δαπάνες που επικαλούνται οι προμηθευτές για να δικαιολογήσουν τη διαφορετική μεταχείριση δεν είναι συγκεκριμένοι, αφού ισχύουν εξ ορισμού σε κάθε πώληση αγαθών ή υπηρεσιών που πραγματοποιείται διασυνοριακά».

Σύμφωνα με την κυρία Κοντογιάννη είναι ιδιαίτερα σημαντική προς την κατεύθυνση της αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού η επέκταση της Πρότασης της Ε.Ε. για τροποποίηση του Κανονισμού 2006/2004 “για τη συνεργασία των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών”, έτσι ώστε να γίνει πιο αποτελεσματική και πιο ολοκληρωμένη η  προστασία του καταναλωτή στο ηλεκτρονικό διασυνοριακό εμπόριο και η δυνατότητα άμεσης παρέμβασης των αρμόδιων εθνικών αρχών, ιδίως της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, να επέμβουν και να εφαρμόσουν την σχετική νομοθεσία.

Έκθεση του Δικτύου Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτή (ECC-Net), (Do Invisible Borders StillRestrict Consumer Access to Services in the EU, https://goo.gl/08c1At ) επεσήμανε τη διαφορετική μεταχείριση καταναλωτών στην Ευρώπη, κατά παράβαση ή μη του άρθρου 20 παρ. 2 της Οδηγίας για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά (2006/123/ΕΚ). Σύμφωνα  με την έκθεση μεταξύ Ιανουαρίου 2013 και Δεκεμβρίου 2015, το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτή δέχθηκε 532 αναφορές που αφορούν το άρθρο 20 παρ. 2 της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες. Κάτι που δείχνει αύξηση σε ποσοστό 140%  των καταγγελιών που είχαν υποβληθεί μεταξύ των ετών 2010 και 2012.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Έκθεσης ο μεγαλύτερος αριθμός καταγγελιών σχετικές προέρχονται από καταναλωτές που κατοικούν στην Αυστρία (138), Ιταλία (68), και την Ιρλανδία (66) ΜΕ τις αναφορές Ελλήνων καταναλωτών να παρουσιάζουν μονοψήφιο νούμερο (4).

Ποσοστό άνω του 82% των υποβληθέντων αναφορών αφορούν διακρίσεις και εμπόδια που οι καταναλωτές αντιμετώπισαν λόγω της χώρας κατοικίας τους και όχι λόγω της εθνικότητάς τους και προέκυψαν στο πλαίσιο ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Σχεδόν στο 68% των παραπόνων οι καταναλωτές αντιμετώπισαν δυσμενή διάκριση ως προς την τιμή ή την πρόσβαση στην παρεχόμενη υπηρεσία – ως επί το πλείστον κατά την αγορά αγαθών, όπως ηλεκτρονικές και οικιακές συσκευές, αυτοκίνητα, ρούχα, βιβλία, μουσική ή ψηφιακές εφαρμογές.

Το 25% των καταγγελιών αφορούσαν την παροχή υπηρεσιών στον τομέα του τουρισμού και της αναψυχής, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που παρέχονται από ταξιδιωτικά γραφεία, παρόχους καταλυμάτων ή πάρκων αναψυχής.

Ποσοστό άνω του 5% των υποθέσεων προήλθε από τον τομέα της ενοικίασης οχημάτων και της χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing).

Οι καταγγελλόμενοι προμηθευτές ακολούθησαν πρακτικές γεωγραφικών περιορισμών, με βάση την ιθαγένεια ή τον τόπο κατοικίας των καταναλωτών ιδίως με:

-φραγή στην πρόσβαση σε ιστοσελίδες (με αναγνώριση του IP),

-αυτόματη ανακατεύθυνση σε μια άλλη ιστοσελίδα,

-άρνηση παράδοσης προϊόντος στη χώρας κατοικίας του καταναλωτή,

-μη αποδοχή πληρωμής,

-εφαρμόζοντας διαφορετικές τιμές ή όρους πώλησης.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον περασμένο Ιούνιο Πρόταση Κανονισμού «για την αντιμετώπιση του γεωγραφικού αποκλεισμού και άλλων συναφών μορφών διακρίσεων που βασίζονται στην ιθαγένεια, την κατοικία ή τη διαμονή εντός της ενιαίας αγοράς».

Σκοπός της προτεινόμενης νομοθεσίας είναι να διασφαλισθεί ότι οι καταναλωτές που επιθυμούν να αγοράσουν προϊόντα και υπηρεσίες σε άλλη χώρα της Ένωσης, είτε ηλεκτρονικά είτε με φυσική παρουσία σε κατάστημα, δεν θα υφίστανται διακρίσεις όσον αφορά την πρόσβαση σε τιμές, τις πωλήσεις ή τους όρους πληρωμής, εκτός εάν κάτι τέτοιο δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους, όπως ο ΦΠΑ ή ορισμένες νομικές δεσμεύσεις για την κοινή ωφέλεια. Για να μην θεσπίζονται δυσανάλογες επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις, η Πρόταση Κανονισμού δεν επιβάλλει υποχρέωση παράδοσης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και εξαιρεί τις μικρές επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο κατώτατο όριο ΦΠΑ σε εθνικό επίπεδο από ορισμένες διατάξεις.

insider.gr