Λεωνίδας Κύρκος: Τι κερδίσαμε –και γιατί χάσαμε
———–
Δεκάδες είναι και σήμερα οι αναφορές στον Λεωνίδα Κύρκο με αφορμή την επέτειο των εννέα χρόνων από το θάνατο του. Ενδεικτικό του ότι ούτε οι λογαριασμοί μας με μια ορισμένη περίοδο και τους πολιτικούς φορείς της έχουν κλείσει ούτε η αποτίμηση του προσώπου και της συμβολής του Λεωνίδα έχει ολοκληρωθεί. Απ’ όλες ωστόσο, που είτε με πολιτικό είτε με συναισθηματικό τρόπο επιχειρούν μια προσέγγιση της προσωπικότητας και της πολιτικής προσφοράς του, επιλέγω μια παλαιότερη ομιλία του Σταύρου Ζουμπουλάκη, (στην παρουσίαση των «Στιγμών ΙΙ» στο Μουσείο Μπενάκη, στις 19.6.2008 και που δημοσιεύτηκε επεξεργασμένη και συμπληρωμένη στα «Ενθέματα» της «Αυγής»). Το κείμενο, που έχει τίτλο «O Λεωνίδας Kύρκος του KKE εσωτερικού», αποτελεί, κατά την άποψη μου, υπόδειγμα σύνθεσης της προσωπικής, συναισθηματικής, εμπλοκής με την πολιτική ανάλυση. Θα μπορούσε, άλλωστε να είχε τον τίτλο «Τι κερδίσαμε, -εμείς και ο τόπος- από τη συνύπαρξη μας με τον Λεωνίδα –και γιατί, στο τέλος, χάσαμε». Μια ήττα της οποίας συνεχίζουμε να πληρώνουμε το αντίτιμο.
Αποσπώ δύο σημεία του κειμένου: «…Στην αναπόφευκτη ερώτηση ποια είναι η προσφορά του μικρού αυτού κόμματος στη μεταπολιτευτική ζωή του τόπου, θα έλεγα, με κάθε δυνατή συντομία: Πρώτον, η ρητή και σαφής σύνδεση της Αριστεράς και του σοσιαλισμού με τη δημοκρατία, όχι με την “ουσιαστική”, όπως θα ήθελαν οι δογματικές σοφιστείες, αλλά με την τυπική, δηλαδή τις εκλογές. Αυτό σήμαινε ο δημοκρατικός δρόμος: απόρριψη της επαναστατικής βίας, πολυκομματισμός και εκλογές, όπως με τόλμη διακήρυξε ο Μπάμπης Δρακόπουλος κατά την ιστορική απολογία του το 1973 ενώπιον του χουντικού δικαστηρίου: ο λαός δικαιούται να απορρίπτει διά των εκλογών ακόμη και τον σοσιαλισμό…». Και: «…Δεύτερον, η ευρωπαϊκή ιδεολογία του. Το μικρό ΚΚΕ εσωτερικού, που λαχάνιαζε να μπει στη Βουλή, και άλλοτε έμπαινε και άλλοτε δεν έμπαινε, ήταν το μόνο κόμμα της Αριστεράς –από το ΠΑΣΟΚ μέχρι την εξωκοινοβουλευτική– που τάχθηκε υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας. Όταν κάποιοι βράχνιαζαν να φωνάζουν στις διαδηλώσεις “ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο”, εμείς υπερασπιζόμασταν την δημοκρατική παράδοση της Ευρώπης και την ιδέα της πολιτικής ενοποίησής της, σε εποχή έντονου αντιδυτικού πνεύματος λόγω της ξενοκίνητης, όπως έλεγαν, δικτατορίας αλλά και ενός χρόνιου ιστορικού και πολιτισμικού αντιδυτικισμού. Το μικρό αυτό κόμμα και οι διανοούμενοί του κατοχύρωσαν την ευρωπαϊκή ιδέα στη συνείδηση των εν γένει αριστερών πολιτών ως μια προοδευτική ιδέα… Και ένα τρίτο: «…Το εγχείρημα του ΚΚΕ εσωτερικού βεβαίως ηττήθηκε, ήταν μια γοητευτική περιπέτεια που ηττήθηκε σχεδόν εξαρχής. Ο Κύρκος, όπως και πολλοί άλλοι, μιλάει ρητά, χωρίς μισόλογα, για ήττα. Οι λόγοι αυτής της ήττας είναι μεγάλη συζήτηση, αν υποτεθεί ότι το εγχείρημα δεν ήταν από την αρχή αδύνατο και το στοίχημα επομένως εκ προοιμίου χαμένο, αν υποτεθεί δηλαδή ότι ήταν δυνατή μια ανανέωση του κομμουνιστικού κινήματος, ιδίως του ελληνικού….».