Εκεί που χτυπούσε η «καρδιά» της αρχαίας Ρώμης γεννήθηκε η φράση «θα τα βγάλω όλα στα φόρα» την οποία χρησιμοποιούμε συνεχώς θέλοντας να υποδηλώσουμε τη δημόσια αποκάλυψη ενός γεγονότος. Πολύ απλά γιατί η λέξη «φόρα» προέρχεται από τον πληθυντικό του forum (fora), τις Ρωμαϊκές αγορές, δημόσιους χώρους συνάθροισης όπου οι πολίτες εμπορεύονταν, συζητούσαν και φυσικά φιλοσοφούσαν. Μια πρακτική που ακόμα και σήμερα είναι εξαιρετικά δημοφιλής με αντίστοιχες συνήθειες- εκτός ενδεχομένως της φιλοσοφίας που τείνει να εκλείψει στις μέρες μας- σε χώρους όπως οι αγορές π.χ. λαϊκές. Οπότε βγάζοντας τα «στα φόρα» αποκαλύπτεις δημοσίως σε έναν χώρο μαζικής συνάθροισης κάτι, ώστε αυτό να γίνει… «βούκινο». Λέξη που επίσης έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς προέρχεται από το λατινικό bucina με ετυμολογία από το bos (βόδι) και το ρήμα cano (τραγουδώ) το οποίο παρέπεμπε στο αρχαίο ρωμαϊκό χάλκινο πνευστό μουσικό όργανο, με καταγωγή από το γνωστό κέρας.

 

Όποτε και η όποια αποκάλυψη γίνεται αυτομάτως (ως βούκινο) εξαιρετικά ηχηρή.

dsc00119

Το Forum ήταν απαραίτητο στοιχείο μιας πόλης με πιο γνωστό φυσικά εκείνο της Αιώνιας Πόλης, της Ρώμης, το Foro Romano, που ήταν ο πυρήνας της δημόσιας κοινωνικής ζωής της πρωτεύουσας της Αυτοκρατορίας για πάνω από μια χιλιετία.

Η τελευταία μεγάλη κατασκευή που ενσωματώθηκε στη Ρωμαϊκή Αγορά ήταν στις αρχές του 4ου μ.Χ. αιώνα όταν ο Μαξέντιος κατασκεύασε το ναό προς τιμήν του Ρωμύλου και έβαλε τα θεμέλια της μεγάλης Βασιλικής που ολοκλήρωσε ο Κωσταντίνος, ενώ το τελευταίο κομμάτι του «παζλ» που μπήκε στη θέση του Foro Romano ήταν η λεγόμενη «κολώνα του Φωκά» η οποία τοποθετήθηκε στην αγορά στα 608 μ.Χ.

Η ιστορία του Foro Romano ξεκινάει στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. με τον κύκλο να κλείνει στα 608 μ.Χ. οπότε κατασκευάστηκε το τελευταίο από τα μνημεία του χώρου, ένας κίονας προς τιμήν του Αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά. Κάθε Αυτοκράτορας της Ρώμης είχε ως βασικό μέλημα να αφήσει τη σφραγίδα του και στο φόρουμ με ένα μεγάλο έργο ή μνημείο που βεβαίως τον μνημόνευε στην αιωνιότητα προσθέτοντας κομμάτια στο τεράστιο παζλ τα ίχνη του οποίου μπορεί να δει σήμερα ο επισκέπτης στο αρχαιολογικό πάρκο του γειτονικού Κολοσσαίου στο οποίο περιλαμβάνεται η Ρωμαϊκή Αγορά. Και βεβαίως ο Χριστιανισμός δεν θα μπορούσε παρά να εστιάσει στην «καρδιά» της πόλης με πολλά από τα αρχαία μνημεία του Forum να μετατρέπονται σε εκκλησίες και το χώρο να γίνεται ένα τεράστιο λατομείο, ειδικά μετά την επιστροφή των Παπών στη Ρώμη και την οικοδομική φάση που κόσμησε τη Ρώμη με ναούς και μέγαρα, απ΄ όπου το οικοδομικό υλικό είτε αυτό ήταν πολύτιμο είτε απλοί λίθοι μεταφέρονταν για την κατασκευή, ενίσχυση ή διακόσμηση των νέων κτισμάτων.

dsc08609

Διαδοχικά, στο διάβα των αιώνων το Φόρουμ (ή Φόρο) κοσμήθηκε με μνημεία αρχικά για εμπορικές, θρησκευτικές και πολιτικές δραστηριότητες στη συνέχεια με Βασιλικές, από τα πιο σημαντικά κτίσματα όπου έδρευε κυρίως η δικαστική εξουσία και στην Αυτοκρατορική εποχή με κτίσματα που στόχο είχαν να προβάλουν την εξουσία του εκάστοτε ηγεμόνα και τις νίκες του με θριαμβικές αψίδες, ναούς και αφιερωματικούς κίονες.

dsc08613

Η τελευταία μεγάλη κατασκευή που ενσωματώθηκε στη Ρωμαϊκή Αγορά ήταν στις αρχές του 4ου μ.Χ. αιώνα όταν ο Μαξέντιος κατασκεύασε το ναό προς τιμήν του Ρωμύλου και έβαλε τα θεμέλια της μεγάλης Βασιλικής που ολοκλήρωσε ο Κωσταντίνος, ενώ το τελευταίο κομμάτι του «παζλ» που μπήκε στη θέση του Foro Romano ήταν η λεγόμενη «κολώνα του Φωκά» η οποία τοποθετήθηκε στην αγορά στα 608 μ.Χ.

dsc08620

Από τα πιο επιβλητικά απομεινάρια φυσικά της αρχαίας τους δόξας είναι η γιγαντιαία Βασιλική του Κωσταντίνου στο ανατολικό άκρο του Φόρο, τα λείψανα της Αιμιλίας Βασιλικής καθώς και εκείνα πολλών ναών που είναι δύσκολο να αναγνωριστούν και να αποκατασταθούν στο μάτι του επισκέπτη μια που από τα περισσότερα κτίσματα σώζονται ελάχιστα αρχιτεκτονικά στοιχεία, τμήματα τοίχων, κίονες και λιγοστά διακοσμητικά μέλη. Το πλέον διακριτό από τα μνημεία της αγοράς είναι ο ναός του Κρόνου με οκτώ κίονες και τμήμα του θριγκού σε μια εξέδρα, ένας ναός που ανοικοδομήθηκε αρκετές φορές ως τον 4ο αιώνα μ.Χ. οπότε και χρονολογούνται τα εναπομείναντα σήμερα τμήματα του. Φαινομενικά εντυπωσιακή είναι και η διατήρηση της νέας Κουρίας του Ιουλίου Καίσαρα όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα κτήριο του 1937 το οποίο κατασκευάστηκε πάνω στα αρχαία ερείπια του κτίσματος όπου συνεδρίαζε η Ρωμαϊκή Σύγκλητος.

foro romano satruno

Τα μνημεία ωστόσο που κεντρίζουν το ενδιαφέρον των επισκεπτών λόγω της εντυπωσιακής κατάστασης στην οποία διασώζονται είναι οι θριαμβικές αψίδες, εκείνη του Σεπτιμίου Σεβήρου που ανεγέρθηκε στα 203 μ.Χ. στη 10η επέτειο της στέψης του και εκείνη του Τίτου.

dsc08599

Το τμήμα της πρώτης που δεν είχε καταχωθεί είχε μετατραπεί σε… κουρείο το μεσαίωνα ενώ η θριαμβική αψίδα του Τίτου που ανεγέρθηκε το 81 μ.Χ. από το Δομιτιανό για να τιμήσει τις νίκες του αδερφού του, Τίτου και του πατέρα του Βεσπασιανού στην Ιουδαία είναι γνωστή κυρίως για τα ανάγλυφα που εικονίζουν τη λεηλασία από τους Ρωμαίους του ναού του Σολομώντα στην Ιερουσαλήμ.

26850099 1187717568026631 6060154747761746550 o

Την τρίκλιτη Βασιλική του Κωσταντίνου την ανέγερση της οποίας ξεκίνησε ο Μαξέντιος θα την «ξανασυναντήσετε» όταν επισκεφθείτε το Παλάτσο ντει Κονσερβατόρι στα Μουσεία του Καπιτωλίου βλέποντας τα γιγαντιαία μαρμάρινα μέλη του 12 μέτρων αγάλματος του Κωσταντίνου που είχε τοποθετηθεί στην κόγχη του δυτικού μέρους της Βασιλικής, σημείο το οποίο είχε επιλεγεί με ιδιαίτερη προσοχή καθώς από εκεί είχε κανείς πλήρη οπτική του επιβλητικού κτίσματος. Το σώμα του αγάλματος αποτελούνταν από ξύλο και για αυτό έχουν διασωθεί μονάχα τα ένθετα μαρμάρινα μέλη του. (Διαβάστε περισσότερα εδώ)

Η θριαμβική αψίδα του Τίτου που ανεγέρθηκε το 81 μ.Χ. από το Δομιτιανό για να τιμήσει τις νίκες του αδερφού του, Τίτου και του πατέρα του Βεσπασιανού στην Ιουδαία είναι γνωστή κυρίως για τα ανάγλυφα που εικονίζουν τη λεηλασία από τους Ρωμαίους του ναού του Σολομώντα στην Ιερουσαλήμ

Η αρχαία ιστορία του Φόρουμ τερματίζεται με τον κίονα του Φωκά, την ύψους 13.5 μέτρων στήλη που ανεγέρθηκε προς τιμήν του Αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά στα 608 μ.Χ. μετά από επίσκεψη του στη Ρώμη, προφανώς λόγω ένδειξης ευγνωμοσύνης για την παραχώρηση του Πάνθεον (Διαβάστε περισσότερα εδώ) στον Πάπα. Στη Ρωμαϊκή Αγορά θα διαπιστώσετε την συνύπαρξη αρχαίου και νέου, τη διαδοχή των εποχών και το πέρασμα από την ειδωλολατρία στο Χριστιανισμό.

dsc08192

Πολλά από τα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά στοιχεία των κτηρίων του Foro Romano ενσωματώθηκαν σε νέα κτίσματα και κυρίως ναούς, όπως οι χάλκινες θύρες της Κουρίας που έχουν τοποθετηθεί στον Άγιο Ιωάννη στο Λατερανό (διαβάστε περισσότερα εδώ).

foro romano romulus cosma e damiano

Θα σας εντυπωσιάσει επίσης η συνύπαρξη αρχαιοτήτων και εκκλησιών όπως ο ναός των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού που στεγάζεται στην αγορά του Βεσπασιανού, σαν πρόναος του οποίου χρησίμευε ο ναός του Ρωμύλου. Χαρακτηριστικός κυρίως λόγω του κωδωνοστασίου του, είναι και ο ναός της προστάτιδας των οδηγών, της Σάντα Φραντσέσκα Ρομάνα.

dsc00116

Μια βόλτα στη Ρωμαϊκή Αγορά θα σας οδηγήσει ως το Tullianum, τη Φυλακή του Μαμερτίνου όπου μεταξύ άλλων κρατήθηκαν εκεί οι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος (Διαβάστε περισσότερα εδώ) ενώ ο μεγάλος περίπατος συνήθως καταλήγει είτε στον Παλατίνο λόφο (διαβάστε περισσότερα εδώ) είτε στο Κολοσσαίο. Είτε βέβαια και στα δύο μαζί καθώς όλος ο χώρος έχει διαμορφωθεί σε ενιαίο αρχαιολογικό πάρκο. Μια καλή εικόνα και για τις δυο πλευρές της Ρωμαϊκής Αγοράς που χωρίζει η via dei fori imperiali θα αποκτήσετε από το Καπιτώλιο ώστε να οργανώσετε την επίσκεψη σας στο χώρο και στο χρόνο, ξεκινώντας από τον 10ο αιώνα οπότε η κοιλάδα αποτελούσε μια νεκρόπολη, διασχίζοντας τους αιώνες ως την εποχή της Δημοκρατίας οπότε άρχισε να εμπλουτίζεται η αγορά με επιβλητικά κτίσματα, όπως ο ναός του Κρόνου τον 5ο αιώνα π.Χ. και κυρίως την Αυτοκρατορική εποχή οπότε αρχής γενομένης από τον Αύγουστο το Forum άρχισε να αποκτά τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα.

dsc00134

Περνώντας το κατώφλι του μεσαίωνα ο επισκέπτης φτάνει στην εποχή που η λήθη οδήγησε στην κατάχωση των ερειπίων εκτός από τις δυο αψίδες που είχαν ενσωματωθεί στις μεσαιωνικές οχυρώσεις και τη μετατροπή του χώρου σε βοσκότοπο και αργότερα σε ένα γιγαντιαίο λατομείο με μνημεία να απογυμνώνονται σε ασύλληπτους χρόνους παρά τις διαμαρτυρίες καλλιτεχνών όπως ο Ραφαήλ και ο Μιχαήλ Άγγελος. Ήταν η εποχή που οι καλλιτέχνες άρχισαν να ανακαλύπτουν τη μαγεία του χώρου ο οποίος παρέμενε βοσκότοπος γνωστός ως Campo Vaccino. Το ταξίδι στο χρόνο φτάνει ως τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα οπότε ξεκινούν οι συστηματικές ανασκαφές οι οποίες ακόμα σε κάποιες περιπτώσεις συνεχίζονται.

ΠΗΓΗ

MUNDUS EST- travel stories

 

«Θα τα βγάλω όλα στα φόρα»