Αθηνά Γκριτζάλα/Σκέψεις για το σχολείο της δεύτερης καραντίνας

 κεντρική φωτ. Αθηνά Γκριτζάλα 2014

Διανύοντας τη δεύτερη κατά σειρά εκπαιδευτική περίοδο καραντίνας και προσπαθώντας μαζί με τους μαθητές και τους συναδέλφους μου να προσαρμοστώ στην πραγματικότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, σημειώνω κάποιες σκέψεις και παρατηρήσεις μου. Οι σκέψεις αυτές σαν βάση τους έχουν ένα χάσμα που τις διαστάσεις και το περιεχόμενό του συνειδητοποιώ με μεγαλύτερη πληρότητα και σαφήνεια πλέον. Από τη μία πλευρά του χάσματος στέκουν οι τεχνολογικά ιθαγενείς, δηλαδή εκείνοι που από τα πρώτα κιόλας βήματά τους, είχαν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με τις νέες τεχνολογίες και τις ψηφιακές πρακτικές. Η σκέψη, ο κάθε είδους σχεδιασμός και η επικοινωνία τους διαμορφώνονται και ολοκληρώνονται αυτονόητα με τη μεσολάβηση των ψηφιακών μέσων και ως εκ τούτου, το στήσιμο ενός ψηφιακού σχολείου φαίνεται πως αποτελεί ένα αυτονόητο και αναμενόμενο, αν όχι επιθυμητό, εγχείρημα.

Screenshot 2020 11 24 at 3.29.21 PM

Ωστόσο, η τεχνολογικά ιθαγενής γενιά που εκπαιδεύεται με τους περιορισμούς, τους φόβους και τις απειλές των ημερών μας, ας σημειώσουμε πως η πανδημία ξέσπασε αμέσως μετά την ύφεση, αναρωτιέμαι πώς μπορεί να εκπαιδευτεί αποτελεσματικά από μία γενιά εκπαιδευτικών, προσανατολισμένη και αυτή, κυρίως ή αποκλειστικά, στη χρήση των νέων τεχνολογιών. Θα έβλεπα μάλλον ως ωφέλιμη και αξιοποιήσιμη μια γενιά πολιτιστικά, καθώς και συναισθηματικά και επικοινωνιακά καλλιεργημένων δασκάλων, με απαραίτητη προϋπόθεση τον ψηφιακό γραμματισμό τους, καθώς και την ανεμπόδιστη πρόσβασή τους στα ψηφιακά εργαλεία.

Με άλλα λόγια εμείς οι πρεσβύτεροι ας μην ξεχνάμε πως έχουμε να διδάξουμε στη νέα γενιά, εκτός των άλλων, και μία παράδοση συγκίνησης μέσα από το θέατρο, τον κινηματογράφο, τα μουσεία, τις αίθουσες τέχνης, τον αναστοχασμό. Εάν αυτά δεν χωρούν στις οθόνες των κινητών, στα τάμπλετς ή τους υπολογιστές, με τον τρόπο που τα κάθε είδους ηλεκτρονικά παιχνίδια, πειράματα και εφαρμογές χωρούν, δεν σημαίνει πως απορρίπτονται ως μη λειτουργικά. Άλλωστε, η επιβίωσή τους ανά τους αιώνες αποδεικνύει την ευελιξία και την προσαρμοστικότητά τους, έτσι ώστε να μπορούν να εκληφθούν ως έμφυτες ανάγκες της ψυχής και του σώματος του ανθρώπου. Οπωσδήποτε, η τεχνολογικά ιθαγενής γενιά, σε αυτή θα συμπεριλάβω και τη νεότερη γενιά των εκπαιδευτικών, φαίνεται να δυσκολεύεται να κατανοήσει και συχνά να δυσφορεί, κάθε φορά που η σκιά της εμβάθυνσης, της διερώτησης και της επιβράδυνσης πέφτει πάνω στα αεικίνητα πληκτρολόγιά της. Αυτή η σκιά δεν φωτίζεται εξωτερικά. Φωτίζεται από τις λαμπρές στιγμές και τα επιτεύγματα του πνευματικού και καλλιτεχνικού πολιτισμού του παρόντος και του παρελθόντος.

Κατανοώ τον φόβο της επιβράδυνσης, όπως μάλλον βιώνω τον φόβο της ταχύτητας. Η επιβράδυνση, όταν δεν διολισθαίνει στο τέλμα και την παραίτηση, τον συμβιβασμό και τη στασιμότητα,  αποτελεί την ασφαλιστική δικλείδα για τη διαφάνεια, την κατάλληλη οργάνωση, την προετοιμασία. Η ταχύτητα, αν δεχθούμε την αγαθή πρόθεση να τη συνοδεύει, διαθέτει τη γοητεία του καινούριου, του εντυπωσιακού και του εύκολα ευθυγραμμιζόμενου με κάθε τι το νέο, χωρίς ωστόσο, να προφυλάσσει από το λάθος, την προχειρότητα, την αδικία και την υποτίμηση. Ας είμαστε, λοιπόν, προσεκτικοί με ρυθμούς γοργούς ή μη σε ό,τι αφορά τη σχολική τάξη.

Όπως και κάθε άλλο ανθρώπινο σύστημα, η σχολική τάξη είναι ένα σύστημα ζωντανό και εξελισσόμενο. Τα θεωρητικά σχήματα, οι βιβλιογραφικές αναφορές, τα ερευνητικά δεδομένα, τα εποπτικά και ηλεκτρονικά μέσα αποτελούν το αξιοποιήσιμο και χρήσιμο οπλοστάσιο κάθε επαγγελματία της εκπαίδευσης. Αυτό δεν μπορεί να σημαίνει πως είναι ποτέ δυνατό να σκεφθούμε μία τάξη απολύτως προβλέψιμη και οριοθετημένη. Αντιθέτως, μπορούμε να επιδιώξουμε έναν ευέλικτο και ικανό εκπαιδευτικό, που με τον άλλοτε ενστικτώδη και άλλοτε εκ των πραγμάτων υπαγορευόμενο εκλεκτικισμό του, φροντίζει ώστε η τάξη να λειτουργεί. Δηλαδή, να αξιοποιεί την προσφερόμενη γνώση ώστε να οικοδομεί την ηθική και πνευματική, γιατί όχι και σωματική, ταυτότητα των μελών της. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει έναν βιωμένο χρόνο, ο οποίος άλλοτε κυλά γοργά και άλλοτε επιβραδύνεται στοχευμένα και αιτιολογημένα. Αλλιώς, η εγχείρηση πετυχαίνει, αλλά ο ασθενής αποδημεί…

 

* Η Αθηνά Γκριτζάλα είναι φιλόλογος και εργάζεται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Έχει ειδικευθεί στην ειδική αγωγή και έχει εργαστεί σε χώρους ψυχικής υγείας και επαγγελματικού προσανατολισμού. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος Φιλοσοφίας από το Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Ασχολείται ερασιτεχνικά με τη Φωτογραφία και έχει λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις καθώς και σε εκδόσεις φωτογραφικών άλμπουμ.