Το μουσείο Sibelius στο Turku και το Turun Κonserttitalo με αφορμή την ημερομηνία γέννησης του Jan Sibelius (8-12-1865)Screenshot 2020 12 03 at 7.22.30 PM

Το Μουσείο Sibelius στην μικρή πόλη Turkuείναι το μουσείο που οι Φινλανδοί αφιέρωσαν στη δική τους μουσική ιστορία και στη μνήμη του μουσικού ειδώλου, του «εθνικού» συνθέτη τους, του Jan Sibelius. ‘Ήμουν το φθινόπωρο του 2017 στο Turku, μια ζωντανή πόλη, στο νοτιοδυτικό σημείο της χώρας, πενήντα χιλιόμετρα έξω από το Ελσίνκι. Το πρώτο πανεπιστήμιο στη νεότερη ιστορία της Φινλανδίας που ήταν σουηδόφωνο (Åbo Akademi σήμερα) επανιδρύθηκε το 1918 και είναι αυτό που σήμερα υπερηφανεύεται δικαίως γιατί χάρη στη δυναμική και δημιουργική πολυετή προσπάθεια του, ιδρύθηκε και λειτουργεί το Μουσείο Σιμπέλιους.

Screenshot 2020 12 03 at 7.22.23 PM

Δυο χιλιάδες μουσικά όργανα φιλοξενούνται στο μουσείο, που τα περισσότερα, παραδοσιακά και μη, προήλθαν από δωρεά. Περίπου 300-400 όργανα εκτίθενται στους επισκέπτες του μουσείου κάθε σαιζόν, τα άλλα επισκευάζονται, ερευνώνται, τεχνικοί ανακατασκευάζουν ομοιώματα και μηχανισμούς για να εκπαιδευτούν σε ειδικά σεμινάρια οι κατασκευαστές μουσικών οργάνων. Τα αντίγραφα κάποια στιγμή παίρνουν τη θέση των αυθεντικών πρωτοτύπων, όταν δεν επιτρέπει η κατάσταση των τελευταίων, ή τα γηρατειά τους, να κρατούν θέση στις αίθουσες του μουσείου.

Ο ενδιαφερόμενος θαυμάζει αντικείμενα της μουσικής ζωής, μπορεί να αδράξει πληροφορίες από τα αρχεία του ιστορικού και ακμαίου μουσικού συλλόγου της πόλης, μπορεί να δει αλλά και να φωτοτυπήσει -σε μικρό ποσοστό ασφαλώς- παρτιτούρες, χειρόγραφα, προγράμματα, ιστορικά ηχητικά παραδείγματα, είκοσι χιλιάδες φωτογραφίες της μουσικής ιστορίας των Φινλανδών. Οι αίθουσες των μόνιμων και των περιοδικών θεματικών εκθέσεων είναι υπέροχες.

Ο αρχιτέκτονας Woldemar Baeckman (1911-1994) σχεδίασε αυτό το απλό κτίριο βάζοντας πρακτικούς στόχους, για να δουλεύει το μουσείο όπως ακριβώς δουλεύει. Προτεραιότητα της ομάδας του ήταν να επιλεγεί χώρος πολύ κοντά στον Καθεδρικό της πόλης, λίγα μέτρα από τον ποταμό Aurajoki που διαπερνά την πόλη, να μπει μέσα στον κόσμο της πόλης αυτό το μουσείο. Στο κτίριο υπάρχουν χώροι για να μελετήσουν οι ειδικοί, χώροι για να φροντίσουν οι συντηρητές τα αρχεία, χώροι ομαδικών συναντήσεων, μαθημάτων και σεμιναρίων, αναγνωστήριο. Υπάρχει μια αίθουσα συναυλιών 150 – 180 θέσεων, που διαθέτει ένα εξαιρετικό πιάνο, αυτό μπορώ να το βεβαιώσω, αφού εδώ πραγματοποιήθηκε η συναυλία για την οποία είχα τη χαρά να έρθω. Οι φιλόμουσοι ακούν όλα τα είδη μουσικής, σε μονόωρες συναυλίες το φθινόπωρο και την άνοιξη, από το 1968 μέχρι σήμερα. Στο κτίριο στεγάζεται τα τελευταία χρόνια το πανεπιστημιακό τμήμα μουσικολογίας.

 

Screenshot 2020 12 03 at 7.22.17 PM

Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε και σε ένα άλλο μουσικό στέκι της πόλης, το Turun konserttitalo (Palais des Concerts), που βρίσκεται αρκετά κοντά στο Μουσείο Sibelius, σε υπέροχη θέση και αυτό, με θέα στο ποτάμι. Δίνει ζωή στην πόλη με την ποικιλία και την ευρηματικότητα των προτεινόμενων θεμάτων. Είναι το σπίτι της Φιλαρμονικής του Τούρκου, που διευθύνει από το 2012 ο σπουδαίος διευθυντής ορχήστρας και πολυγραφότατος συνθέτης Leif Segerstam, μια εντυπωσιακή μουσική φυσιογνωμία με εξ ίσου εντυπωσιακή ικανότητα να επικοινωνεί τη μουσική και τις ιδέες του σε όλους.

Το Turun konserttitalo είναι το παλαιότερο μουσικό μέγαρο στη Φινλανδία. Χτίστηκε το 1952 και διαθέτει εντυπωσιακή ακουστική που οφείλεται πρωτίστως στην εργασία του πρωτοπόρου στην ακουστική (ηχολήπτη στο ραδιόφωνο στην αρχή της σταδιοδρομίας του), Paavo Arni. Ο ίδιος εγγυήθηκε και την ακουστική πολλών πανεπιστημιακών χώρων στην Φινλανδία. Από το 1952 που χτίστηκε το Μέγαρο Μουσικής στο Turku, διέθετε -εκτός των άλλων- και τεχνική υποδομή για τους ανθρώπους με κινητική αναπηρία.

Screenshot 2020 12 03 at 7.16.23 PM

 

Μια από τις καλύτερες τζούνιορ φιλαρμονικές δραστηριοποιείται εδώ. Διδασκαλία, εμπειρία, όργανα, όλα προσφέρονται δωρεάν στους μικρούς μουσικούς, ακόμη και στους εκκολαπτόμενους αρχάριους.

Οι μαθητές των σχολείων παρακολουθούν συχνά το μάθημα μουσικής του σχολικού προγράμματος όχι στο σχολείο αλλά στη Φιλαρμονική. Σε μικρές ομάδες μαθαίνουν πρακτικά το πώς παίζει και τι παίζει κάθε όργανο της ορχήστρας, ποιοι είναι οι κανόνες για την εκμάθησή του. Οι μαθητές δοκιμάζουν να αγγίξουν, να κρατήσουν και να βγάλουν ήχο από τα όργανα, με δάσκαλο ένα μουσικό της ορχήστρας, ασκούν την φαντασία και την ακρόαση, μοιράζονται την μουσική πράξη μαζί με τους πρωταγωνιστές της και αντιλαμβάνονται, επομένως εκτιμούν, τον κόπο που οδηγεί στο αποτέλεσμα. Τα παιδιά μπορούν να στέκουν στη σκηνή κατά τη διάρκεια πρόβας με τον μαέστρο, να παρακολουθούν τη μελέτη των μουσικών στα παρασκήνια. Πηγαίνουν δωρεάν στις συναυλίες και για κάθε… ρεπορτάζ που παραδίδουν στο σχολείο, όπου περιγράφουν γραπτώς ή προφορικώς την μουσική τους εμπειρία, κερδίζουν μπόνους. Στα κάπως μεγαλύτερα παιδιά, οι μουσικοί εξηγούν τα μυστικά μιας παρτιτούρας, τους προετοιμάζουν για να παρακολουθήσουν μια συμφωνική συναυλία κλπ. «Περισσότεροι από 10.000 μαθητές μέχρι 12 ετών έχουν τα τελευταία χρόνια γευτεί σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό τη μουσική μαζί μας και αισθάνονται φιλικά σε κάθε τι που γίνεται στο μουσικό αυτό σπίτι» μου λέει συνάδελφος από την ορχήστρα.

 

Σας μετέφερα εν συντομία τις ηχητικές ισορροπίες μιας ήσυχης μικρής πόλης με μεγάλη ιστορία. Το Τούρκου ιδρύθηκε τον 13ο αιώνα και είναι η παλαιότερη αλλά και η πέμπτη μεγαλύτερη πόλη στη Φινλανδία.
Εδώ λοιπόν έχουν ένα μουσείο για τη μουσική και μια φιλαρμονική ορχήστρα παγκόσμιας αναγνώρισης με μονίμως εξελισσόμενες, κυρίως ευέλικτες ιδέες, που συνεισφέρουν με τον παιδαγωγικό και κοινωνικό ρόλο τους, στον τόπο.
O Jan Sibelius θα χαμογελά από εκεί ψηλά…