Τα Φαιδρά καμώματα του αξιαγάπητου αγυρτάκου Τιλ Οϊλενσπίγκελ

Screenshot 2021 01 14 at 6.05.22 PM

Πίσω από τον τίτλο του κειμένου αυτού βρίσκουμε ένα πολύ αγαπητό μουσικό έργο, δεκαπεντάλεπτης περίπου διάρκειας: το συμφωνικό ποίημα για μεγάλη ορχήστρα πάνω σε είκοσι επτά διηγήσεις, του Ρίχαρντ Στράους (1864-1949), ενός από τους σπουδαιότερους συνθέτες του ύστερου ρομαντισμού. Ο πρωτότυπος τίτλος του στα γερμανικά είναι Till Eulenspiegels Lustige Streiche, opus 28 και αδιαμφισβήτητα είναι μία από τις δημοφιλέστερες συνθέσεις του. Άρχισε να γράφει τον Τιλ το 1894 σαν όπερα με κεντρικό ήρωα αυτόν τον χαριτωμένο χωρικό και προκλητικό τύπο, που ήταν θρύλος του γερμανικού μεσαίωνα.

Screenshot 2021 01 14 at 6.05.29 PMΔυστυχώς οι πολλές υποχρεώσεις του Στράους ως διευθυντή ορχήστρας δεν άφηναν χρόνο για να ολοκληρώσει την όπερά του. Με το υπάρχον για την όπερα μουσικό υλικό συνέθεσε τον επόμενο χρόνο ένα συμφωνικό ποίημα για να σατιρίσει το μουσικό συντηρητισμό της εποχής του, βασιζόμενος σε θρυλούμενες ιστορίες.
Το έργο ολοκληρώθηκε στις 6 Μαΐου 1895 στο Μόναχο. Αφιερώθηκε στον Arthur Seidl, συνθέτη, μουσικό αρθρογράφο και μετέπειτα σπουδαίο καθηγητή της ακαδημίας μουσικής της Λειψίας, γνωστό και για την εργασία του πάνω στη μουσική του Βάγκνερ. Το 1916 ο Vatslav Nijinsky, στα 31 του χρόνια, χορογράφησε εκπληκτικά τον Τιλ Οϊλενσπίγκελ για τα μπαλέτα Ντιάγκιλεφ και τις παραστάσεις τους στη Νέα Υόρκη.

Ένας χαριτωμένος αγυρτάκος, ένας πονηρός τύπος που αμφισβήτησε την καθεστηκυία τάξη της εποχής του τόσο, που με τα καμώματά του έφτασε να καταδικασθεί σε θάνατο για την συμπεριφορά του. Για τον Στράους αξίζει την συμπάθεια μας, επειδή καταφέρνει να μας προβληματίζει. Στο τέλος μάλιστα του έργου, τον απογειώνει ως θριαμβευτή για το κριτικό πνεύμα με το οποίο διακωμωδεί και κρίνει την υποκριτική κοινωνία. Η πρεμιέρα του έργου δόθηκε στις 5 Νοεμβρίου 1895 στην Κολωνία.

Ο Τιλ δεν σταματάει πουθενά! μπαίνει με γκροτέσκο ύφος σε κάθε συμπεριφορά του μέσου και του ανόητου ανθρώπου. Κοροϊδεύει, ταπεινώνει, λαδώνει, εκφοβίζει, δράττεται κάθε ευκαιρίας, κάνει φάρσες, αλλά οι καλύτερες φάρσες γίνονται εις βάρος πριγκίπων, ιπποτών κλπ. Πιθανότατα, πρότυπο για τον ήρωα υπήρξε κάποιος επαγγελματίας γελωτοποιός του 14ου αιώνα. Bernd Urlich Hucker λέγεται, σύμφωνα με τα αποτελέσματα παλαιότερων ερευνών. Θεωρούν βέβαιο ότι ο Τιλ γεννήθηκε στην περιοχή Brunswick της Κάτω Σαξονίας.
Ιδού ο Τιλ έτσι όπως τον απολαμβάνουν οι επισκέπτες στην παλιά πλατεία της αγοράς του υπέροχου χωριού που λούζεται από δέκα λίμνες και το κανάλι του Έλβα:

Screenshot 2021 01 14 at 6.05.38 PM

Οι θρύλοι του Τιλ ενέπνευσαν και άλλους πολλούς, ας σταθώ ενδεικτικά στον Βέλγο ερευνητή παραδόσεων και θρύλων και συγγραφέα Σαρλ ντε Κοστέρ (Charles De Coster, 1827-1879) που δημοσίευσε τις περιπέτειες του Τιλ Οϊλενσπίγκελ, το 1867.

Ας απολαύσουμε την υπέροχη μουσική σε τόσες υπέροχες ερμηνείες που βρίσκουμε ηχογραφημένες και ας παρακινήσουμε τους εαυτούς μας να γίνουν για λίγη ώρα αφηγητές, σκηνοθέτες, γλύπτες, ενδυματολόγοι, φωτογράφοι, χορογράφοι, ερμηνευτές. Θα μας απελευθερώσει τόσο, μα τόσο δημιουργικά!

https://www.youtube.com/watch?v=1zbCfP9wGt4