Ένας κρυφός “θησαυρός” στην Μονή Αγ. Γεωργίου Κρημνών στη Ζάκυνθο

 Σε καιρούς κανονικούς θα μπορούσαμε να ταξιδεύσουμε ως την πανέμορφη Ζάκυνθο και να επισκεφθούμε τη Μονή Αγίου Γεωργίου Κρημνών, εκεί όπου οι μοναχοί δημιούργησαν έναν θησαυρό. 

 

Σε συνολική έκταση 2,800 στρεμμάτων γύρω και δίπλα από το Ναυάγιο βρίσκονται κρυφές ιστορικές θρησκευτικές τοποθεσίες που συμβολίζουν την ορθοδοξία μας. Στα βάθη των Ορεινών του Νησιού βρίσκονται Μοναστήρια και Ναοί που έχουν μακρινή και σπουδαία ιστορία.

Από τον Κάτω Άι Γιώργη των Κρημνών που τον δημιούργησαν τον 15ο αιώνα οι πατέρες Βαρλάαμ και Μακάριος, στο νέο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών που δημιουργήθηκε το 1562 αλλά και στον Ιερό Ναό Σπηλιάς Αγίου Γερασίμου που έχτισε με τα ίδια του τα χέρια ο Άγιος Γεράσιμος. Επίσης δίπλα στον Άγιο Γεώργιο των Κρημνών βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Αγίας Πολυχρονιάς, με ιστορικά στοιχεία να αναφέρουν ότι εκεί ήταν τα απομεινάρια της Ιεράς Μονής των Αγίων Πάντων (15ος αιώνας).
Μέσα σε αυτή τη μοναδική έκταση με μεγάλη θρησκευτική σημασία βρίσκεται πλησίον του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών το εργαστήρι ψηφιδωτών που λειτουργούν οι πατέρες της Μονής. Ένα εργαστήρι με μοναδικές δημιουργίες που έφτασαν μέχρι και τη Βασίλισσα της Νορβηγίας αλλά και τα βάθη της Ιταλίας.

“Η Ιερά Μητρόπολη Ζακύνθου επιθυμεί να ενημερώσει την τοπική κοινωνία της Ζακύνθου για την ίδρυση και τη λειτουργία ενός εργαστηρίου εισαγωγής στην τέχνη των ψηφιδωτών. Στη μαγευτική, αυτόνομη και μνημειακή τέχνη των ψηφιδωτών ή αλλιώς στην τέχνη της υπομονής και την τέχνη του πάθους και των Μουσών” αναφέρει ο Κοινωνιολόγος της Ιεράς Μητρόπολης Ζακύνθου Σπύρος Ξένος αναφερόμενος στη δημιουργία του εργαστηρίου ψηφιδωτών που παράγει ένα αξιοθαύμαστο και πολύτιμο έργο προς την κοινωνία. Στη συνέχεια τόνισε και τη συνολική προσπάθεια που γίνεται για αυτό το εργαστήρι και τα όσα μπορεί να προσφέρει.

Η προσπάθεια η δική μας, σε συνεργασία με τα Υπουργεία Πολιτισμού και Παιδείας, το Επιμελητήριο Ζακύνθου, την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων αλλά και άλλους ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς είναι να δημιουργήσουμε και να προσφέρουμε στην τοπική κοινωνία αλλά και στη χώρα μας ένα πρότυπο εργαστήριο δημιουργίας ψηφιδωτών που φιλοδοξούμε στο μέλλον να μπορέσει να έχει μια τέτοια δραστηριότητα και στην τοπική κοινωνία, με εκπαιδευτικά εργαστήρια, εκδηλώσεις, συνέδρια, τα οποία θα προσελκύσουν κόσμο και τουρίστες στη Ζάκυνθο, αλλά ταυτόχρονα θα έχουμε και μια δημιουργική παραγωγή έργων τέχνης και πολιτισμού”.

 

agios georgios
Ο Πατήρ Άθως που είναι Μοναχός του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών και ένας από τους τεχνίτες που δημιουργούν τα μοναδικά ψηφιδωτά στο Εργαστήρι μίλησε για τη σπουδή που πέρασαν οι πατέρες προκειμένου να αποκτήσουν την απαραίτητη τεχνογνωσία.
“Η αδελφότητα μας είναι στη Μονή εδώ και τρία χρόνια. Κάποια χρόνια πριν, από ευλογία του γέροντος μας Διονυσίου κάποιοι πατέρες της Μονής πήγαν στην Ιταλία και σπούδασαν ψηφιδωτά. Έτσι πριν 1,5 χρόνο έχουμε αρχίσει σε αυτό το εργαστήρι και δουλεύουμε σε κάποια έργα. Ένα από τα έργα είναι ο Άγιος Γεώργιος πάνω από την πύλη της Μονής”.
Οι σπουδές όπως μας εξηγεί ο Πατήρ Άθως έγιναν στην Ρώμη σε μια από τις καλύτερες σχολές για ψηφιδωτά στον κόσμο.
“Στη Ρώμη σπουδάσαμε σε ένα εργαστήρι τρία χρόνια. Σε μια από τις μεγαλύτερες σχολές ανά τον κόσμο, η οποία είναι μοναδική στο είδος της. Στη σχολή του Σπιλινμπέργκο, όπου χρησιμοποιήσαμε διαφορετικές τεχνοτροπίες”.

Ο Πατήρ Άθως εξήγησε και τι ακριβώς μαθαίνουν όσοι πηγαίνουν στη συγκεκριμένη σχολή, ενώ αναφέρθηκε και στους διαφορετικούς τύπους ψηφιδωτών που υπάρχουν.
“Στην πρώτη χρονιά σου διδάσκουν το ρωμαϊκό ψηφιδωτό, το οποίο είχε ξεκινήσει από την ελληνική περίοδο που είναι πιο λεία η επιφάνεια. Όλες οι ψηφίδες είναι στο ίδιο μέγεθος και χρησιμοποιούσαν τα ψηφιδωτά για πατώματα. Τη δεύτερη χρονιά μας μάθανε για τα βυζαντινά ψηφιδωτά που μπαίνει πιο πολύ το χρώμα. Τα ψηφιδωτά πάνε στον τοίχο και στην τρίτη χρονιά μας έδειξαν το μοντέρνο. Εδώ περισσότερο χρησιμοποιούμε τη βυζαντινή τεχνοτροπία αλλά κάνουμε και το ρωμαϊκό. Υπάρχει επίσης και το μικροψηφιδωτό, που οι ψηφίδες είναι πιο λεπτές με έναν ειδικό τρόπο που λιώνεις το γυαλί και το τραβάς και όταν τραβιέται είναι πολύ λεπτό”.

Μάλιστα εξήγησε και για τον άμεσο και έμμεσο τρόπο για να φτιάχνεις ένα ψηφιδωτό και ποια είναι η διαφορά τους, όσον αφορά την εμφάνιση του έργου αμέσως μετά.
“Εμείς θέλουμε να δείξουμε αυτό που μάθαμε. Υπάρχουν δυο από τις μεθόδους του ψηφιδωτού. Ο έμμεσος και ο άμεσος. Ο άμεσος που παίρνεις την ψηφίδα και τη βάζεις αμέσως και ο έμμεσος είναι που παίρνεις την ψηφίδα και τη βάζεις ανάποδα σε χαρτί και μετά το γυρνάς και έχει μια λεία επιφάνεια και έτσι δουλεύουν οι περισσότεροι σήμερα. Ο παραδοσιακός βυζαντινός τρόπος έτσι όπως μας μάθανε στη σχολή είναι το άμεσο, που βλέπεις την ψηφίδα και η κάθε ψηφίδα έχει την φορά της. Η κάθε ψηφίδα δείχνει προς διαφορετικό σημείο”.

Το εργαστήρι στον Άγιο Γεώργιο των Κρημνών έχει βέβαια και τα απαραίτητα υλικά για να δημιουργήσει ψηφιδωτά. Από απλές πέτρες και βότσαλα μέχρι ειδικό γυαλί χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες αυτών των απαιτητικών έργων τέχνης.
“Τα υλικά είναι φυσικές πέτρες, είναι γυαλί, ειδικό σμάλτο που φτιάχνεται ειδικά σε 2-3 σημεία στην Ιταλία, με τον ίδιο τρόπο που είχε αρχίσει από τα βυζαντινά χρόνια. Οικογένειες που είχαν τη συνταγή και τη μέθοδο που χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν το σμάλτο συνεχίζεται από τότε μέχρι σήμερα. Οι πέτρες μπορεί να είναι από παραλίες ή ποτάμια κ.α. Και υπάρχουν ειδικά μέρη που μπορείς να διαλέξεις τα χρώματα που θες και υπάρχει το γυαλί που βγαίνει από την Ιταλία”.

psifidota agios georgios

“Έχουμε δώσει ψηφιδωτά
σε Πατριάρχες και Βασιλείς”

Ο Πατήρ Άθως εξήγησε ότι μόνο τον τελευταίο 1,5 χρόνο έχουν δημιουργηθεί από το εργαστήρι πολλά και ξεχωριστά ψηφιδωτά που παραδόθηκαν μάλιστα σε Πατριάρχες και Βασιλείς, όπως εκείνο που δόθηκε στη Βασίλισσα της Νορβηγίας.
“Τον τελευταίο 1,5 χρόνο έχουμε κάνει τον Άγιο Γεώργιο στην πύλη, έχουμε κάνει ένα τραπέζι αντίγραφο ψηφιδωτού του 5ου αιώνα στη Γαλιλαία που ο Χριστός τάϊσε τον κόσμο στην έρημο. Έχουμε δώσει ψηφιδωτά μας σε Πατριάρχες και Βασιλείς. Και στη Βασίλισσα της Νορβηγίας δώσαμε ένα από τα ψηφιδωτά μας”.
Από την πλευρά του ο Πατήρ Χρυσόστομος που είναι Ιερομόναχος της Ιεράς Μονής του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών τόνισε ότι το εργαστήρι των ψηφιδωτών είναι ένα κομμάτι από την καθημερινή τους ζωή που περιλαμβάνει και άλλα σημαντικά πράγματα.
“Πριν 3 χρόνια οι σεβασμιότατοι Αρχιερείς της Μητροπόλεως που ήξεραν τον σεβαστό μας Γέροντα τον Αρχιμανδρίτη Διονύσιο ζήτησαν λίγη βοήθεια σε αυτό το Μοναστήρι και έτσι μπορέσαμε να προχωρήσουμε μια που οι συνθήκες έγιναν πιο βιώσιμες, στην ίδρυση του εργαστηρίου για ψηφιδωτά, που είναι ένα μέρος της καθημερινής μας ζωής. Με τον χρόνο που μας περισσεύει κάνουμε και ψηφιδωτά”.

Ο κ. Σπύρος Ξένος τόνισε ότι γίνεται μια προσπάθεια να ενημερωθεί η Τοπική Κοινωνία ενώ θα πραγματοποιηθούν και συναντήσεις με δημόσιους φορείς αναφορικά με το εργαστήρι που βρίσκεται πλησίον του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών και γίνεται μια μοναδική δουλειά.
“Πέρα από τους Δημόσιους φορείς τους οποίους θα έχουμε την ευκαιρία να συναντήσουμε και να συζητήσουμε για αυτό το νέο πρόγραμμα στην Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών, θέλουμε να ενημερώσουμε και την τοπική κοινωνία για αυτή την πρωτοβουλία, διότι γνωρίζουμε πολύ καλά ότι τέτοιου είδους δράσεις πολιτισμού, έχουν ζωή μόνο αν τις αγκαλιάσει η τοπική κοινωνία. Εκτιμούμε και θέλουμε όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, όλη η Ζακυνθινή κοινωνία να επισκεφτεί την Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών και να γνωρίσει τη δουλειά που γίνεται εκεί”.

Η ξεχωριστή καθημερινότητα
των 10 μοναχών της Ιεράς Μονής

Τα τελευταία χρόνια δέκα μοναχοί μένουν σε απομόνωση στην Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών. Η καθημερινότητας τους εκτός από το εργαστήρι των ψηφιδωτών που είναι μια ξεχωριστή ασχολία περιλαμβάνει και τις καθημερινές θρησκευτικές τους συνήθειες. Ο Υπεύθυνος της Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου των Κρημνών Πάτερ Αγαπίων μίλησε για το πώς περνάει μια μέρα για τους μοναχούς.
“Η καθημερινή μας ζωή εδώ είναι κάθε μέρα η ακολουθία του όρθρου και της Θείας Λειτουργίας. Από τις 07.00 το πρωί. Κατόπιν όταν τελειώσει η Ακολουθία γίνεται η καθημερινή Τράπεζα των πατέρων και κατόπιν βρίσκονται στα διάφορα διακονήματα για τη συντήρηση του μοναστηρίου. Το απόγευμα έχουμε τον Εσπερινό και την τράπεζα της Μονής και στις 21.00 κάθε μοναχός βρίσκεται στο κελί του και κάνει τον κανόνα του”.
Ο Πατήρ Αγαπίων εξήγησε ότι το σημείο όπου βρίσκεται η Μονή προσφέρεται για τους πατέρες ώστε να μπορέσουν να μονάσουν και να γαληνέψουν σε ένα τοπίο πολύ όμορφο χειμώνα καλοκαίρι.
“Είναι μια περιοχή εδώ η οποία με την ησυχία και την ηρεμία του τοπίου μας δίνει το κουράγιο να ζούμε τα διάφορα πνευματικά μας καθήκοντα και έτσι περνάνε καθημερινά οι ώρες που βρισκόμαστε εδώ. Και οι 10 είμαστε σαν μια οικογένεια που μεταξύ μας υπάρχει αυτή η αγάπη, ο σεβασμός και η εκτίμηση”.

 

πηγη