Τέσσερις Εποχές, για πάντα.

 Γράφει η `Εφη Αγραφιώτη

Screenshot 2021 02 18 at 12.15.02 PM

28 Ιουλίου 1741. Ο Antonio Lucio Vivaldi,γνωστός και με το προσωνύμιο il Prete Rosso (ο κοκκινομάλλης παπάς) πεθαίνει πάμφτωχος, από επιπλοκές μιας «εσωτερικής λοίμωξης». Είχε γεννηθεί στις 4 Μαρτίου 1678 στη Βενετία. Συνέθεσε περίπου 850 έργα. Το μουσικό του ύφος μοιάζει να προετοιμάζει την πολύ αργότερα εμφανιζόμενη «Προγραμματική μουσική» δηλαδή τη μουσική που περιγράφει, αφηγείται, αναπαριστά, χρησιμοποιώντας κατά περίπτωση στοιχεία από την ζωγραφική, την ποίηση, τη λογοτεχνία, από τα προσωπικά βιώματα του μουσουργού. Η προγραμματική μουσική εκτιμήθηκε πολύ κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνος, αλλά άτιτλη χρήση της εντοπίζεται στα τελεί του 15ου και στις αρχές του 16ου αιώνα. Η μουσική του Βιβάλντι και χάρη στην αφηγηματική, περιγραφική της προσωπικότητα, χειροκροτήθηκε πολύ από το κοινό όσο ζούσε ο συνθέτης, αλλά η δημοτικότητά της έπεφτε συνεχώς μέχρι το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα.

Το 1725 μετά από τριετή παραμονή στη Ρώμη ο Βιβάλντι επέστρεψε στη γενέτειρά του, τη Βενετία. Αυτή την περίοδο συνέθεσε και τις αγαπημένες διαχρονικά αφηγηματικές τέσσερις μουσικές εικόνες του, τις Τέσσερις Εποχές. “Le Quattro Stagioni”. Τόσο υπέροχες και τόσο αγαπητές στο ακροατήριο μουσικές σκηνές, σαν παστελ!

Οι Τέσσερις Εποχές του Βιβάλντι στην εποχή τους ήταν μια πρωτοποριακή σύνθεση. Ζωγραφίζει εδώ τη φύση, τη ζωή. Ρυάκια, καταιγίδες, παγωμένα τοπία, παιδιά που κάνουν πατινάζ στα χιόνια, σκηνές με χειμερινές φωτιές, τους ανθρώπους την άνοιξη και το φθινόπωρο, μεθυσμένους χορευτές, ήσυχες λίμνες, διαφορετικά πουλιά που κελαηδούν με την ιδιότυπη φωνή τους, σκύλους που γαβγίζουν, κουνούπια που βουίζουν, ποιμενικούς σκύλους που αλυχτούν, γιορτές κυνηγιού (παρουσιαζόμενες τόσο από την πλευρά των κυνηγών όσο και από τη μεριά των θυμάτων), τον ήλιο που τραγουδάει ξεσηκώνοντας τις διαθέσεις μας.

Ολόκληρο το έργο διανθίζεται από απροσδόκητες μεταβάσεις από τον μείζονα στον ελάσσονα τρόπο, ασυνήθιστα πολλές αρμονικές μεταπτώσεις για εκείνη την εποχή. Οι τέσσερις Εποχές εκδόθηκαν το 1725 στο Άμστερνταμ ως τα πρώτα τέσσερα κομμάτια σε μια συλλογή με 12 κονσέρτα και με τίτλο Il cimento dell’armonia e dell’inventione , μτφ Δοκίμιο για την Αρμονία και τις επινοήσεις (έργο 8).

 

Η μουσική του Βιβάλντι (μαζί με τη μουσική του Μότσαρτ, του Κορέλλι και του Τσαϊκόφσκι) συμπεριλαμβάνονται ως προτάσεις έργων χρήσης, στις θεωρίες του Alfred Tomatis, περί επιδράσεων της μουσικής στην ανθρώπινη συμπεριφορά και χρησιμοποιούνται ευρέως στη μουσικοθεραπεία.

Screenshot 2021 02 18 at 12.15.09 PM

Επιτοίχιο στη μνήμη του συνθέτη, στην Calle della Pietà, στη Βενετία

Στις αρχές του 20ου αιώνα, ένα κονσέρτο του Fritz Kreisler, που όμως παρέπεμπε πολύ πειστικά σε σύνθεση του Vivaldi, στάθηκε αφορμή να εκτιμηθεί και πάλι και να αποκατασταθεί η δημιουργική υπόληψη του. Το ίδιο έργο του Fritz Kreisler κινητοποίησε τον Γάλλο ακαδημαϊκό Marc Pincherle να ξεκινήσει μια μελέτη στο έργο του Βιβάλντι. Αρκετά χειρόγραφά του ήρθαν στο φως και περιήλθαν στην κυριότητα της Βιβλιοθήκης του Εθνικού Πανεπιστημίου του Τορίνο με τις χορηγίες των επιχειρηματιών Roberto Foa και Filippo Giordano. Ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα και λογοτέχνες, διανοούμενοι, συνθέτες, μουσικοί, παραγωγοί συναυλιών. Αναφέρουμε τους Mario Rinaldi, Alfredo Casella, Ezra Pound, Olga Rudge, Desmond Chute, Arturo Toscanini, Arnold Schering και Louis Kaufman.
Ο J.S.Bach επηρεάστηκε από τα κονσέρτα και τις άριες του Vivaldi, γεγονός που αντανακλάται στις καντάτες, στα Πάθη κατά Ιωάννη (BWV 245) και στα Πάθη κατά Ματθαίον (BWV 244). Ο Bach μετέγραψε έξι κονσέρτα του Βιβάλντι για σόλο πληκτροφόρο όργανο, τρία για τσέμπαλο και ένα για τέσσερα τσέμπαλα, έγχορδα και basso continuo, (BWV 1065)